Năm 2024, mưa lớn do hoàn lưu bão số 3 (Yagi) đã gây vỡ hồ chứa bùn thải quặng đuôi số 1 của Xưởng tuyển nổi mỏ chì, kẽm Chợ Điền thuộc Chi nhánh Kim loại màu Bắc Kạn (Công ty Cổ phần Kim loại màu Thái Nguyên), làm bùn đất và chất thải tràn xuống hạ lưu, ảnh hưởng trực tiếp đến hơn 20 hộ dân cùng nhiều diện tích hoa màu. Sau sự cố, doanh nghiệp đã tập trung khắc phục hậu quả, hỗ trợ người dân và rà soát toàn bộ hệ thống hồ đập, bãi thải nhằm nâng cao năng lực ứng phó thiên tai.

Ông Nguyễn Đình Hoàng, Giám đốc Chi nhánh Kim loại màu Bắc Kạn cho biết: “Bài học lớn nhất là phải tính toán đến khả năng xảy ra những sự cố do các hình thái thiên tai cực đoan, những cơn bão có cường độ đặc biệt lớn. Vì vậy, chúng tôi đã thiết kế, gia cố lại đập thải theo các kịch bản thiên tai khắc nghiệt hơn; đồng thời nạo vét các tuyến suối tự nhiên, hoàn thiện hệ thống thoát nước ngoại vi để ngăn nước lũ và dòng chảy mặt từ bên ngoài tràn vào khu vực hồ chứa. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an toàn hồ đập”.

Không chỉ riêng sự cố tại Chợ Điền do mưa bão, thời gian qua nhiều vụ việc liên quan đến hoạt động khai thác khoáng sản tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo. Tháng 10/2025, do ảnh hưởng của bão số 11, hồ chứa nước tuần hoàn của Công ty Cổ phần Luyện kim đen Thái Nguyên bị tràn, vỡ, bùn đất tràn xuống khu dân cư. Đầu mùa mưa năm 2026, tại mỏ đá Nà Cà, xã Cẩm Giàng tiếp tục xảy ra vụ sạt lở nghiêm trọng với hàng trăm nghìn mét khối đá đổ xuống khu vực công trường. 

Ông Nguyễn Văn Hội, Chủ tịch UBND xã Cẩm Giàng nhấn mạnh: “Sau vụ sạt lở đá với khối lượng lớn tại khu vực sản xuất của mỏ, UBND xã cùng các cơ quan chức năng đã trực tiếp kiểm tra hiện trường, chỉ đạo doanh nghiệp nghiêm túc dừng hoạt động khai thác. Đồng thời, yêu cầu thực hiện các biện pháp cảnh báo mất an toàn, bố trí người thường xuyên túc trực tại khu vực nguy hiểm để nhắc nhở người dân không đi lại, nhất là trong thời gian tới khi mưa bão được dự báo diễn biến phức tạp”.

Hiện tỉnh Thái Nguyên có khoảng 300 mỏ và điểm quặng với nhiều loại khoáng sản khác nhau. Trước nguy cơ thời tiết ngày càng cực đoan, công tác bảo đảm an toàn khai thác mỏ được tỉnh đặc biệt quan tâm. Ngày 23/5/2026, UBND tỉnh Thái Nguyên ban hành Công văn yêu cầu rà soát, kiểm tra bảo đảm an toàn công trình mỏ khoáng sản và phòng, chống thiên tai trên địa bàn. Theo đó, các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp phải chủ động đánh giá hiện trạng hồ chứa quặng đuôi, hồ bùn thải, bãi thải đất đá, đập chắn và hệ thống thoát nước nhằm kịp thời phát hiện, khắc phục nguy cơ mất an toàn. 

Là doanh nghiệp khai thác cát, sỏi trên thượng nguồn sông Cầu, Công ty Cổ phần Anh Minh Bắc cũng chủ động xây dựng phương án dự trữ nguyên liệu phục vụ sản xuất trong mùa mưa lũ. 

Ông Bùi Thanh Hoàng, đại diện doanh nghiệp chia sẻ: “Theo kinh nghiệm nhiều năm, vào thời điểm nước lũ dâng cao sẽ không thể khai thác trực tiếp dưới lòng sông. Vì vậy, doanh nghiệp chủ động tăng cường khai thác và tập kết nguyên liệu thô, đá cát xô bồ từ sớm để tạo nguồn dự trữ phục vụ sản xuất trong thời gian mưa lũ. Đồng thời thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết để có phương án điều chỉnh phù hợp”.

Ông Nguyễn Khoa Hiểu, Phó Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư Xuân Quang cho biết, đến nay Công ty cũng đang triển khai nhiều giải pháp gia cố taluy, hoàn thiện hệ thống thoát nước và xây dựng các phương án ứng phó thiên tai nhằm duy trì hoạt động sản xuất an toàn tại mỏ đá Nà Quang 2, xã Thanh Thịnh.

“Để hạn chế ảnh hưởng của thời tiết, toàn bộ đường ra vào mỏ, khu vực bãi xúc, trạm nghiền và tuyến vận chuyển nội bộ đã được gia cố. Đối với các vị trí có nguy cơ sạt trượt, doanh nghiệp đã thực hiện cắt cơ, giảm tải, trồng cỏ và xây kè bảo vệ. Các phương án phòng chống thiên tai, phòng cháy chữa cháy, ứng phó sự cố môi trường và bảo đảm an toàn khai thác đều đã được xây dựng đầy đủ nhằm duy trì hoạt động sản xuất ổn định trong mùa mưa bão”, ông Hiểu chia sẻ. 

Dự báo mùa mưa lũ năm 2026 tiếp tục diễn biến phức tạp. Thực tế từ các sự cố đã xảy ra cho thấy, việc chủ động rà soát, gia cố công trình, xây dựng kịch bản ứng phó theo các tình huống thiên tai cực đoan và chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư từ sớm không chỉ là yêu cầu trong sản xuất mà còn là yếu tố quyết định để bảo vệ tính mạng người dân, tài sản doanh nghiệp và môi trường. Đây cũng là điều kiện quan trọng để ngành khai khoáng phát triển ổn định, bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp.

Quảng Ninh chủ động ứng phó thiên tai bằng công nghệ

VOV.VN -  Trong bối cảnh thời tiết cực đoan ngày càng diễn biến khó lường, đặc biệt là các hiện tượng dông, lốc, sét xuất hiện bất ngờ, tỉnh Quảng Ninh đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm thiên tai, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ an toàn cho người dân, du khách.