"Người bản số" - đưa chuyển đổi số về từng thôn, bản vùng cao Lào Cai

Từ việc hướng dẫn người dân cài đặt ứng dụng, thanh toán trực tuyến đến tiếp nhận thông tin và phản ánh với chính quyền, những “Người bản số” đang trở thành cầu nối đưa chuyển đổi số về từng thôn, bản vùng cao Lào Cai.

Từ “cầm tay chỉ việc” đến hình thành thói quen số

Trước đây, mỗi khi cần đóng tiền điện, tiền nước hay làm thủ tục hành chính, anh Phạm Duy Thắng, ở thôn 6, xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai đều đến trực tiếp cơ quan hoặc điểm giao dịch. Chiếc điện thoại thông minh chủ yếu chỉ dùng để nghe gọi, còn các ứng dụng số gần như là điều xa lạ.

Mọi việc chỉ thay đổi khi các thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng nhiều lần đến tận nhà hướng dẫn cài đặt VNeID, ứng dụng ngân hàng, nền tảng Cư dân số và kiên nhẫn hướng dẫn từng thao tác. Từ chỗ còn ngại sử dụng công nghệ, anh Thắng giờ đây có thể tự thực hiện hầu hết các giao dịch ngay trên điện thoại, đồng thời trở thành người hướng dẫn lại cho bà con trong thôn.

"Trước đây, chúng tôi còn khá xa lạ với chuyển đổi số. Nhưng từ khi thôn triển khai, người dân dần biết cách sử dụng các ứng dụng trên nền tảng “Cư dân số”. Nhờ đó, các thông báo, chỉ đạo của thôn, xã đều được cập nhật kịp thời; người dân cũng có thể phản ánh, kiến nghị trực tiếp và nắm bắt đầy đủ các thông tin về họp thôn, chính sách hay lịch tiêm phòng cho đàn vật nuôi", anh Phạm Duy Thắng cho biết thêm.

Câu chuyện của anh Thắng cũng là sự thay đổi đang diễn ra ở nhiều thôn, bản của xã Yên Bình. Không chỉ hướng dẫn tại Trung tâm Phục vụ hành chính công hay nhà văn hóa, các thành viên Tổ Công nghệ số cộng đồng còn đến từng hộ gia đình, nhất là người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số để "cầm tay chỉ việc". Những thao tác tưởng như rất đơn giản với người trẻ như cài đặt ứng dụng, quét mã QR hay gửi phản ánh trên nền tảng số đều được hướng dẫn nhiều lần cho đến khi người dân thực hiện thành thạo.

Từ những việc nhỏ nhưng thiết thực ấy, người dân dần hình thành thói quen sử dụng công nghệ trong cuộc sống hằng ngày.

“Người bản số” trở thành cầu nối chuyển đổi số

Hiện xã Yên Bình có 37 "Người bản số" và 40 thành viên dự bị trực tiếp hỗ trợ người dân tiếp cận kỹ năng số. Đến nay, hơn 95% hộ gia đình cài đặt ứng dụng Cư dân số; 100% hồ sơ thủ tục hành chính được tiếp nhận trực tuyến; toàn bộ các thôn thực hiện quản trị trên nền tảng số. Người dân không chỉ sử dụng dịch vụ công mà còn từng bước ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh, thanh toán không dùng tiền mặt.

"Qua triển khai mô hình thôn số, chúng tôi rút ra ba bài học quan trọng: lấy người dân làm trung tâm; bắt đầu từ những việc cụ thể, thiết thực; và phát huy sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Đây là những yếu tố quyết định giúp người dân giải quyết công việc thuận lợi hơn, tiếp cận thông tin nhanh hơn, tương tác với chính quyền dễ dàng hơn và có thêm cơ hội phát triển kinh tế số", ông Nguyễn Duy Khiêm, Chủ tịch UBND xã Yên Bình cho biết.

Từ cách làm ở Yên Bình, phong trào "Bình dân học vụ số" đang được nhân rộng trên toàn tỉnh Lào Cai. Sau một năm triển khai, toàn tỉnh duy trì gần 2.900 Tổ công nghệ số cộng đồng với hơn 20 nghìn thành viên; thành lập 152 đội hình "Bình dân học vụ số", tổ chức hơn 200 lớp tập huấn cho trên 15 nghìn lượt người dân.

Nhiều chỉ tiêu chuyển đổi số đạt kết quả tích cực. Tỷ lệ nộp hồ sơ trực tuyến đạt trên 92%; thanh toán trực tuyến trong giải quyết thủ tục hành chính đạt hơn 80%. Trong lĩnh vực y tế, toàn bộ 29 bệnh viện đã triển khai bệnh án điện tử; 100% cơ sở giáo dục phổ thông sử dụng học bạ số.

Tiếp tục hoàn thiện “lá chắn số” ở vùng cao

Tuy vậy, hành trình đưa công nghệ đến với người dân vùng cao vẫn còn nhiều trở ngại, do hạ tầng còn thiếu. Một số thôn, bản chưa có Internet băng rộng, vẫn còn vùng lõm sóng hoặc chưa có điện lưới quốc gia. Không ít người dân còn thiếu thiết bị thông minh, hạn chế kỹ năng sử dụng công nghệ, trong khi lực lượng hỗ trợ ở cơ sở còn mỏng và chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm.

Để phong trào đi vào chiều sâu, Lào Cai tiếp tục hoàn thiện mô hình "Người bản số", củng cố hoạt động của các Tổ công nghệ số cộng đồng, nhân rộng mô hình "Thôn số", "Thôn thông minh"; đồng thời ưu tiên đầu tư hạ tầng số, từng bước xóa vùng lõm sóng, nâng cao kỹ năng số và bảo đảm an toàn thông tin cho người dân.

"Tỉnh đã giao các sở, ngành thuộc UBND tỉnh, các ban Đảng xây dựng, đăng ký các mô hình, cách làm mới về chuyển đổi số. Từ đó, mô hình “Người bản số” ra đời, tạo kênh để người dân phản ánh, kiến nghị và đề xuất các vấn đề liên quan. Lào Cai sẽ tiếp tục triển khai phong trào theo hướng thực chất, bảo đảm kết quả đo lường được và người dân là đối tượng thụ hưởng. Tỉnh cũng xác định phong trào phải được triển khai thường xuyên, liên tục, lấy người dân làm trung tâm; mục tiêu cuối cùng là nâng cao kiến thức, kỹ năng số cho người dân", bà Giàng Thị Dung – Phó Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai cho biết về cách làm của tỉnh.

Từ thực tế ở xã Yên Bình, tỉnh Lào Cai có thể thấy, khi người dân được hướng dẫn bằng những việc làm cụ thể và gần gũi, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời mà trở thành công cụ hữu ích trong cuộc sống hằng ngày. Những "người bản số" đang từng bước đưa công nghệ đến gần hơn với người dân, góp phần xây dựng chính quyền số, xã hội số từ chính mỗi thôn, bản vùng cao.

Phong trào "Bình dân học vụ số" tại Lào Cai từng bước đi vào thực chất

VOV.VN - Chiều 29/7, Đoàn công tác của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương do ông Vũ Thanh Mai, Phó Trưởng ban làm Trưởng đoàn đã làm việc với Tỉnh ủy Lào Cai, khảo sát kết quả triển khai phong trào "Bình dân học vụ số" trên địa bàn tỉnh.