Thảo luận chính sách thuế theo hướng hỗ trợ sản xuất kinh doanh

Sáng 23/4, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, các đại biểu thảo luận tại hội trường về dự thảo sửa đổi một số luật thuế. Nhiều ý kiến tập trung vào yêu cầu điều chỉnh chính sách thuế theo hướng hỗ trợ người dân, hộ kinh doanh và doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, sức mua suy giảm.

Đại biểu Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) bày tỏ đồng tình với việc sửa đổi Luật Thuế thu nhập cá nhân và các luật thuế liên quan nhằm tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nguyên tắc xuyên suốt là chính sách phải ổn định, minh bạch, dễ thực hiện và hạn chế rủi ro pháp lý, đặc biệt đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Đáng chú ý, đại biểu đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp dựa trên lợi nhuận từ 1–3 tỷ đồng, thay vì chỉ căn cứ vào doanh thu như quy định hiện hành của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Cách tiếp cận này được đánh giá là trúng đối tượng, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa có thêm nguồn lực tái đầu tư, đồng thời tránh chồng chéo với hệ thống thuế suất hiện nay.

Liên quan đến việc giao Chính phủ xác định ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế, đại biểu Nguyễn Cao Sơn cho rằng cần quy định rõ khung và nguyên tắc ngay trong luật. Điều này vừa bảo đảm thẩm quyền của Quốc hội, vừa giúp người dân và doanh nghiệp yên tâm trong quá trình thực thi.

Theo đó, việc xác định ngưỡng cần bám sát thực tiễn như chi phí sản xuất, đặc thù ngành nghề, quy mô lao động và biến động thị trường; đồng thời điều chỉnh đồng bộ với thuế thu nhập cá nhân và thuế suất doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Một trọng tâm khác được nhấn mạnh là đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường hướng dẫn thực chất, tạo điều kiện để hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp một cách bền vững.

Lo ngại rủi ro pháp lý và bất cập trong xử phạt thuế

Đại biểu Nguyễn Cao Sơn chỉ ra thực tế rằng người nộp thuế không chỉ lo về mức thuế mà còn lo ngại về sự không thống nhất trong cách hiểu và áp dụng giữa các cơ quan, dẫn đến rủi ro khi thanh tra, kiểm tra.

“Quy định rõ ràng, dễ hiểu, thống nhất ngay từ đầu; Có cơ chế chuyển tiếp hợp lý; Không xử phạt, không tính tiền chậm nộp nếu người nộp thuế đã làm đúng theo hướng dẫn chính thức tại thời điểm phát sinh nghĩa vụ”, đại biểu Sơn kiến nghị.

Đại biểu Sơn cho rằng, thực tế đã ghi nhận trường hợp doanh nghiệp làm đúng hướng dẫn ban đầu nhưng vẫn bị truy thu, xử phạt do thay đổi cách hiểu, làm suy giảm niềm tin vào hệ thống thuế. Ngoài ra, đại biểu đề nghị rà soát lại mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế khi tồn tại tình trạng số thuế nhỏ nhưng mức phạt chậm kê khai lại rất cao, thậm chí vượt cả hành vi trốn thuế.

Từ thực tiễn, đại biểu Nguyễn Cao Sơn đưa ra 5 định hướng trong cải cách chính sách thuế theo hướng, lấy người dân và hoạt động sản xuất kinh doanh hợp pháp làm trung tâm, bên cạnh đó quy định rõ nguyên tắc xác định ngưỡng doanh thu, bảo đảm minh bạch và dự báo được. Cùng với đó Chính phủ cần đơn giản hóa thủ tục hành chính, đặc biệt với khu vực nhỏ và siêu nhỏ, đảo đảm thống nhất trong hướng dẫn và thực thi, đồng thời có cơ chế chuyển tiếp, hỗ trợ kịp thời để doanh nghiệp yên tâm mở rộng sản xuất.

Nêu quan điểm về sửa luật thuế, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) kiến nghị pháp luật quy định khung ngưỡng (sàn – trần); Chính phủ điều hành linh hoạt trong khung và Quốc hội giám sát thực chất.

Theo đại biểu Trịnh Tú Anh, GDP bình quân đầu người năm 2025 khoảng 125,5 triệu đồng, dự kiến năm 2026 khoảng 128–130 triệu đồng, nên ngưỡng 500 triệu đồng chỉ tương đương khoảng 4 lần mức GDP bình quân đầu người. Từ dẫn chứng này, đại biểu cho rằng ngưỡng doanh thu chịu thuế là thấp hơn so với thông lệ ở nhiều nước, nơi ngưỡng miễn thuế đối với khu vực kinh tế nhỏ thường 8-15 lần mức GDP bình quân đầu người.

“Ngưỡng sàn không thấp hơn 1 tỷ đồng, ngưỡng trần không quá 2 tỷ đồng”, đại biểu Trịnh Thị Tú Anh đề xuất.

Cần phân loại ngưỡng theo ngành nghề và giảm “thuế ẩn”

Đại biểu Trịnh Tú Anh nêu một điểm đáng chú ý là cùng một mức doanh thu nhưng lợi nhuận giữa các ngành rất khác nhau. Với lĩnh vực thương mại, ăn uống, chi phí đầu vào có thể chiếm 80–90% doanh thu, nhưng dịch vụ chuyên môn thì biên lợi nhuận cao hơn. Vì vậy, đại biểu đề nghị nghiên cứu phân loại ngưỡng theo nhóm ngành nghề, dựa trên cấu trúc chi phí thực tế.

Đồng thời, đại biểu cũng kiến nghị để bảo đảm minh bạch, cần bổ sung báo cáo đánh giá tác động trước khi điều chỉnh ngưỡng; Công khai tiêu chí và dữ liệu xác định ngưỡng và quy định chu kỳ cập nhật theo biến động kinh tế.

Đại biểu cũng lưu ý chi phí tuân thủ (thủ tục, thời gian, rủi ro kê khai) là một dạng “thuế ẩn”, cần được cắt giảm thông qua đơn giản hóa quy trình, chuẩn hóa biểu mẫu và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin.

Góp ý tại phiên họp, đại biểu Phan Đức Hiếu (đoàn Hưng Yên) nhấn mạnh yêu cầu thiết kế chính sách vừa linh hoạt, vừa bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp. Theo đại biểu, việc giao Chính phủ quyết định ngưỡng doanh thu miễn thuế là hợp lý về mặt điều hành, nhưng cần có cơ sở pháp lý rõ ràng để tránh rủi ro.

Đại biểu chỉ ra hai cách hiểu về thẩm quyền của Quốc hội theo Hiến pháp: Cách hiểu hẹp, chỉ quyết định loại thuế; cách hiểu rộng: quyết định cả thuế suất, ngưỡng chịu thuế.

Để bảo đảm “an toàn pháp lý”, đại biểu Hiếu đề xuất, luật quy định khung ngưỡng (tối thiểu – tối đa) và Chính phủ quyết định mức cụ thể trong khung; Cụ thể, đại biểu đề xuất khung từ 1–3 tỷ đồng. Đại biểu Phan Đức Hiếu cũng cảnh báo hai rủi ro, ngưỡng quá thấp: tăng chi phí tuân thủ, gây áp lực cho doanh nghiệp và ngưỡng quá cao: ảnh hưởng thu ngân sách, tạo tâm lý “không muốn lớn”.

Phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội góp ý về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Bộ đã báo cáo Thủ tướng và đã soạn thảo Nghị định và gửi ý kiến thẩm định của Bộ Tư pháp để ngay sau khi luật được thông qua sẽ có hướng dẫn, giúp luật đạt hiệu quả cao.

Về "ngưỡng" doanh thu được miễn và không phải nộp thuế, Bộ trưởng khẳng định Bộ đã cân nhắc nhiều mặt, tính toán rất kỹ, vì nội dung này tác động đến cả thu ngân sách, cả đối tượng nộp thuế. “Với ngưỡng 1 tỷ đồng.

"Chúng tôi cho rằng ngưỡng này hài hòa với thời điểm hiện nay và trong luật cũng đã tiếp thu theo hướng, với ngưỡng cụ thể thì sẽ giao cho Chính phủ quy định phù hợp với diễn biến kinh tế - xã hội trên nguyên tắc lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn phân tích.

Bộ trưởng khẳng định "ngưỡng" 1 tỷ đồng đã gấp đôi mức hiện hành và tác động ngân sách khoảng 7.000 tỷ đồng. Với các hộ và cá nhân kinh doanh thì mức miễn lên đến 1 tỷ đồng sẽ giảm thu ngân sách khoảng 4.800 tỷ đồng và khoảng 256.000 doanh nghiệp nhỏ được hưởng với mức là 2.100 tỷ đồng.

Về công tác quản lý thu thuế, Bộ trưởng khẳng định việc thiết kế các luật về thuế phải mang tính trung lập, đảm bảo tính hiệu quả, đảm bảo chi phí tiến hành thu thuế thấp nhất và chi phí tuân thủ của người nộp thuế cũng thấp nhất.

Ngưỡng doanh thu chịu thuế 1 tỷ đồng: Đại biểu lo “lạc hậu nhanh”

VOV.VN - ĐBQH Hoàng Thị Thanh Thúy đề nghị làm rõ phương án, kịch bản tăng ngưỡng và thẩm quyền quyết định để đảm bảo sinh kế hộ kinh doanh với mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp đến 2030.