Lần theo ký ức, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ giữa núi rừng ở Khánh Hòa

Gần 60 năm sau ngày hy sinh, liệt sĩ Ka Tơ Tiên, sinh năm 1949, nguyên Tiểu đội phó Huyện đội Anh Dũng, vẫn nằm lại giữa núi rừng, nay thuộc xã Anh Dũng, tỉnh Khánh Hòa. Thời gian đã xóa mờ những dấu tích năm xưa, những người biết nơi an táng ban đầu cũng ngày một ít. Nhưng với lực lượng tìm kiếm, mỗi manh mối, dù nhỏ, đều được trân trọng, xác minh, bởi phía sau đó là một người lính đang chờ ngày trở về. Từ hồ sơ, lời kể của nhân chứng đến ký ức của người thân, các lực lượng chức năng kiên trì kết nối, đối chiếu, khảo sát từng khu vực.

Ông Ka Tơ Toàn, em ruột liệt sĩ, trực tiếp dẫn đường, giúp xác định vị trí chôn cất. Sau nhiều ngày khảo sát, rà phá bom mìn, ngày 5/8, hài cốt liệt sĩ Ka Tơ Tiên được tìm thấy, đưa về Nghĩa trang liệt sĩ. Gần 6 thập kỷ chờ đợi, người lính năm xưa đã trở về với đồng đội, gia đình và quê hương. Ông Ka Tơ Toàn, em trai liệt sĩ Ka Tơ Tiên, xúc động: “Đưa anh ấy về Nghĩa trang liệt sĩ thì quá tốt rồi chứ để ở ngoài rừng, ngoài núi buồn bã lắm. Trước đó, không ai thắp nhang cho anh ấy. Chỉ thắp nhang có một lần, ở nhà cũng không biết đâu”.

Câu chuyện của liệt sĩ Ka Tơ Tiên cũng cho thấy một thực tế: ở những bản làng miền núi Khánh Hòa, ký ức về những người đã hy sinh vẫn được lưu giữ, nhưng theo thời gian, những người biết chuyện ngày càng ít, trong khi hồ sơ không phải trường hợp nào cũng đầy đủ.

Tại xã Anh Dũng, địa bàn rộng, dân cư thưa, nhiều khu vực nằm sâu giữa núi rừng. Với đồng bào Raglay, sau Lễ bỏ mả, việc thăm viếng, thắp nhang không diễn ra thường xuyên. Những trường hợp được chôn cất trong chiến tranh, nếu thông tin không được lưu giữ, càng qua nhiều thập kỷ càng khó xác định.

Bởi vậy, trong chiến dịch 500 ngày đêm, cấp ủy, chính quyền địa phương và lực lượng vũ trang đến từng thôn, từng hộ dân; gặp người cao tuổi, người có uy tín và những người từng biết về chiến tranh. Ông Pa Xây Mơ, Bí thư Chi bộ Thôn Ú, xã Anh Dũng, cho biết, mỗi thông tin được ghi nhận, đối chiếu với hồ sơ rồi xác minh trên thực địa.

“Phong tục người Raglay trên này, sau khi có người mất, 1 năm làm Lễ bỏ mả là xong. Không thắp nhang hàng ngày hay ngày Lễ, Tết. Khi triển khai chiến dịch 500 ngày đêm, bà con rất đồng tình, ủng hộ vì hằng năm, con cháu được đến thăm, thắp nhang nhớ ơn công lao chú bác đã hy sinh” - ông Pa Xây Mơ nói.

Qua rà soát, xã Anh Dũng (tỉnh Khánh Hoà) bước đầu xác định 39 liệt sĩ từng được chôn cất trên địa bàn. Trong đó, 11 trường hợp đã được quy tập; 18 trường hợp chưa tìm kiếm, quy tập được và 10 trường hợp chưa rõ thông tin về quá trình quy tập. Từ những thông tin ở cơ sở, lực lượng tìm kiếm tiếp tục mở rộng đến các địa bàn từng là căn cứ cách mạng, nơi diễn ra chiến sự.

Tại núi Hòn Chảo, xã Vạn Ninh, hành trình tìm kiếm gian nan hơn khi lực lượng phải tiếp cận khu vực cao hơn 840 mét so với mực nước biển. Đường lên dốc, nhiều gộp đá, địa hình hiểm trở. Lương thực, nước uống và phương tiện phục vụ tìm kiếm đều phải vận chuyển bằng sức người. Trung tá Nguyễn Hải Sơn, Chính trị viên Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tỉnh Khánh Hòa, cho biết, sau những ngày bám trụ giữa núi rừng, lực lượng tìm kiếm đã xác định được 4 vị trí nghi có mộ và đáng mừng khi cả 4 vị trí đều phát hiện hài cốt liệt sĩ.

“Cán bộ, chiến sỹ rất nỗ lực, cố gắng trèo đèo, lội suối, vượt qua nhiều dốc cao, chui qua các gộp đá nguy hiểm. Mặc dù còn gặp nhiều khó khăn nhưng nhờ sự động viên của đồng chí, đồng đội, đội đã cơ động xuống núi thành công. Đưa 4 hài cốt liệt sĩ hy sinh trên núi Hòn Chảo, khu căn cứ địa cách mạng của tỉnh Khánh Hòa về đảm bảo an toàn” - Trung tá Nguyễn Hải Sơn chia sẻ.

Tại tỉnh Khánh Hòa, khối lượng công việc trong triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” còn rất lớn. Hơn 400 khu vực và gần 2.400 thông tin liên quan đến liệt sĩ, mộ liệt sĩ đang tiếp tục được xác minh, kết luận. Trọng tâm là những địa bàn từng diễn ra chiến sự, căn cứ cách mạng, khu vực rừng núi và nơi có thông tin về mộ tập thể. Với địa bàn miền núi, mùa mưa đang tạo thêm sức ép về tiến độ. Đường rừng trơn trượt, nguy cơ sạt lở tăng, việc cơ động và tìm kiếm khó khăn hơn. Khánh Hòa đang tập trung lực lượng, tranh thủ thời gian để xử lý những địa bàn đã có thông tin.

Cùng với tìm kiếm, công tác xác định danh tính những liệt sĩ chưa rõ thông tin cũng được đẩy nhanh. Đại tá Trương Thành Việt, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, cho biết, đến giữa tháng 9, tỉnh đã hoàn thành khai quật, kiểm tra và lấy mẫu tại hơn 2.100 phần mộ chưa xác định được thông tin ở 7 nghĩa trang, sớm hơn kế hoạch. Hơn 1.200 mẫu đủ điều kiện đã được bàn giao để giám định, đối sánh ADN.

“Thực hiện chiến dịch 500 ngày đêm, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh làm việc với trách nhiệm cao nhất, để bộ đội đủ sức hoàn thành nhiệm vụ trước mùa mưa. Chúng tôi làm việc với cấp ủy, chính quyền địa phương, huy động dân quân, đoàn viên, phụ nữ tham gia hỗ trợ, phục vụ lực lượng quy tập để hoàn thành nhiệm vụ sớm nhất" - Đại tá Trương Thành Việt thông tin thêm.

Gần 60 năm đã trôi qua, những cánh rừng nơi các liệt sĩ từng chiến đấu và hy sinh đã nhiều lần đổi thay. Nhưng ký ức của nhân chứng, hồ sơ còn lại và từng dấu vết trên thực địa vẫn đang được nối lại. Với mỗi hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, một người lính được trở về, và một gia đình có thêm nơi để tưởng nhớ người thân sau những năm dài chờ đợi.

Thêm 17 bộ hài cốt liệt sĩ được quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng

VOV.VN - Lực lượng tìm kiếm vừa quy tập thêm 17 bộ hài cốt liệt sĩ tại rãnh số 2, Khu A, nâng tổng số hài cốt được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng, TP.HCM lên 663 bộ.

Truy điệu, an táng liệt sĩ tại xã Hiệp Đức, Đà Nẵng

VOV.VN - Ngày 17/9, tại Nghĩa trang liệt sĩ Tân Bình, xã Hiệp Đức, thành phố Đà Nẵng tổ chức Lễ truy điệu, an táng 17 hài cốt liệt sĩ được cất bốc trong một ngôi mộ tập thể.