Xuyên rừng sâu đi tìm hài cốt liệt sĩ ở Campuchia

Giữa cái nắng như thiêu như đốt của mùa khô và những trận mưa rừng đổ ập nơi đất bạn Campuchia, hành trình quy tập hài cốt liệt sĩ chưa bao giờ là điều dễ dàng. Đối mặt với hiểm nguy từ bom mìn còn sót lại và sự khắc nghiệt của thiên nhiên, những người lính Đội K72 vẫn kiên trì rà từng mét đất, lật từng thớ tảng. Tất cả để thực hiện một mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim: tìm kiếm, quy tập và đưa các anh trở về trong vòng tay ấm áp của đất mẹ.

Gian truân từ bước nhận diện thực địa

Trong đợt 2, mùa khô năm 2025-2026, bước chân của các cán bộ, chiến sĩ Đội K72 cùng Đội Chuyên trách nước bạn đã in dấu qua hơn 90 phum, 46 xã, phường thuộc 16 huyện, thị xã, thành phố của hai tỉnh Kratie, Kampong Thom, vương quốc Campuchia.

Hàng trăm thông tin được tiếp nhận, sàng lọc chặt chẽ. Đơn vị đã tiến hành khảo sát, đào tìm tại 37 khu vực trọng điểm, lật tìm hàng vạn mét khối đất đá để xác định chính xác các vị trí có hài cốt liệt sĩ.

Thế nhưng, thử thách lớn nhất chính là thời gian. Chiến trường Kratie, Kampong Thom khốc liệt năm xưa giờ đã thay da đổi thịt. Những cánh rừng hoang hóa nay thành nương rẫy xanh tươi, khiến những dòng ghi chú trên sơ đồ tác chiến hay ký ức của những người cựu binh trở nên mờ mịt.

Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72 chia sẻ: “Việc khó khăn nhất trong quá trình tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ là công tác tiếp nhận, sàng lọc, xác minh và khảo sát thông tin. Sau khi xác minh thông tin đúng có thật thì đơn vị tiến hành khảo sát tại thực địa. Tại thực địa, đơn vị căn cứ đối chiếu thông tin nhân chứng cung cấp, căn cứ vào kinh nghiệm thực tiễn, địa hình thực tế và nghệ thuật tác chiến của bộ đội trong thời kỳ chiến tranh để xác định được các khu vực nghi ngờ có hài cốt liệt sĩ”.

Không chỉ địa hình thay đổi, các nhân chứng lịch sử người bản địa hầu hết đã già yếu, trí nhớ phai mờ theo năm tháng. Nhiều chuyến đi, các chiến sĩ mang theo sơ đồ, lội bộ cả ngày đường rừng nhưng đến nơi thì cảnh vật đã khác xưa hoàn toàn. Mọi việc lại phải bắt đầu lại từ đầu, kiên nhẫn lần mò theo từng manh mối nhỏ nhất.

Đối mặt với "tử thần" và thiên nhiên khắc nghiệt

Hành trình đi tìm đồng đội không chỉ gian nan, vất mả mà còn luôn tiềm ẩn những hiểm nguy rình rập. Dưới những tán rừng già, bom mìn, vật nổ còn sót lại sau chiến tranh nằm im lìm dưới lòng đất, chực chờ kích nổ trước mỗi nhát cuốc, nhát xẻng.

Bên cạnh đó, các cán bộ, chiến sĩ còn phải đối mặt với sự khắc nghiệt của thời tiết. Mùa khô, cái nắng lên tới hơn 40 độ C, không khí như thiêu như đốt, nước sinh hoạt khan hiếm. Khi mùa mưa đến, những trận sốt rét rừng, muỗi vằn, vắt xanh luôn bám riết lấy da thịt các anh. Đáng sợ nhất là những trận lũ quét bất ngờ tràn về trong đêm, có thể cuốn phăng lán trại bất cứ lúc nào.

Thượng úy Lê Nguyễn Thanh Bình, Phân đội trưởng Đội K72 cho biết: “Trong đợt đi công tác quy tập tìm kiếm hài cốt liệt sĩ bên Campuchia vừa rồi, thời tiết rất khắc nghiệt, nắng nóng, nhiều địa bàn đường đi rất xa. Đơn vị phải chuẩn bị chu đáo tất cả mọi mặt từ con người cho đến vật chất, phương tiện để bảo đảm quá trình thực hiện nhiệm vụ đạt kết quả tốt nhất, đưa các bác về với quê hương đất nước”.

Vũ khí tinh thần của người chiến sĩ Cụ Hồ

Trước thử thách của thời gian và thiên nhiên, vũ khí duy nhất của những người lính chính là sự kiên trì và lòng tôn kính vô hạn đối với các bậc cha anh.

Địa hình hiểm trở khiến máy móc hiện đại đành “nhường chỗ”. Tại những vị trí trọng điểm, để đảm bảo tính nguyên vẹn cho xương cốt các anh, các chiến sĩ phải bới bằng tay, gỡ từng tảng đá.

Trung tá Nguyễn Văn Long, Phó Đội trưởng Đội K72, người đã có 10 năm gắn bó với hành trình quy tập, bùi ngùi kể lại: “Mỗi một địa hình có thuận lợi và khó khăn khác nhau. Đợt vừa qua, giai đoạn đầu thời tiết rất nắng nóng, đất cát pha đất sét nên rất cứng. Nhiều khi, 2 người đào một ngày chỉ được 2-3 hố, chân tay phồng rộp lên. Khi mưa xuống thì địa bàn lại ngập nước. Đào tìm bình thường khi chưa phát hiện dấu hiệu mộ liệt sĩ đã khó, nên khi phát hiện được dấu hiệu thì công tác quy tập rất khó khăn. Nhiều khi đơn vị phải dùng xô, thùng, gầu, chậu vừa tát nước, vừa cẩn trọng quy tập các bác lên”.

Cứ thế, ngày qua ngày, những người lính K72 vẫn lầm lũi trong rừng sâu. Đối với họ, việc tìm kiếm không đơn thuần là nhiệm vụ, mà là mệnh lệnh thiêng liêng từ trái tim: "Chưa tìm hết các anh, chưa ngơi nghỉ”.

Để giữ vững ý chí thép ấy, công tác giáo dục chính trị tư tưởng luôn được đặt lên hàng đầu. Thượng tá Dương Đức Doanh, Chính trị viên Đội K72 nhấn mạnh: “Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, điều đầu tiên là phải quán triệt sâu sắc tất cả các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo của cấp trên. Làm tốt công tác chuẩn bị và công tác tư tưởng để mỗi cán bộ, chiến sĩ khi thực hiện nhiệm vụ phải phát huy cao nhất tinh thần trách nhiệm. Bên cạnh đó, đơn vị luôn tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời động viên và sử dụng con người phù hợp với từng phần việc. Từ đó, anh em đoàn kết gắn bó, chia sẻ công việc để cùng nhau thực hiện nhiệm vụ chung, đạt kết quả cao nhất”.

Vượt qua những bài toán hóc búa về định vị thực địa, vượt qua cả thử thách khắc nghiệt của thời tiết và hiểm nguy rình rập, động lực nào đã giúp cán bộ, chiến sĩ Đội K72 kiên cường bám trụ, tìm thấy và đưa 62 hài cốt liệt sĩ rời đại ngàn trở về quê hương?

Ở đó, không chỉ có ý chí thép của những người lính Bộ đội Cụ Hồ, mà còn có những câu chuyện về tình nghĩa quốc tế cao cả, về những người dân nước bạn tình nguyện nhường nhà, sẻ cơm, đồng hành cùng đơn vị hoàn thành nghĩa vụ thiêng liêng đối với các anh hùng liệt sĩ - những người đã ngã xuống vì sự nghiệp quốc tế cao cả, vì nền độc lập, hòa bình và sự hồi sinh của đất nước Campuchia.

Đón đọc kỳ 2: “Nghĩa tình quốc tế và vòng tay đất mẹ”.

Đồng Nai đón 62 hài cốt liệt sĩ từ Campuchia về nước

VOV.VN - Sáng 30/6, tại Cửa khẩu quốc tế Hoa Lư, Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập, và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố Đồng Nai (Ban Chỉ đạo 515 thành phố Đồng Nai) đã tổ chức Lễ đón hài cốt liệt sĩ và Đội K72 về nước, kết thúc nhiệm vụ tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ hy sinh tại Campuchia giai đoạn XXV.