Chuyển đổi số ở vùng biên sau hơn 1 năm vận hành chính quyền 2 cấp

Khi dịch vụ công tìm đến người dân

Ở những xã vùng cao, biên giới của Thanh Hóa, chuyển đổi số không còn là câu chuyện chỉ diễn ra trên những nền tảng công nghệ hay trong các cơ quan hành chính. Từ việc “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người” để làm sạch dữ liệu dân cư đến đưa dịch vụ công lưu động về nhà văn hóa thôn vào buổi tối, chính quyền cơ sở đang tìm những cách làm phù hợp với điều kiện thực tế để công nghệ đến gần hơn với người dân.

Đằng sau những thao tác tưởng như đơn giản trên điện thoại thông minh là cả một quá trình kiên trì “đưa công nghệ về tận bản”, từng bước tháo gỡ những rào cản về địa hình, hạ tầng và kỹ năng số. Qua đó, chuyển đổi số đang dần được hình thành từ chính những việc cụ thể, thiết thực nhất ở cơ sở.

Tại xã Mường Lát, không phải đến Trung tâm Phục vụ hành chính công như trước đây, người dân tại nhiều thôn trên địa bàn xã có thể thực hiện các thủ tục hành chính ngay tại nhà văn hóa thôn vào buổi tối.

Khi màn đêm buông xuống, nhà văn hóa thôn Tén Tằn vẫn sáng đèn. Không gian vốn quen thuộc với các cuộc họp thôn, sinh hoạt cộng đồng nay trở thành điểm hỗ trợ dịch vụ công. Máy tính được mở sẵn, đường truyền kết nối, cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công xã có mặt để hướng dẫn người dân.

Người mang theo điện thoại thông minh, người cầm giấy tờ cần giải quyết. Có người đã quen với thao tác trên điện thoại, nhưng cũng có người còn lúng túng ngay từ những bước đầu tiên. Cán bộ ngồi bên cạnh, hướng dẫn từng thao tác, từ đăng nhập tài khoản, kê khai thông tin đến nộp hồ sơ trực tuyến.

Các buổi hỗ trợ được tổ chức định kỳ mỗi tuần tại các thôn theo lịch thông báo trước qua hệ thống truyền thanh và các kênh thông tin của địa phương. Việc tổ chức vào buổi tối giúp người dân thuận tiện hơn, nhất là những người ban ngày phải lên nương.

“Bà con chúng tôi mừng lắm. Trước muốn làm giấy tờ phải đi xa. Nay cán bộ mang dịch vụ về tận thôn, hướng dẫn cặn kẽ, thuận tiện cho bà con Nhân dân”, ông Vi Văn Phiến, người dân thôn Tén Tằn, chia sẻ.

Từ thực tế đó, mô hình “Dịch vụ công lưu động” được xã Mường Lát triển khai luân phiên tại các thôn. Không chỉ hỗ trợ nộp hồ sơ trực tuyến, cán bộ còn hướng dẫn người dân tạo và kích hoạt tài khoản định danh điện tử VNeID, số hóa giấy tờ, thanh toán không dùng tiền mặt và tra cứu kết quả giải quyết thủ tục hành chính.

Điều đáng nói là chuyển đổi số ở đây không phải việc riêng của cán bộ hành chính. Để mô hình hoạt động hiệu quả, xã huy động sự tham gia của nhiều lực lượng: cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Tén Tằn, đoàn viên thanh niên, Công an xã, Ban quản lý thôn và các Tổ công nghệ số cộng đồng.

Mỗi lực lượng đảm nhận một phần việc, từ tuyên truyền, thông báo lịch, hỗ trợ thiết bị đến hướng dẫn người dân. Một mạng lưới hỗ trợ công nghệ vì thế được hình thành ngay tại thôn, bản.

Với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc những trường hợp không thể đến nhà văn hóa thôn, tổ công tác đến tận nhà. Điện thoại, giấy tờ và các thiết bị cần thiết được mang theo để hướng dẫn trực tiếp.

Cách “cầm tay chỉ việc” tưởng đơn giản nhưng lại đặc biệt quan trọng ở những địa bàn mà kỹ năng số của người dân còn hạn chế. Bởi với nhiều người, khoảng cách từ “có một chiếc điện thoại thông minh” đến “tự mình sử dụng được dịch vụ số” vẫn còn khá xa.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Mường Lát, cho biết, mục tiêu của mô hình không chỉ là giúp người dân giải quyết một hồ sơ cụ thể mà còn hình thành thói quen sử dụng dịch vụ công trực tuyến một cách chủ động. Khi người dân thành thạo các nền tảng số, việc giải quyết thủ tục hành chính sẽ nhanh hơn, minh bạch hơn và góp phần xây dựng chính quyền số từ cơ sở.

"Cõng" công nghệ về tận bản, làng

Câu chuyện ở Mường Lát cũng là câu chuyện chung của nhiều xã vùng cao, biên giới Thanh Hóa. Ở xã Bát Mọt, nơi có điều kiện kinh tế còn khó khăn, đồng bào dân tộc Thái chiếm khoảng 98%, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, tỷ lệ người dân sở hữu điện thoại thông minh còn thấp. Cùng với đó là hạn chế về kỹ năng sử dụng thiết bị công nghệ.

Vì vậy, nếu chỉ tuyên truyền bằng những khẩu hiệu về chuyển đổi số thì khó tạo ra thay đổi thực chất. Chính quyền cơ sở phải tìm cách đến gần người dân hơn. Vì vậy, cán bộ được cử xuống tận bản, tận hộ để hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ, nhất là người cao tuổi. Những thao tác tưởng như rất cơ bản như tham gia nhóm Zalo để nhận thông báo của xã hay thực hiện dịch vụ công trực tuyến cũng được hướng dẫn từng bước.

Có trường hợp phải hướng dẫn nhiều lần người dân mới có thể tự thao tác. Nhưng thay vì coi đó là trở ngại, cán bộ cơ sở xác định đây chính là phần việc cần kiên trì thực hiện nếu muốn chuyển đổi số thực sự đi vào đời sống.

Xã cũng xây dựng kế hoạch phối hợp với các Tổ công nghệ số cộng đồng, tổ chức tập huấn, tuyên truyền lưu động đến từng bản làng; hỗ trợ người dân cài đặt và sử dụng các ứng dụng, dịch vụ số.

Ông Hà Thanh Nguyễn, người dân thôn Vịn, xã Bát Mọt, cho biết: “Ban đầu tôi không biết sử dụng điện thoại nên cũng rất bỡ ngỡ. Được cán bộ xã, công an và các cháu đoàn viên đến tận nhà hướng dẫn từng bước, tôi đã cài đặt được Sổ sức khỏe điện tử. Sau này đi khám bệnh sẽ thuận tiện hơn, không phải mang nhiều giấy tờ như trước”.

Làm sạch dữ liệu, tạo nền móng cho chuyển đổi số

Những ngày qua, tại xã Trung Lý, các tổ điều tra đã tỏa về các bản, đến từng hộ dân triển khai điều tra, rà soát, làm sạch và làm giàu dữ liệu dân cư, dữ liệu ngành Y tế. Cùng với đó là tích hợp thẻ bảo hiểm y tế, Sổ sức khỏe điện tử trên ứng dụng VNeID và rà soát các nhóm đối tượng phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Phương châm được các tổ điều tra xác định rõ: “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng người”. Thay vì chỉ thu thập thông tin theo từng lĩnh vực riêng biệt, mỗi điều tra viên được phân công phụ trách toàn bộ nội dung đối với các hộ dân trên địa bàn. Tại mỗi gia đình, điều tra viên xác định đầy đủ các thành viên, đối chiếu thông tin thực tế và cập nhật họ tên, ngày sinh, số định danh cá nhân, quan hệ với chủ hộ, nghề nghiệp, trình độ học vấn, bằng cấp, chế độ chính sách đang hưởng, tình trạng tham gia bảo hiểm y tế, tài khoản VNeID và Sổ sức khỏe điện tử.

Theo ông Ngân Văn Lon, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lý, việc rà soát được thực hiện đồng bộ đối với từng nhóm dân cư. Với người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên, các tổ điều tra kiểm tra thông tin về độ tuổi, chế độ đang hưởng, khám sức khỏe, bảo hiểm y tế và cư trú. Với trẻ em, các nội dung được tập trung vào tình trạng học tập, nguy cơ bỏ học, trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt và thông tin tiêm chủng. Cùng với đó là cập nhật quá trình phổ cập giáo dục, từ việc hoàn thành các cấp tiểu học, THCS, THPT đến tình trạng tiếp tục đi học của từng trường hợp.

Đối với người trưởng thành, thông tin về nghề nghiệp, việc làm, trình độ, bằng cấp và các chế độ, chính sách cũng được rà soát. Những dữ liệu về người cao tuổi, người khuyết tật, người có công, hưu trí, bảo trợ xã hội, hộ nghèo, hộ cận nghèo... được cập nhật nhằm từng bước hình thành cơ sở dữ liệu đầy đủ, chính xác, phục vụ quản lý và hoạch định chính sách.

Công việc tưởng chừng chỉ là “rà soát giấy tờ” thực chất lại là một mắt xích quan trọng trong quá trình chuyển đổi số. Dữ liệu càng đầy đủ, chính xác thì việc quản lý dân cư, triển khai chính sách an sinh, cung cấp dịch vụ công và các dịch vụ thiết yếu cho người dân càng thuận lợi.

Đặc biệt, ngay trong quá trình điều tra, người dân được hướng dẫn sử dụng các tiện ích số trên VNeID. Những trường hợp có điện thoại thông minh được kiểm tra tình trạng kích hoạt tài khoản, tích hợp bảo hiểm y tế và Sổ sức khỏe điện tử. Với trường hợp chưa thực hiện được, điều tra viên hướng dẫn trực tiếp ngay tại gia đình.

Ở những nơi điều kiện còn khó khăn, chuyển đổi số vì thế không bắt đầu bằng những hệ thống phức tạp. Nó bắt đầu từ một chiếc điện thoại được cài đúng ứng dụng, một tài khoản VNeID được kích hoạt, một hồ sơ được nộp trực tuyến hay một người dân biết cách nhận thông tin của chính quyền qua nền tảng số.

Thanh Hóa quyết liệt gỡ điểm nghẽn chuyển đổi số

VOV.VN - Ngày 6/8, Tổ Công tác Đề án 06 tỉnh Thanh Hóa rà soát tiến độ thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và Đề án 06 của Chính phủ. Hội nghị tập trung chỉ rõ những điểm nghẽn về dữ liệu, hạ tầng số, nguồn lực và đề ra giải pháp tăng tốc chuyển đổi số trong những tháng cuối năm.