Sinh viên kiếm tiền sớm: Tránh cạm bẫy lừa đảo, rút ra bài học tài chính đắt giá
VOV.VN - Sinh viên hôm nay có thể kiếm tiền từ rất sớm, thanh toán bằng một cú chạm và tiếp cận nhiều sản phẩm tài chính ngay trên điện thoại. Trong khi công nghệ đưa người trẻ bước vào đời sống tài chính ngày càng sớm, năng lực quản lý tiền, đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định tài chính lại cần cả quá trình học hỏi.
Sự phát triển của kinh tế số đang thay đổi nhanh chóng cách người trẻ kiếm tiền, chi tiêu và quản lý tài chính. Ngay khi còn là sinh viên, nhiều bạn trẻ đã có thể tạo ra thu nhập từ sáng tạo nội dung, thương mại điện tử, tiếp thị liên kết, kinh doanh trực tuyến hay các công việc tự do trên nền tảng số. Song song với đó, ngân hàng số, ví điện tử và nhiều sản phẩm đầu tư ngày càng dễ tiếp cận.
Nghiên cứu Gen Z Decoded do Visa thực hiện, khảo sát hơn 560 người Gen Z tại 14 thị trường vào tháng 12/2024, cho thấy thế hệ trẻ đang có những mục tiêu tài chính khá rõ ràng. Trong kết quả công bố dành cho thị trường Việt Nam, 2/3 người được khảo sát tích cực theo đuổi các mục tiêu tài chính và 1/3 xem độc lập tài chính là một trong những khát vọng hàng đầu. Gen Z cũng thường xuyên mua sắm trực tuyến, khám phá sản phẩm qua nội dung trên mạng xã hội và đặt yêu cầu cao đối với sự an toàn trong thanh toán.
Một khảo sát khác của Visa – Green Shoots Radar – cũng ghi nhận người tiêu dùng Việt Nam, đặc biệt là Gen Z và Millennials, có mức độ tự tin và khát vọng tài chính nổi bật trong khu vực Đông Nam Á. Các ưu tiên chi tiêu lớn của thế hệ trẻ hướng đến giáo dục, chăm sóc sức khỏe, thiết bị điện tử và du lịch.
Tuy nhiên, quan tâm đến tài chính và có năng lực quản lý tài chính là hai câu chuyện khác nhau. Một sinh viên muốn tìm hiểu về tài chính hiện nay không khó. Chỉ cần mở TikTok, YouTube hay Facebook, hàng loạt nội dung về tiết kiệm, đầu tư chứng khoán, kinh doanh, tài sản số hay tự do tài chính có thể xuất hiện sau vài thao tác tìm kiếm.
Sự phong phú ấy đem đến cơ hội học hỏi, đồng thời đặt người trẻ trước bài toán về chất lượng thông tin. Những lời khuyên hữu ích có thể nằm cạnh các quan điểm thiếu căn cứ, lời mời gọi đầu tư lợi nhuận cao hay những nội dung tạo tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội.
Gen Z trải nghiệm tài chính số
Nghiên cứu Gen Z Decoded của Visa cho thấy 1/4 người Gen Z được khảo sát lo ngại về lừa đảo, cho thấy an toàn và niềm tin đang trở thành những vấn đề quan trọng trong trải nghiệm tài chính số của thế hệ này. Trong bối cảnh đó, người trẻ cần một “bộ lọc” đủ tốt để tự bảo vệ mình. Vì thế cần hướng tới những kỹ năng rất thực tế: quản lý thu nhập, lập ngân sách, xây dựng quỹ dự phòng, hiểu quan hệ giữa lợi nhuận và rủi ro, phân biệt đầu tư với đầu cơ, nhận diện dấu hiệu lừa đảo, kiểm chứng thông tin và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Đại học là giai đoạn đặc biệt trong quá trình trưởng thành về tài chính. Đây thường là thời điểm một người trẻ bắt đầu có nhiều quyền tự quyết hơn với tiền bạc. Một số sinh viên đã có thu nhập riêng từ việc làm thêm hoặc kinh doanh. Nhiều người bắt đầu sử dụng các dịch vụ ngân hàng, thanh toán số và quan tâm đến tiết kiệm, đầu tư. Sau khi tốt nghiệp, những quyết định tài chính sẽ xuất hiện với tần suất dày hơn: sử dụng tháng lương đầu tiên thế nào, dành bao nhiêu cho tiết kiệm, có nên vay tiền, mua bảo hiểm ra sao, khi nào bắt đầu đầu tư và cần chuẩn bị quỹ dự phòng thế nào.
Đưa giáo dục tài chính vào môi trường đại học không nhất thiết đồng nghĩa với việc bổ sung thêm một môn học nặng về lý thuyết. Tiền bạc gắn rất chặt với hành vi và lựa chọn. Vì vậy, những tình huống thực tế có thể giúp sinh viên hiểu vấn đề rõ hơn. Những năm gần đây, một số mô hình giáo dục tài chính dành cho sinh viên đã lựa chọn cách tiếp cận dựa trên trải nghiệm.
Vũ trụ đồng tiền – The Moneyverse là một trường hợp khi đưa kiến thức tài chính vào sân chơi truyền hình dành cho sinh viên. Năm 2026, chương trình bước vào mùa thứ ba với chủ đề Bigbang Data, có sự tham gia của 54 trường đại học, học viện trên toàn quốc với 162 “phi hành gia”, tranh tài qua 16 tập truyền hình. Người đạt Quán quân sẽ được nhận giải thưởng lên đến 1 tỷ đồng, cùng với một sự nghiệp danh giá đang chờ đón phía trước.
Vũ trụ đồng tiền – The Moneyverse 2026 chính thức lên sóng từ ngày 16/8, phát sóng lúc 14h Chủ Nhật hằng tuần trên VTV3 và phát lại lúc 14h thứ Bảy tuần kế tiếp. Hoạt động giáo dục tài chính của chương trình cũng được mở rộng ra ngoài các tập truyền hình, kết nối sinh viên với các chuyên gia, nhà lãnh đạo và doanh nghiệp...
Thí sinh Tuyên Quang thi xong, vẫn lo chuyện xét tuyển đại học
VOV.VN - Sau hai ngày thi lại, hơn 300 thí sinh Trường THPT Chuyên Tuyên Quang đã hoàn thành kỳ thi nhưng vẫn lo lắng về kết quả, nhất là khả năng ảnh hưởng đến nguyện vọng xét tuyển đại học.
