ĐBQH lo ngại áp lực cân đối vốn cho hai siêu dự án giao thông gần 580.000 tỷ đồng

Tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận tại tổ sáng 6/8, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ đồng tình với chủ trương đầu tư Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội và điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Các đại biểu cho rằng đây đều là những công trình hạ tầng chiến lược, có ý nghĩa mở rộng không gian phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường liên kết vùng và tạo động lực tăng trưởng mới cho khu vực Đồng bằng sông Hồng.

Tuy nhiên, trước quy mô vốn đầu tư rất lớn của hai dự án, các đại biểu cũng đề nghị Chính phủ tính toán kỹ khả năng cân đối nguồn lực, xây dựng cơ chế điều phối thống nhất và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát ngay từ đầu để bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Hai dự án chiến lược mở ra không gian phát triển mới

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội Nguyễn Ngọc Hà (Đoàn Quảng Trị) đánh giá, Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội sẽ đáp ứng nhu cầu vận tải bền vững, tạo động lực lan tỏa, mở rộng không gian phát triển kinh tế, đô thị cho các địa phương có tuyến đường đi qua, đồng thời tăng cường liên kết vùng, thúc đẩy phát triển công nghiệp, dịch vụ và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Theo đại biểu, ngay sau khi hồ sơ dự án được trình Quốc hội, tỉnh Quảng Ninh đã đề xuất đầu tư khoảng 55 km tuyến kết nối từ Quảng Ninh đến Hải Phòng để kết nối với Vành đai 5. Điều này cho thấy sức lan tỏa của dự án và mở ra không gian liên kết rộng hơn cho khu vực Đồng bằng sông Hồng và Đông Bắc, nhất là trong bối cảnh Quảng Ninh đang được xem xét trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.

Mặc dù đánh giá cao sự cần thiết của dự án, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà cho rằng quy hoạch hướng tuyến cần được cập nhật đồng bộ với quy hoạch sử dụng đất của các địa phương nhằm hạn chế chồng chéo và giảm áp lực giải phóng mặt bằng.

"Dự án đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2030, trong khi quỹ thời gian còn lại không nhiều. Nếu không chủ động quy hoạch đồng bộ ngay từ đầu sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng", đại biểu Nguyễn Ngọc Hà nhấn mạnh.

Lo ngại áp lực cân đối vốn và GPMB, đề nghị xây dựng cơ chế điều phối thống nhất

Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Hà, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 288.000 tỷ đồng, Dự án đường Vành đai 5 sẽ làm gia tăng đáng kể nhu cầu bố trí vốn đầu tư công trong bối cảnh cùng giai đoạn còn khoảng 22 dự án quan trọng quốc gia đang được triển khai.

Đại biểu đề nghị Chính phủ xây dựng cơ chế kiểm soát chặt chẽ việc bố trí vốn, bảo đảm cân đối nguồn lực để hạn chế nguy cơ trượt giá và ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện.

Bên cạnh đó, dự án dự kiến thu hồi hơn 500 ha đất lúa, di dời khoảng 15.000 hộ dân và đi qua nhiều sông, suối nên cần chuẩn bị kỹ lưỡng phương án giải phóng mặt bằng, bảo đảm an sinh xã hội, an ninh lương thực cũng như đánh giá đầy đủ tác động môi trường.

Liên quan đến 10 cơ chế, chính sách đặc thù được đề xuất áp dụng cho dự án, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà bày tỏ băn khoăn đối với cơ chế về thẩm quyền điều chỉnh chủ trương đầu tư và thẩm định khả năng cân đối vốn.

"Nếu không tính toán kỹ, đánh giá đầy đủ tác động đến khả năng cân đối nguồn lực đầu tư công thì dự án có nguy cơ chậm tiến độ. Đồng thời cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để tránh lợi dụng chính sách", đại biểu Nguyễn Ngọc Hà nêu ý kiến.

Đóng góp ý kiến về Dự án đường Vành đai 5, đại biểu Nguyễn Đại Thắng (Đoàn Hưng Yên) đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế khai thác giá trị tăng thêm từ quỹ đất hai bên tuyến đường theo hướng công khai, minh bạch; xác định rõ phương pháp tính nguồn thu và cơ chế phân chia hợp lý giữa ngân sách Trung ương và địa phương nhằm tạo nguồn lực tái đầu tư.

Theo đại biểu Nguyễn Đại Thắng, cùng với việc hoàn thiện cơ sở pháp lý và bảo đảm tính khả thi khi triển khai, Chính phủ cần tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát, thanh tra và kiểm toán ngay từ đầu để phòng ngừa thất thoát, lãng phí và tiêu cực trong quá trình thực hiện dự án.

Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế điều phối thống nhất với trách nhiệm, thẩm quyền rõ ràng của cơ quan đầu mối nhằm xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh liên quan đến giải phóng mặt bằng, tiêu chuẩn kỹ thuật, tiến độ thi công, giải ngân vốn và kết nối giữa các dự án thành phần.

Đồng quan điểm, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các địa phương thực hiện đầy đủ việc đánh giá tác động môi trường, tính đúng, tính đủ chi phí bảo vệ môi trường; đồng thời yêu cầu các địa phương cam kết bố trí đủ nguồn vốn theo kế hoạch và có nguồn dự phòng phù hợp để bảo đảm tiến độ.

Đại biểu cũng đề nghị hoàn thiện quy hoạch đô thị, công nghiệp và dịch vụ dọc tuyến nhằm khai thác hiệu quả quỹ đất, tránh tình trạng phát triển manh mún hoặc xảy ra đầu cơ quy hoạch.

Ngoài ra, theo đại biểu Nguyễn Ngọc Hà, cần nghiên cứu tích hợp đề xuất kết nối của tỉnh Quảng Ninh vào báo cáo để có cơ sở phân bổ hợp lý nguồn lực đầu tư hạ tầng giao thông kết nối với tuyến Vành đai 5.

Cần tính toán kỹ nguồn vốn cho tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Đối với Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, đại biểu Nguyễn Ngọc Hà cho biết tổng mức đầu tư sau điều chỉnh dự kiến khoảng 289.339 tỷ đồng, tăng hơn 86.000 tỷ đồng so với chủ trương đầu tư trước đây.

Theo đại biểu, mức tăng vốn này sẽ tạo áp lực đáng kể lên ngân sách nhà nước, do đó Quốc hội và Chính phủ cần tính toán kỹ phương án cân đối nguồn lực để bảo đảm khả năng triển khai.

"Đây là công trình hạ tầng chiến lược quốc gia, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, kết nối khu vực biên giới với đồng bằng và các cảng biển. Vì vậy cần đặc biệt quan tâm đến tính lưỡng dụng của công trình trong quá trình khai thác", đại biểu Nguyễn Ngọc Hà nhấn mạnh.

Trong khi đó, đại biểu Võ Tiến Nghị (Đoàn Quảng Trị) lưu ý dự án đi qua địa bàn 7 địa phương, do đó cần rà soát đầy đủ số liệu về đất đai, dân cư bị ảnh hưởng, chuẩn bị đầy đủ quỹ đất tái định cư và xây dựng phương án bố trí vốn theo từng giai đoạn.

Đại biểu Võ Tiến Nghị cũng đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ khả năng cân đối nguồn vốn ngay từ đầu để hạn chế việc phải điều chỉnh trong quá trình triển khai, góp phần bảo đảm tiến độ và hiệu quả của dự án.

Tăng vốn, bổ sung đoạn Yên Viên - Gia Lâm vào tuyến đường sắt Lào Cai - Hải Phòng

VOV.VN - Chính phủ trình Quốc hội điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, bổ sung đoạn Yên Viên - Gia Lâm và điều chỉnh nhiều hạng mục nhằm phù hợp Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, nâng cao hiệu quả kết nối đường sắt và logistics.