Trong khi Chính phủ quyết liệt thúc đẩy hạ tầng xanh, nhiều chung cư vẫn đang rơi vào cảnh "tiến thoái lưỡng na" vì thiếu trạm sạc, còn các ban quản lý tòa nhà lại loay hoay với nỗi lo an toàn cháy nổ. Ghi nhận tại nhiều chung cư ở Hà Nội phản ánh rõ thực tế này. 

Cư dân "khát" trạm sạc, ban quản lý siết vì lo cháy

Thực tế hiện nay, nhiều người dân dù rất muốn chuyển đổi sang xe điện nhưng vẫn phải đắn đo vì quy định tại nơi ở chưa cụ thể. Tại chung cư Housinco Phùng Khoang hơn 1 năm nay nhiều người dân đã phải rất vất vả khi chủ đầu tư không cho gửi xe và không cho sạc xe máy điện tại tầng hầm với ly do đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC). Việc phải đi sạc nhờ bên ngoài không chỉ tốn kém mà còn gây rất nhiều bất tiện cho sinh hoạt hàng ngày, khiến chị nhiều lúc thấy nản. 

Ngược lại, ở những nơi có sự chủ động trong quản lý như chung cư Thanh Hà (Hà Đông), cư dân lại cảm thấy yên tâm khi ban quản trị bố trí khu vực sạc riêng cho xe đạp, xe máy điện với mức phí hợp lý, có bảo vệ trông coi và quy định giờ sạc nghiêm không quá 23h. Tuy nhiên, những mô hình như vậy còn khá ít ỏi. Phần lớn các trạm sạc hiện nay tập trung tại các trung tâm thương mại hoặc bãi xe ngoài trời, trong khi chỉ một số ít chung cư cao cấp mới xây có hạ tầng sạc tại hầm, nhưng số lưỡng vẫn rất hạn chế so với nhu cầu.

Việc xây trạm sạc tại các khu chung cư cũng không hề đơn giản. Thách thức lớn nhất nằm ở hàng nghìn tòa nhà chung cư đã hiện hữu. Riêng tại Hà Nội, hiện có khoảng hơn 1.500 tòa nhà cao tầng và hơn 1.500 chung cư cũ được xây dựng từ giai đoạn 1960 - 1990. Những công trình này đã xuống cấp và hệ thống hạ tầng kỹ thuật bị quá tải, hoàn toàn không được thiết kế để chịu thêm tải trọng điện từ các trạm sạc hay đáp ứng các tiêu chuẩn PCCC đặc thù cho pin lithium-ion.

Theo các chuyên gia pháp lý từ Đoàn luật sư TP. Hà Nội, nguyên tắc pháp luật là không hồi tố, nên trước đây khi luật chưa yêu cầu, chủ đầu tư không có nghĩa vụ phải lắp đặt trạm sạc. Việc bắt buộc các tòa nhà cũ bố trí chỗ sạc là rất khó khăn bởi tiêu chuẩn PCCC cho thiết bị điện khác biệt hoàn toàn với tiêu chuẩn thông thường của tòa nhà. Chính vì thiếu một "thước đo" kỹ thuật thống nhất, nhiều ban quản trị đã chọn giải pháp an toàn nhất là từ chối lắp đặt để tránh trách nhiệm nếu có sự cố xảy ra. 

Cần thiết xác lập "thước đo" kỹ thuật mới

Đầu năm 2026, Bộ Xây dựng đã lấy ý kiến, hoàn thiện dự thảo sửa đổi QCVN 04:2021/BXD-Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nhà chung cư, trong đó bổ sung yêu cầu kỹ thuật cho trạm sạc xe điện và trạm đổi pin. Bộ Xây dựng đề xuất khu vực để xe điện phải nằm trong phần diện tích dự án đã được phê duyệt. 

Trường hợp không thể bố trí ngoài trời hoặc trên mặt đất thì được phép đặt tại khu để xe trong nhà chung cư. Khu vưc để xe phải bố trí gần lối ra vào, gần đường dốc, thuận tiện cho di chuyển. Nếu đặt tại tầng hầm, khu vực này phải bảo đảm điều kiện thông gió tốt, đồng thời thuận lợi cho việc tiếp cận của lực lượng chữa cháy khi có sự cố xảy ra.

Theo các chuyên gia, các đô thị lớn phải nhanh chóng tăng số lượng trạm sạc điện để đáp ứng được nhu cầu chuyển đổi phương tiện rất lớn sắp tới. TP. HCM và Hà Nội có thể tận dụng các khu đất trống, các trụ sở dôi dư sau sắp xếp để xây dựng trạm sạc. Xa hơn, theo ông Nguyễn Thế Điệp, Phó Chủ tịch Thường trực Câu lạc bộ bất động sản Hà Nội, việc lắp đặt trạm sạc đòi hỏi phải tính toán lại toàn bộ công suất lưới điện tòa nhà và hệ thống PCCC chuyên biệt. 

Đồng quan điểm, TS Khương Kim Tạo cho biết, hiện Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành 28 tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan đến trạm và trụ sạc điện, trong đó có 12 tiêu chuẩn chuyên sâu cho lắp đặt trạm sạc ô tô điện, cơ bản tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế.

“Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở thiếu quy chuẩn, mà là lắp đặt ở đâu, như thế nào và vận hành ra sao cho an toàn”, ông Tạo cho biết.

Các chuyên gia đều chung nhận định, quỹ thời gian chuẩn bị cho lộ trình hạn chế xe máy xăng là rất ngắn, chỉ khoảng 6 tháng kể từ khi Nghị quyết ban hành đến thời điểm áp dụng.

Từ thực tế này, ông cho rằng thành phố cần khẩn trương phát triển mạng lưới trạm sạc công cộng, đồng thời nâng cao năng lực giao thông công cộng để người dân có thêm lựa chọn di chuyển khi hạn chế xe xăng.

Cần ưu tiên phát triển trạm sạc ngoài trời tại các bãi đất trống, khu công cộng để giảm áp lực cho hầm chung cư. Với các trạm sạc trong hầm, cần bổ sung yêu cầu nghiêm ngặt hơn về phòng cháy chữa cháy như phân khu cách ly, hệ thống cảm biến cảnh báo sớm, thiết bị chữa cháy tự động.

Ngoài ra, hệ thống điện phục vụ sạc cần được thiết kế riêng biệt, có thiết bị bảo vệ và kiểm soát độc lập, tránh sử dụng chung với hệ thống điện sinh hoạt. “Công tác kiểm tra, bảo dưỡng trạm sạc và đảm bảo nguồn cấp điện an toàn là yếu tố then chốt để giảm thiểu nguy cơ sự cố”, chuyên gia lưu ý.

Bên cạnh phát triển hạ tầng sạc, thành phố có thể nghiên cứu mô hình đổi pin nhằm rút ngắn thời gian nạp năng lượng, tương tự như việc đổ xăng hiện nay.

“Tất cả giải pháp cần được triển khai nhanh nhất có thể, bởi đây là một chính sách có quy mô lớn và tác động trực tiếp đến đời sống người dân”, TS. Tạo nhấn mạnh.

Giải bài toán sạc xe điện tại chung cư: Phân vùng không gian, cô lập nguy cơ cháy

VOV.VN - Hạ tầng phục vụ xe điện tại các khu đô thị, chung cư ở Hà Nội hiện vẫn tồn tại nhiều bất cập, hệ thống trạm sạc chưa đồng bộ gây áp lực lên hệ thống điện nội bộ và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cháy nổ, đặt ra đòi hỏi cấp thiết phải sớm có giải pháp phù hợp trong thời gian tới.