Doanh thu lớn nhưng lợi nhuận mỏng, tiểu thương vẫn lo áp lực thuế

Đề xuất bỏ ngưỡng doanh thu miễn thuế 500 triệu đồng đối với hộ kinh doanh, đồng thời không quy định cứng ngưỡng chịu thuế áp dụng với hộ kinh doanh trong luật đang được kỳ vọng sẽ giảm gánh nặng cho hộ kinh doanh nhỏ lẻ. 

Theo Bộ Tài chính, ngưỡng doanh thu không chịu thuế của hộ kinh doanh dự kiến nâng lên 1 tỷ đồng/năm. Trong khi đó, cơ quan thẩm tra Quốc hội đề nghị nghiên cứu ngưỡng chịu thuế tối thiểu khoảng 2 tỷ đồng để đảm bảo tính nhân văn và phù hợp với thực tiễn.

Chiều 21/4, tại phiên thảo luận tổ về các Luật Thuế, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết sẽ nâng ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh, dự kiến 1 tỷ đồng mỗi năm, tức gấp đôi mức hiện tại, theo phương án của Bộ Tài chính.

Tuy nhiên, với những người trực tiếp mưu sinh tại các chợ truyền thống hoặc cả gia đình phụ thuộc vào một cửa hàng kinh doanh, con số 1 tỷ hay 2 tỷ đồng/năm dường như vẫn chưa thực sự phản ánh đúng thực tế, bởi nhiều ngành hàng có đặc thù “doanh thu lớn nhưng lợi nhuận mỏng”.

Ông Nguyễn Văn Hùng, tiểu thương kinh doanh đồ gia dụng tại chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm, TP. Hà Nội) cho rằng, nếu tính bình quân, doanh thu 2 tỷ đồng/năm tương đương khoảng 166 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, với ngành hàng đồ gia dụng, mức doanh thu này không hề cao bởi biên lợi nhuận thường chỉ khoảng 5 - 8%.

Theo ông Hùng, nhiều mặt hàng như nồi điện, quạt điện có giá bán từ 700.000 đến 1 triệu đồng nhưng lợi nhuận chỉ khoảng 40.000 – 60.000 đồng/sản phẩm.

“Chỉ cần bán vài chục sản phẩm là doanh thu đã đạt mức doanh thu đề xuất, nhưng lợi nhuận thực tế sau khi trừ chi phí vận chuyển, kho bãi, mặt bằng, nhân công… chỉ còn vài triệu đồng. Nếu tính thuế theo doanh thu sẽ rất khó cho những hộ kinh doanh vốn cao, lãi mỏng như chúng tôi”, ông Hùng chia sẻ.

Tương tự, chị Lê Thu Hà, chủ cửa hàng tạp hóa tại phố Bạch Mai (phường Bạch Mai, TP. Hà Nội) cho biết, cửa hàng của chị có doanh thu khoảng 5 - 7 triệu đồng/ngày, tương đương gần mức doanh thu 2 tỷ đồng/năm. Tuy nhiên, lợi nhuận thực tế sau khi trừ đi chi phí thuê mặt bằng, điện, nước, nhân công… chỉ còn khoảng 300.000 - 400.000 đồng/ngày do phần lớn hàng hóa tiêu dùng có biên lợi nhuận thấp.

“Các mặt hàng như mì gói, nước giải khát, sữa… chỉ lãi vài phần trăm, chưa kể hàng tồn kho, hàng cận date phải giảm giá, thậm chí hàng hết hạn, chuột cắn… phải bỏ. Doanh thu nhìn thì lớn nhưng chủ yếu là vốn quay vòng. Tính thuế theo doanh thu như thế này sẽ khiến phần lãi vốn đã mỏng càng thêm eo hẹp”, chị Hà nói.

Không chỉ lĩnh vực bán lẻ, các hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống cũng cho rằng, mức doanh thu 2 tỷ đồng/năm chưa phản ánh đúng hiệu quả kinh doanh. Chị Trần Thu Thủy, chủ quán bún tại phường Đống Đa, TP. Hà Nội cho biết, quán của chị có thể đạt doanh thu khoảng 6 triệu đồng/ngày vào những ngày đông khách, song chi phí nguyên liệu, nhân công và mặt bằng chiếm tới 70 - 80% doanh thu.

“Giá một tô bún khoảng 40.000 - 50.000 đồng nhưng tiền nguyên liệu đã 25.000 - 30.000 đồng/bát, giờ giá cả đắt đỏ, cái gì cũng tăng, từ cọng hành, mớ rau đến thịt… thêm tiền công, điện, nước, gas, tiền thuê mặt bằng khoảng 10.000 đồng nữa nên tính ra chỉ lãi khoảng 5.000 - 10.000 đồng/bát. Nếu chỉ nhìn vào doanh thu để đánh thuế thì chưa phản ánh đúng thực tế kinh doanh”, chị Thủy chia sẻ.

Trong khi đó, một số hộ kinh doanh cho biết, sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ thuế nếu chính sách phù hợp và thủ tục được đơn giản hóa. Anh Nguyễn Văn Nam, chủ cửa hàng kinh doanh cây cảnh tại phường Vĩnh Tuy, TP. Hà Nội cho biết, bản thân ủng hộ việc thực hiện nghĩa vụ thuế và cho rằng ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng đối với hộ kinh doanh vừa và nhỏ là tương đối hợp lý.

“Nghĩa vụ thuế thì tôi sẵn sàng chấp hành và đóng đầy đủ. Với hộ kinh doanh quy mô nhỏ như cửa hàng của tôi, mức 1 tỷ đồng là hợp lý, phần vượt ngưỡng thì chịu thuế cũng là điều bình thường. Tuy nhiên, cần đơn giản hóa thủ tục, sổ sách kế toán, vì hiện nay tôi cũng không biết kê khai như thế nào cho đúng, lúc nào cũng lo sai rồi bị phạt”, anh Nam chia sẻ.

Thực tế cho thấy, ngoài việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế, nhiều hộ kinh doanh cũng đề xuất cần xem xét đặc thù lợi nhuận thấp của từng ngành hàng. Đồng thời, cho phép hộ kinh doanh lựa chọn hình thức nộp thuế linh hoạt, tính theo doanh thu hoặc theo lợi nhuận sau khi trừ chi phí, nhằm đảm bảo công bằng và phù hợp với thực tế hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ.

Cần đánh thuế theo bản chất hoạt động của hộ kinh doanh

Trao đổi với phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam cho rằng, việc nâng ngưỡng doanh thu chịu thuế đối với hộ kinh doanh cần được xem xét từ bản chất hoạt động của khu vực này, thay vì chỉ tập trung vào con số cụ thể.

“Việc nâng ngưỡng thuế cho hộ kinh doanh phải xuất phát từ bản chất hoạt động của hộ kinh doanh trước khi bàn đến mức thuế là bao nhiêu”, TS. Lê Duy Bình nói.

Phân tích thực tế, TS. Lê Duy Bình cho biết, hiện cả nước có khoảng 5,2 triệu hộ kinh doanh, tạo việc làm cho khoảng 8 triệu lao động. Bình quân mỗi hộ kinh doanh chỉ có từ 1 - 1,5 lao động, bao gồm cả chủ hộ. Điều này cho thấy phần lớn hộ kinh doanh hoạt động theo hình thức cá thể, quy mô nhỏ và mang tính chất cá nhân.

“Bản chất của hoạt động hộ kinh doanh hiện nay là kinh doanh cá thể, cá nhân kinh doanh. Vì vậy, cách tiếp cận về thuế cũng nên theo hướng thuế thu nhập cá nhân”, ông Bình nhận định.

Theo TS. Lê Duy Bình, nếu coi hộ kinh doanh là cá nhân kinh doanh, việc đánh thuế nên áp dụng tương tự như Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện hành. Ông dẫn chứng, hiện nay mức giảm trừ gia cảnh đối với cá nhân là 15,5 triệu đồng/tháng, người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/người.

“Sau khi trừ chi phí hợp lý và giảm trừ gia cảnh, nếu thu nhập của hộ kinh doanh vượt ngưỡng này thì mới bắt đầu tính thuế thu nhập cá nhân, tương tự như cách áp dụng với người lao động”, ông Bình nêu ý kiến.

Theo vị chuyên gia, cách tiếp cận này giúp đảm bảo công bằng giữa hộ kinh doanh và cá nhân có thu nhập khác, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế.

Thủ tướng: Dự kiến nâng ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh lên 1 tỷ đồng/năm

VOV.VN - Nhấn mạnh định hướng nâng ngưỡng chịu thuế, Thủ tướng cho biết theo báo cáo của Bộ Tài chính, ngưỡng đối với hộ kinh doanh dự kiến nâng lên mức 1 tỷ đồng mỗi năm.

“Hộ kinh doanh cũng nên được hưởng các quyền như giảm trừ gia cảnh, khấu trừ chi phí hợp lý trước khi tính thuế. Cách tiếp cận này sẽ hợp lý và khoa học hơn so với việc chỉ tranh luận về ngưỡng doanh thu 1 tỷ - 2 tỷ hay 5 tỷ đồng”, TS. Lê Duy Bình nhấn mạnh.

Ông Bình cũng cho rằng, việc xác định một ngưỡng doanh thu chung cho tất cả hộ kinh doanh là rất khó, bởi mỗi ngành nghề có đặc thù khác nhau.

“Có hộ kinh doanh doanh thu 5 tỷ đồng vẫn phù hợp, nhưng cũng có hộ chỉ 2 tỷ đồng đã là lớn. Điều quan trọng là xác định bản chất thuế và phương thức đánh thuế sao cho công bằng, hợp lý và phù hợp với thực tiễn”, ông Bình cho biết.

Từ đó, TS. Lê Duy Bình đề xuất, trước khi bàn đến ngưỡng chịu thuế, cần xác định rõ phương thức đánh thuế và địa vị pháp lý của hộ kinh doanh.

“Khi xác định hộ kinh doanh là cá nhân kinh doanh, thì ngưỡng chịu thuế có thể áp dụng tương tự như thuế thu nhập cá nhân. Đây sẽ là cách tiếp cận phù hợp hơn với bản chất hoạt động của khu vực hộ kinh doanh hiện nay”, ông Bình nói.