Đấu thầu trong y tế, không để người bệnh chịu hậu quả khi nguồn cung đứt gãy

Cẩn trọng “con dao hai lưỡi” khi gom nhóm nhãn hiệu

Sáng nay (6/11), Quốc hội thảo luận ở hội trường về Luật Đấu thầu (sửa đổi). Góp ý về dự thảo luật nhằm tháo gỡ điểm nghẽn trong mua sắm trang thiết bị y tế, đại biểu Nguyễn Văn Mạnh (Đoàn ĐBQH tỉnh Phú Thọ) cho biết, quy định về mua sắm thuốc, vật tư và thiết bị y tế tại Điều 35 cùng quy định cho phép nêu xuất xứ, nhãn hiệu theo nhóm tại Khoản 2 Điều 28 là nỗ lực rất lớn nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các cơ sở y tế trong việc bảo đảm máy móc, hóa chất đồng bộ phục vụ khám chữa bệnh cứu người. Tuy nhiên, đây là “con dao hai lưỡi”. Nếu cho phép nêu nhóm nhãn hiệu nhưng không có bộ tiêu chí lâm sàng tham chiếu chuẩn quốc tế (như tiêu chuẩn FDA, CE) thì bên mời thầu hoàn toàn có thể gom nhóm một cách tinh vi để hướng tới đúng một nhà sản xuất.

Từ đó, đại biểu kiến nghị dự Luật phải quy định rõ trách nhiệm của Bộ Y tế trong việc ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật tham chiếu tương đương, công khai danh mục vật tư tương đương thay thế, cấm tuyệt đối việc đưa vào hồ sơ mời thầu các tiêu chí kỹ thuật phi chức năng nhằm triệt tiêu cạnh tranh. Đồng thời, cần đẩy mạnh hình thức đàm phán giá và mua sắm tập trung cấp quốc gia đối với các loại thuốc biệt dược gốc, thiết bị y tế chuyên sâu để giảm gánh nặng chi phí cho Quỹ Bảo hiểm y tế và nhân dân.

Cùng góp ý về nội dung này, đại biểu Nguyễn Vũ Trung (Đoàn ĐBQH TP.HCM) cũng cho rằng, Điều 28 cho phép hồ sơ mời thầu nêu “nhãn hiệu theo nhóm” và xuất xứ theo “nhóm nước, vùng lãnh thổ”; điểm g khoản 6 Điều 14 tạo ngoại lệ cho việc nêu nhãn hiệu, xuất xứ trong các trường hợp này. Nhưng “nhóm nhãn hiệu” là nhóm nào, dựa trên thông số chuyên môn nào, có bắt buộc nhận hàng tương đương không, quan trọng nhất là tính năng và chất lượng thì dự thảo chưa nói đủ rõ.

Theo đại biểu, trong mua sắm y tế, mô tả theo nhóm có thể vô tình loại sản phẩm đáp ứng chuyên môn chỉ vì khác thương hiệu, hoặc tạo đặc tả sao cho phù hợp với một số nhà cung cấp.

Do đó, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đề nghị bổ sung vào khoản 2 Điều 28 theo hướng: “Ưu tiên mô tả theo công năng, hiệu năng, tiêu chuẩn chất lượng và mục đích sử dụng. Việc nêu nhãn hiệu, xuất xứ chỉ được thực hiện khi có căn cứ về tương thích, an toàn hoặc yêu cầu chuyên môn không thể mô tả đầy đủ bằng tiêu chí trung tính; hồ sơ phải nêu lý do và chấp nhận sản phẩm tương đương đáp ứng đầy đủ tiêu chí đã công bố”.

Đừng vì "giá rẻ ban đầu" mà trả giá đắt

Góp ý về Điều 29, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng, dự thảo luật đã có phương pháp giá đánh giá và kết hợp kỹ thuật - giá, nhưng chưa buộc áp dụng chi phí vòng đời trong các gói mà chi phí vận hành, hóa chất, vật tư tiêu hao, hiệu chuẩn, bảo trì hoặc thời gian ngừng máy chiếm tỷ trọng đáng kể. Nếu chỉ chọn giá mua ban đầu thấp nhất, cơ sở y tế có thể trả nhiều hơn trong cả vòng đời thiết bị. Dự thảo Nghị định có nêu phương pháp đánh giá theo chi phí vòng đời, nhưng chỉ để các đơn vị tự chọn.

Từ lý do trên, theo đại biểu Nguyễn Vũ Trung, nên quy định, đối với gói thầu có chi phí vận hành, bảo trì, vật tư tiêu hao hoặc chi phí liên quan đáng kể trong thời gian sử dụng, hồ sơ mời thầu phải xác định và công bố phương pháp đánh giá tổng chi phí vòng đời; tiêu chí kỹ thuật, chất lượng và chi phí phải đo lường được, gắn trực tiếp với nhu cầu sử dụng".

Bảo đảm người bệnh không bị kẹt giữa cơ chế mua và cơ chế thanh toán

Về Khoản 3 Điều 35 cho phép một số cơ sở y tế mua thuốc, vật tư, thiết bị không áp dụng Luật Đấu thầu, nhưng giao Chính phủ quy định việc thanh toán BHYT, đại biểu Nguyễn Vũ Trung đặt câu hỏi, các cơ sở y tế thuộc nhóm này, nếu cung cấp dịch vụ y tế không do BHYT thanh toán thì có được tự mua sắm không áp dụng Luật đấu thầu hay không? Luật cần làm rõ, tránh phải suy diễn và khó áp dụng.

Theo đại biểu Nguyễn Vũ Trung, đối với thuốc, nguyên liệu làm thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm, vật tư y tế, thiết bị y tế được mua sắm bằng nguồn thu từ dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh không thuộc phạm vi thanh toán của quỹ bảo hiểm y tế, các cơ sở y tế quy định tại khoản này được tự quyết định việc mua sắm, không áp dụng quy định của Luật này; phải hạch toán riêng, bảo đảm công khai, minh bạch, chất lượng chuyên môn, hiệu quả và lưu trữ hồ sơ để phục vụ kiểm tra, giám sát; giao Chính phủ hướng dẫn.

Về việc cho phép trạm y tế xã mua theo kết quả thầu của cơ sở công lập, đại biểu Nguyễn Vũ Trung chỉ rõ, dự thảo luật chưa rõ cách chọn nhà cung cấp, trách nhiệm giao hàng và xử lý khi hợp đồng không bảo đảm nguồn cung. Điểm b khoản 1 Điều 36 ưu tiên thuốc trong nước, nhưng theo đại biểu, cần có ngoại lệ khi thiếu hàng hoặc không phù hợp điều trị.

"Cần bổ sung nguyên tắc theo hướng trạm y tế được chọn nhà cung cấp theo danh sách hoặc thỏa thuận còn hiệu lực và mua bổ sung nếu nhà cung cấp không giao. Ưu tiên thuốc trong nước phải bảo đảm chất lượng, tương đương điều trị, nguồn cung và giá hợp lý; có ngoại lệ khi thiếu thuốc hoặc không phù hợp lâm sàng. Chính phủ sẽ hướng dẫn cụ thể.

Dự thảo đã có nhiều bước tiến vượt bậc, trao thêm quyền chọn cách mua, nhưng quyền chọn phải đi cùng căn cứ chọn, chuẩn giá và trách nhiệm giải trình. Với y tế, thước đo không phải hồ sơ đã đủ qui trình, đủ dấu, mà là cơ sở y tế mua đúng thứ cần dùng, đúng lúc, với tổng chi phí hợp lý và không để người bệnh chịu hậu quả khi nguồn cung đứt gãy", đại biểu Nguyễn Vũ Trung nhấn mạnh.

Linh hoạt "đặt hàng" trí tuệ thay vì gò bó nhân tài vào nhà nước

VOV.VN - Thu hút nhân tài bằng cơ chế đãi ngộ chỉ là bước khởi đầu, làm thế nào để giữ chân và phát huy tối đa chất xám của họ mới là điều kiện đủ. Thay vì cứng nhắc bó buộc nhân tài vào bộ máy nhà nước, việc linh hoạt sử dụng trí tuệ của họ thông qua cơ chế "đặt hàng" đang là một hướng đi hiệu quả.