Sửa Luật Đấu thầu: Hoàn thiện cơ chế thầu y tế, không làm gián đoạn khám chữa bệnh

Dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) tập trung vào 4 nhóm nội dung

Sáng 23/10, trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, thực tiễn thi hành Luật Đấu thầu cho thấy một số quy định chưa bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật. Các hình thức lựa chọn nhà thầu còn phân tán, phức tạp; chưa có cơ chế đàm phán cạnh tranh đối với các gói thầu đặc thù và đặt hàng sản phẩm từ nghiên cứu công nghệ cao, công nghệ chiến lược.

Quy trình, thủ tục đấu thầu dù đã được cải thiện nhưng vẫn còn một số khâu trung gian không cần thiết. Các quy định về ưu đãi trong đấu thầu, tư cách hợp lệ của nhà thầu, nhà đầu tư và phương pháp đánh giá hồ sơ dự thầu cần tiếp tục hoàn thiện nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả lựa chọn nhà thầu. Bên cạnh đó, quy định về hợp đồng, hành vi bị cấm, trách nhiệm của các bên và giải quyết kiến nghị còn thiếu cụ thể.

Việc sửa đổi Luật Đấu thầu nhằm hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Qua đó, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, khả thi hơn, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, bảo đảm cạnh tranh, minh bạch, phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong hoạt động đấu thầu.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) tập trung vào 4 nhóm nội dung: sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật về đấu thầu; Hoàn thiện các quy định nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động đấu thầu; bổ sung chính sách và nguyên tắc cơ bản để xác định mục tiêu, định hướng, bảo đảm thống nhất trong tổ chức thực hiện; Đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Theo đó, tăng tính chủ động cho chủ đầu tư trong quyết định áp dụng hình thức lựa chọn nhà thầu phù hợp, như chỉ định thầu hoặc đấu thầu, đồng thời nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư: Hoàn thiện các quy định nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động đấu thầu.

Kiểm soát giá, đáp ứng yêu cầu chuyên môn và không làm gián đoạn hoạt động khám bệnh, chữa bệnh

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đấu thầu nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền và bảo đảm đồng bộ với các luật mới được ban hành. Hồ sơ dự án luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2.

Tuy nhiên, Luật Đấu thầu năm 2023 đã nhiều lần được sửa đổi, bổ sung; lần này tiếp tục được sửa đổi toàn diện theo trình tự, thủ tục rút gọn, với nhiều chính sách thay đổi lớn và phạm vi tác động rộng. Vì vậy, Ủy ban đề nghị nhất quán tinh thần thận trọng, chắc chắn, làm tốt từng khâu, không chạy theo số lượng; đánh giá thực chất tác động, chi phí, lợi ích và rủi ro của các chính sách lớn, chỉ sửa đổi những vấn đề đã đủ chín, đủ rõ từ thực tiễn.

Về phạm vi điều chỉnh và áp dụng pháp luật, cơ quan thẩm tra đề nghị phân định rõ trường hợp không thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật và trường hợp áp dụng cơ chế mua sắm riêng, nhất là đối với gói thầu sử dụng nhiều nguồn vốn.

Một nội dung đáng chú ý là quy định cho phép hồ sơ mời thầu nêu nhãn hiệu theo nhóm nhãn hiệu, xuất xứ theo nhóm nước, vùng lãnh thổ tại khoản 2 Điều 28. Theo Ủy ban Kinh tế và Tài chính, quy định này có thể hạn chế sự tham gia của hàng hóa đáp ứng yêu cầu tương đương, đặc biệt là sản phẩm mới của doanh nghiệp trong nước.

Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị, ưu tiên xác định yêu cầu bằng tính năng, chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và mục đích sử dụng; chỉ viện dẫn nhãn hiệu, xuất xứ khi có căn cứ cần thiết. Đồng thời, cần quy định rõ tiêu chí xác định nhóm nhãn hiệu, nhóm xuất xứ và điều kiện chấp nhận hàng hóa tương đương, bảo đảm cạnh tranh thực chất.

Đối với quy định mở rộng việc sử dụng nhà thầu phụ nước ngoài tại khoản 1 Điều 9, Ủy ban đề nghị xác lập nguyên tắc nhà thầu trong nước không được giao cho nhà thầu phụ nước ngoài phần việc chủ yếu hoặc phần việc làm căn cứ đánh giá năng lực, kinh nghiệm để được lựa chọn. Yêu cầu này nhằm bảo đảm nhà thầu chính trong nước thực sự có năng lực thực hiện gói thầu, thay vì chỉ đứng tên trong hồ sơ.

Về các hành vi bị cấm trong hoạt động đấu thầu tại Điều 14, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát, xác định rõ chủ thể và hành vi vi phạm, bảo đảm phòng ngừa, xử lý đầy đủ hành vi thông thầu, gian lận, xung đột lợi ích và làm lộ bí mật nhà nước.

Đáng lưu ý, một số ý kiến cho rằng nếu chỉ cấm tổ chức lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định được nguồn vốn trong trường hợp dẫn đến nợ đọng, việc xác định vi phạm có thể phải chờ đến khi hậu quả xảy ra. Điều này gây khó khăn cho công tác phòng ngừa và xử lý.

Ủy ban đề nghị xác định rõ hành vi bị cấm ngay tại thời điểm thực hiện; đồng thời quy định cụ thể những trường hợp được tổ chức lựa chọn nhà thầu khi chưa xác định nguồn vốn, nhất là gói thầu khẩn cấp, cấp bách và đấu thầu trước. Cách tiếp cận này nhằm phân biệt rõ hành vi vi phạm với những trường hợp được phép thực hiện theo cơ chế đặc thù.

Về hình thức và phương thức lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản thống nhất với việc hợp nhất chào hàng cạnh tranh vào đấu thầu rộng rãi, mua sắm trực tiếp vào chỉ định thầu và bổ sung hình thức đàm phán cạnh tranh.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục xác định đấu thầu rộng rãi là hình thức chủ yếu để bảo đảm cạnh tranh. Các trường hợp áp dụng chỉ định thầu, đặt hàng, lựa chọn nhà thầu trong trường hợp đặc biệt và chỉ định nhà đầu tư cần có điều kiện, giới hạn rõ ràng, nhất là tiêu chí về lĩnh vực chiến lược và hạn mức chỉ định thầu, tránh thu hẹp cạnh tranh.

Đối với hình thức đàm phán cạnh tranh, Ủy ban đề nghị có cơ chế bảo vệ bí mật kinh doanh, quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời bảo đảm căn cứ kiểm chứng khách quan về giá. Cùng với đó là tăng cường kiểm soát và trách nhiệm giải trình của chủ đầu tư trong quá trình lựa chọn nhà thầu.

Một vấn đề khác được cơ quan thẩm tra lưu ý là dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết nhiều nội dung tại 38 điều. Trong đó có những quy định tác động trực tiếp đến quyền tham dự thầu và mức độ cạnh tranh, như trường hợp nhà thầu nước ngoài không phải liên danh, sử dụng nhà thầu phụ trong nước tại khoản 2 Điều 9; các trường hợp chỉ định thầu và hình thức lựa chọn nhà thầu khác tại Điều 19.

Ủy ban đề nghị quy định ngay trong luật các nguyên tắc, điều kiện và giới hạn áp dụng; việc giao Chính phủ quy định chi tiết phải nằm trong phạm vi luật cho phép, không mở rộng các trường hợp hạn chế cạnh tranh bằng văn bản dưới luật.

Bên cạnh việc hoàn thiện quy định về lựa chọn nhà thầu, cơ quan thẩm tra đề nghị nâng cao hiệu quả của Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong công khai, chia sẻ dữ liệu và giám sát hoạt động đấu thầu; bảo đảm tính độc lập trong giải quyết kiến nghị. Các quy định về đấu thầu trước, xử lý khi dự án thay đổi cũng cần được làm rõ. Việc sửa đổi hợp đồng, chuyển nhượng dự án không được làm thay đổi các cam kết đã làm căn cứ lựa chọn nhà thầu.

Đối với lĩnh vực y tế, Ủy ban đề nghị hoàn thiện cơ chế lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc, hóa chất, vật tư xét nghiệm và thiết bị y tế, bảo đảm kiểm soát giá, đáp ứng yêu cầu chuyên môn và không làm gián đoạn hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Đồng thời, cần rà soát quy định chuyển tiếp để bảo đảm tính thống nhất, khả thi, không phát sinh khoảng trống pháp lý.

Theo cơ quan thẩm tra, việc sửa đổi luật cần đi đôi với chuẩn bị đầy đủ các điều kiện và văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm quy định mới được triển khai thống nhất, đồng bộ ngay khi có hiệu lực.

TP.HCM xử phạt chủ đầu tư, nhà thầu dự án làm sụt lún, nứt 35 nhà dân

VOV.VN - Sở Xây dựng TP.HCM vừa ban hành 2 quyết định xử phạt hành chính đối với chủ đầu tư và nhà thầu xây dựng dự án A&T Saigon Reveside (phường Bình Hòa, thuộc tỉnh Bình Dương cũ).