Đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam đặt mục tiêu khởi công tháng 12/2027

Đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam hướng tới khởi công tháng 12/2027

Bộ Xây dựng phấn đấu hoàn thành việc lựa chọn nhà thầu tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc-Nam trong quý IV/2026, thay vì quý III/2026 như kế hoạch trước đó.

Theo báo cáo của Bộ Xây dựng, Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam có tổng chiều dài khoảng 1.541 km, từ Hà Nội đến TP.HCM, đi qua địa phận 15 tỉnh, thành phố. Sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 67,34 tỷ USD. Thời gian thực hiện dự án dự kiến từ năm 2025 đến năm 2035.

Hiện chủ đầu tư đang triển khai lựa chọn các nhà thầu tư vấn thực hiện lập báo cáo nghiên cứu khả thi. Ngày 21/8/2026, chủ đầu tư đã phát hành hồ sơ yêu cầu đối với liên danh tư vấn nước ngoài và 5 đơn vị tư vấn trong nước.

Đến ngày 25/9/2026, liên danh tư vấn nước ngoài đã nộp hồ sơ đề xuất. Chủ đầu tư đang triển khai các công việc theo trình tự, thủ tục quy định và đã báo cáo Bộ Xây dựng. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc lựa chọn tư vấn không thể hoàn thành trong quý III/2026.

Theo lãnh đạo Bộ Xây dựng, mục tiêu được đặt ra là hoàn thành lựa chọn nhà thầu tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý IV/2026. Với dự án có quy mô đặc biệt lớn và lần đầu được triển khai tại Việt Nam, các bước chuẩn bị được yêu cầu thực hiện thận trọng, kỹ lưỡng. Bộ Xây dựng đồng thời đặt mục tiêu nỗ lực để có thể khởi công dự án vào tháng 12/2027.

Theo tiến độ được phê duyệt, công tác lập, thẩm định, phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi và khởi công dự án được thực hiện từ quý IV/2026 đến quý IV/2028. Công tác giải phóng mặt bằng được tách thành các dự án độc lập, do UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có tuyến đường sắt đi qua quyết định đầu tư, với mục tiêu hoàn thành trong quý IV/2028.

Hiện các địa phương đang chủ động triển khai các công việc liên quan đến giải phóng mặt bằng, trong đó có xây dựng các khu tái định cư phục vụ dự án.

Đẩy nhanh các dự án thành phần đủ điều kiện

Về nguồn vốn, dự án đang có tiến độ giải ngân chậm hơn mức bình quân chung của cả nước. Bộ Xây dựng đang phối hợp với Bộ Tài chính thực hiện thủ tục điều chuyển kinh phí cho các địa phương phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, đồng thời điều chỉnh giảm vốn kế hoạch năm 2026 theo chủ trương đã được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại cuộc họp ngày 22/9/2026, Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đang rà soát, xác định cụ thể nhu cầu và khả năng giải ngân của dự án để báo cáo cấp có thẩm quyền phương án điều hòa, điều chỉnh số vốn đã bố trí.

Tại Ban QLDA Thăng Long, các công việc chuẩn bị cho quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi cũng đang được triển khai. Ban đã duyệt nhiệm vụ, dự toán công tác khảo sát, thiết kế và hồ sơ yêu cầu để tuyển chọn Tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi (Tư vấn 02), sẵn sàng giao hồ sơ yêu cầu và thực hiện các bước chỉ định thầu theo quy định.

Theo lãnh đạo Ban QLDA Thăng Long, việc lựa chọn tư vấn được thực hiện cẩn trọng bởi dự án có quy mô đặc biệt lớn, lần đầu triển khai ở Việt Nam và có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Sau khi lựa chọn được Tư vấn 02, chặng tiếp theo là lập báo cáo nghiên cứu khả thi giữa kỳ. Mục tiêu đặt ra là sau 12 tháng kể từ ngày ký hợp đồng, tư vấn hoàn thành báo cáo giữa kỳ, trong đó xác định tương đối ổn định hướng tuyến và các điểm khống chế quan trọng như vị trí ga, cầu, hầm.

Đáng chú ý, ngay trong quá trình lập báo cáo giữa kỳ, những dự án thành phần đủ điều kiện có thể được nghiên cứu để đẩy nhanh các thủ tục, hướng tới khởi công trước. Đại diện chủ đầu tư cho biết, khi báo cáo giữa kỳ hoàn thành, Ban QLDA Thăng Long và tư vấn sẽ nghiên cứu, đề xuất một số dự án thành phần đủ điều kiện để hoàn thiện thủ tục và đẩy nhanh tiến độ khởi công.

Dự kiến, sau khoảng 15-18 tháng kể từ khi hợp đồng với Tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi có hiệu lực, dự án sẽ phấn đấu khởi công.

Trong đó, các công trình nhà ga tại các thành phố lớn như ga Ngọc Hồi (Hà Nội) và ga Thủ Thiêm (TP.HCM) được định hướng ưu tiên khởi công sớm, khoảng cuối năm 2027, đầu năm 2028. Việc này nhằm phù hợp với tiến độ triển khai các dự án đường sắt đô thị, đồng thời tạo điều kiện để các thành phố nghiên cứu phát triển mô hình TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng).

Công tác giải phóng mặt bằng cũng được tính toán ngay trong quá trình lập báo cáo giữa kỳ. Với những đoạn đã xác định rõ hướng tuyến, Ban QLDA Thăng Long sẽ báo cáo Bộ Xây dựng cho phép triển khai cắm cọc và bàn giao cho địa phương. Mục tiêu được đặt ra là hoàn thành bàn giao cọc giải phóng mặt bằng cho địa phương trong vòng 3 tháng kể từ khi báo cáo giữa kỳ được chấp thuận, dự kiến vào quý IV/2027.

Chuẩn bị khung pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật

Song song với việc hoàn thiện hồ sơ, Ban QLDA Thăng Long đang chủ động chuẩn bị khung pháp lý và hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật phục vụ dự án.

Lãnh đạo Ban QLDA Thăng Long cho biết, một trong những thách thức đầu tiên là công tác đấu thầu quốc tế và việc áp dụng mẫu hợp đồng FIDIC. Với loại hợp đồng này, các điều khoản liên quan đến kỹ thuật, kinh tế, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên cần được xây dựng chặt chẽ.

Để chủ động xử lý các vấn đề pháp lý có thể phát sinh, Ban đã thuê tư vấn pháp lý hỗ trợ rà soát những nội dung chưa phù hợp, bảo đảm quyền lợi của chủ đầu tư và Nhà nước, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh xung đột, tranh chấp trong quá trình thực hiện. Một vấn đề khác được đặt ra là xây dựng khung tiêu chuẩn phổ quát để thiết kế hạ tầng đường sắt, từ ray trở xuống, có khả năng đáp ứng nhiều phương án công nghệ khác nhau.

Bên cạnh đó, việc chuẩn bị trước khung tiêu chuẩn sẽ giúp chủ đầu tư chủ động hơn trong quá trình đàm phán và lựa chọn đối tác. Công việc này được triển khai song song, không chờ đến khi báo cáo nghiên cứu khả thi giữa kỳ hoàn thành, với sự hỗ trợ của Tư vấn quản lý dự án (Tư vấn 01) và sau này là Tư vấn thẩm tra.

Cùng với đó, chủ đầu tư đang triển khai tuyển tư vấn thẩm tra quốc tế theo hình thức đấu thầu quốc tế. Kết quả tuyển chọn tư vấn thẩm tra dự kiến được thực hiện sau khi hoàn tất lựa chọn Tư vấn 02, nhằm bảo đảm tính độc lập, tăng cường phản biện, minh bạch và khách quan trong quá trình chuẩn bị dự án.

Đối với tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường và tư vấn giám sát khảo sát, hai gói thầu được lựa chọn thông qua đấu thầu trong nước. Các gói thầu đã được lập nhiệm vụ, dự toán, phê duyệt hồ sơ yêu cầu để triển khai lựa chọn theo quy định.

Ở một hướng công việc khác, công tác lập quy hoạch và báo cáo nghiên cứu tiền khả thi tuyến đường sắt Hà Nội-Lạng Sơn và Hải Phòng-Móng Cái cũng đang được triển khai. Tư vấn Viện 4 Trung Quốc dự kiến hoàn thành hồ sơ báo cáo cuối kỳ của hai tuyến vào cuối tháng 9/2026, bảo đảm tiến độ bàn giao hồ sơ quy hoạch cho phía Việt Nam trong tháng 10/2026.

Việc đồng thời chuẩn bị tư vấn, pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật, giải phóng mặt bằng và nguồn vốn được kỳ vọng tạo cơ sở để dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam có thể triển khai các bước tiếp theo theo tiến độ đã đề ra, trong đó mục tiêu quan trọng là phấn đấu khởi công vào tháng 12/2027.

Đường sắt tốc độ cao trục Bắc-Nam và những kỳ vọng lớn

VOV.VN - Tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam được kỳ vọng sẽ rút ngắn khoảng cách giữa các địa phương, vùng miền, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, giảm áp lực quá tải hạ tầng tại các đô thị lớn, đồng thời tạo nền tảng cho tái cấu trúc không gian phát triển quốc gia.