Xe chở khách hoạt động dưới danh nghĩa xe cá nhân: Làm sao để xử lý
VOV.VN - Xe chở khách hoạt động dưới danh nghĩa xe cá nhân từ ngày 15/8, Nghị định 238/2026 có hiệu lực, bổ sung chế tài với ô tô không kinh doanh vận tải nhưng chở người có thu tiền. Nhưng để xử lý, lực lượng chức năng sẽ nhận diện từ đâu? Triển khai thế nào để quy định mới thực sự phát huy hiệu quả?
Nhiều năm chạy xe đi Hà Nội, anh Trần Tiến Mạnh, quê Bắc Ninh, đã có một lượng khách quen đáng kể. Mua xe riêng, anh vẫn giữ biển trắng, chỉ nhận chở khách quen, không qua ứng dụng. Nhưng từ ngày 15/8, cách làm ấy đứng trước một ranh giới mới, và anh không khỏi tiếc nuối khi sắp phải chuyển sang biển vàng.
“Như mình là xe gia đình, nếu chở khách thì bắt buộc mình chuyển sang biển vàng theo quy định của nhà nước. Nhưng quy định này khó khăn cho những người làm. Vào phố là hay bị cấm, biển vàng một số tuyến phố cấm, còn biển trắng thì không”, anh Mạnh nói.
Theo Nghị định 238 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, từ ngày 15/8, người điều khiển ô tô không kinh doanh vận tải hành khách nhưng chở người có thu tiền, ký hợp đồng hoặc nhận đặt chỗ để chở người sẽ bị phạt từ 12 đến 14 triệu đồng.
Quy định mới có thể không dễ đón nhận với những tài xế đang hoạt động theo cách này, tuy nhiên, từ góc nhìn của những người kinh doanh vận tải và cả người tham gia giao thông, việc siết chặt quản lý là rất cần thiết: “Nghị định mới theo mình rất tốt, nó sẽ tạo một môi trường công bằng hơn cho anh em cùng đi làm, tại vì sẽ giảm được nạn xe dù bến cóc, xe ghép, xe tiện chuyến, gây tắc đường và nhiều hệ lụy nữa".
“Cảm giác thì đó là các xe bình dân, nhận diện thì ở các bến xe, ga hay sân bay. Họ phá giá thị trường xe taxi hay xe dịch vụ bọn em".
“Thứ nhất là họ không phải nộp thuế, cho nên sẽ làm cho mặt bằng giá cả bị xộc xệch. Thứ hai là họ làm dịch vụ chui, nên sẽ không được đàng hoàng, cứ lên mạng đặt xe”.
Theo ông Nguyễn Công Hùng, Phó chủ tịch Hiệp hội Vận tải Ô tô Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Taxi Hà Nội, sự phát triển của công nghệ khiến hoạt động vận tải ngày càng đa dạng, từ đó xuất hiện tình trạng xe cá nhân tham gia kinh doanh nhưng không chuyển sang biển vàng theo quy định, tạo ra cạnh tranh thiếu bình đẳng. Nghị định 238 là bước cần thiết, song mới giải quyết một phần vấn đề, bởi vẫn còn những mô hình xe hợp đồng, limousine hoạt động như vận tải tuyến cố định, dùng xe trung chuyển biển trắng để đưa đón khách.
Vì vậy, ông Hùng cho rằng, cần tăng cường giám sát, ứng dụng công nghệ để nhận diện phương tiện kinh doanh và yêu cầu mọi loại hình vận tải phải tuân thủ cùng một mặt bằng pháp lý: “Tôi rất hoan nghênh việc xử lý nghiêm những đối tượng không đóng góp ngân sách nhà nước, trốn tránh trách nhiệm đối với xã hội. Đã kinh doanh thì phải mặc “cái áo” của kinh doanh. Nhưng để nhận diện được họ, trước tiên chúng ta phải kiểm tra đột xuất, để cho họ biết họ đang bị kiểm soát. Khi chở khách trên xe, kiểm tra xác suất, chỉ cần anh không biết người khách đó thì lập tức đấy là lỗi của anh, anh sẽ phải chịu trách nhiệm trước quy định của pháp luật”.
Tuy nhiên, trong thực tế, Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ, Nguyên cán bộ xử lý vi phạm, Phòng CSGT, Công an Thành phố Hà Nội phân tích, cảnh sát giao thông làm việc trên đường bằng mắt thường không thể và không nên tự ý dừng những chiếc xe biển trắng lại chỉ để dò xét xem họ có chở khách thu tiền hay không. Việc dừng xe tràn lan khi người dân không vi phạm luật sẽ gây phản cảm, làm ùn tắc giao thông và tạo áp lực cực kỳ lớn cho chính các chiến sĩ cảnh sát giao thông.
Vì thế, theo Thượng tá Nguyễn Văn Quỹ, quản lý xe ghép, xe tiện chuyến không chỉ là câu chuyện xử phạt mà cần một cơ chế đồng bộ để loại hình này hoạt động đúng pháp luật: “Chính quyền địa phương là nơi rõ nhất trên địa bàn mình có bao nhiêu phương tiện đang hoạt động kinh doanh theo hình thức xe ghép, xe tiện chuyến này. Từ dữ liệu đó, chúng ta tổng hợp lại, hướng dẫn người dân kê khai và nộp thuế kinh doanh cho phù hợp. Chúng ta cần một chính sách linh hoạt để mở đường cho họ hoạt động hợp pháp. Khi họ đã đóng thuế, chấp hành luật giao thông, thì quyền lợi của họ phải được pháp luật bảo vệ”.
Theo ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, nếu không cho xe ghép, xe tiện chuyến hoạt động, thì hệ thống vận tải hành khách sẽ phải được điều chỉnh để đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại thực tế của người dân: “Một số đơn vị vận tải có thể liên hệ với những phương tiện để phối hợp kinh doanh để đưa đón hành khách khi đến bến rồi hoặc từ nhà mà họ muốn đến bến xe thì họ có thể liên hệ với các hãng xe để hãng xe bố trí xe đưa đón ở chặng cuối cùng. Hiện nay nhu cầu này các đơn vị vận tải đều có thể phục vụ được”.
Nghị định 238/2026 được kỳ vọng lập lại trật tự, tạo sự công bằng trong hoạt động vận tải hành khách. Tuy nhiên, để quy định thực sự đi vào cuộc sống, cần làm rõ cách nhận diện xe cá nhân nhưng tham gia vận tải hành khách, đồng thời có giải pháp thay thế phù hợp khi xe ghép, xe tiện chuyến bị siết chặt.