Năng lực thực thi: Khâu then chốt đưa chính sách vào cuộc sống

Rõ thẩm quyền, đủ năng lực và đo bằng kết quả

Thực tiễn vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp cho thấy, phân cấp, phân quyền chỉ phát huy hiệu quả khi gắn với năng lực tổ chức thực hiện, các điều kiện bảo đảm và cơ chế đánh giá dựa trên kết quả. Trong bối cảnh ngày càng nhiều nhiệm vụ, thẩm quyền được giao cho cấp cơ sở, năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức giữ vai trò quan trọng, quyết định hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính, chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và khả năng hiện thực hóa các mục tiêu phát triển.

Chia sẻ tại Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026, bà Nguyễn Thị Tươi, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên cho biết, triển khai thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã nhận một số nhiệm vụ, thẩm quyền trước đây thuộc cấp tỉnh và cấp huyện, trong khi điều kiện bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ này ở cấp xã cần tiếp tục được hoàn thiện.

Chẳng hạn, việc khai thác dữ liệu đất đai tại cấp xã còn gặp hạn chế, hệ thống đăng ký hộ tịch điện tử có thời điểm hoạt động chưa ổn định. Dù vậy, các cơ quan vẫn phải bảo đảm giải quyết thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp đúng thời hạn.

Thực tế này đòi hỏi đội ngũ cán bộ, công chức nhận diện đúng thực tiễn, phát huy khả năng huy động, phối hợp và chia sẻ nguồn lực để hoàn thành nhiệm vụ, bảo đảm trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính đúng thời hạn cho người dân và doanh nghiệp.

Theo bà Nguyễn Thị Tươi, việc phân cấp chỉ phát huy hiệu quả khi thẩm quyền được giao đi đôi với năng lực thực thi, dữ liệu và các công cụ cần thiết. Vì vậy, cần xác định rõ vị trí việc làm gắn với nhiệm vụ, yêu cầu về năng lực cán bộ và sản phẩm đầu ra; đồng thời lấy kết quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ quan trọng để đánh giá năng lực của cán bộ, công chức.

Khi chủ trương và khuôn khổ thể chế cơ bản được xác lập, năng lực thực thi trở thành yếu tố then chốt quyết định hiệu quả phân cấp. Trong đó, năng lực lãnh đạo và tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

 “Năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ dừng lại ở việc làm đúng, làm đủ nhiệm vụ được giao, mà còn đòi hỏi khả năng nhận diện đúng vấn đề từ thực tiễn, từ đó đề xuất giải pháp, huy động và phối hợp các nguồn lực để tổ chức thực hiện, đồng thời chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ của mình”, theo bà Nguyễn Thị Tươi, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Hưng Yên

Bà Nguyễn Thị Tươi cho rằng, cần chuyển từ phương thức quản lý chủ yếu dựa trên giao nhiệm vụ và kiểm tra mức độ hoàn thành sang quản lý theo mục tiêu, gắn với việc trao quyền chủ động và đánh giá dựa trên kết quả đầu ra. Cùng với đó, cần xây dựng mô tả vị trí việc làm cụ thể, xác định rõ nhiệm vụ, yêu cầu về năng lực và kết quả cần đạt đối với từng vị trí. Đây là cơ sở quan trọng để đánh giá năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức thông qua kết quả thực hiện nhiệm vụ. Qua đó, hướng tới xây dựng nền hành chính chuyển từ quản lý, điều hành công việc sang chủ động kiến tạo và thúc đẩy phát triển, trên cơ sở bảo đảm ba yêu cầu: rõ thẩm quyền, đủ năng lực và đo bằng kết quả.

Đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp

Từ góc độ doanh nghiệp, năng lực thực thi của cơ quan nhà nước thể hiện ở khả năng phối hợp, liên thông và giải quyết công việc xuyên suốt quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

TS. Mạc Quốc Anh, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội nhận xét, trong những rào cản với doanh nghiệp có rào cản về khoảng cách và năng lực thực thi. Hiện nay, các thủ tục có thể đúng ở từng khâu, nhưng vẫn khó khăn trong cả một hành trình khi doanh nghiệp thực hiện.

“Tôi đề nghị với rào cản này, hồ sơ cần được theo dõi xuyên suốt, có một đầu mối chịu trách nhiệm và điều phối. Những dữ liệu đã có cần được liên thông, không phải khai lại nữa, điều này rất quan trọng đối với doanh nghiệp. Đồng thời, chúng ta cần công khai về thời hạn, đặc biệt là lý do chậm giải quyết hồ sơ cho doanh nghiệp”, TS Mạc Quốc Anh nêu ý kiến.

Bên cạnh việc tháo gỡ những vướng mắc trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính, yêu cầu nâng cao năng lực thực thi còn đặt ra vấn đề đổi mới phương thức quản trị khu vực công theo hướng tăng cường đối thoại, phối hợp và đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình xây dựng và triển khai chính sách.

Bà Hương Vũ, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài, Phó Chủ tịch Hiệp hội các nhà quản trị doanh nghiệp Việt Nam nhận xét, về quản trị bao trùm, khu vực công không chỉ dừng lại ở việc ban hành chính sách, quy định và xây dựng hành lang pháp lý, mà phải đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt quá trình tổ chức thực thi. Việc tăng cường đối thoại, tham vấn doanh nghiệp trước và trong quá trình xây dựng chính sách, như các hoạt động tham vấn theo từng nhóm doanh nghiệp của Bộ Tài chính có thể giúp chính sách sát thực tiễn hơn. Đồng thời, các cơ quan nhà nước cần vận hành theo hướng phối hợp, liên thông như một hệ thống thống nhất, tránh tình trạng các thủ tục đầu tư phải đi qua nhiều cơ quan riêng lẻ, làm kéo dài thời gian và gia tăng chi phí cho doanh nghiệp.

Hoàn thiện thể chế công vụ gắn với năng lực tổ chức thực hiện

Theo TS. Trần Thị Minh Châu, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức biên chế, Bộ Nội vụ, trong thời gian tới, đột phá về thể chế công vụ cần được xác định là một trong những ưu tiên quan trọng, bởi thể chế là nền tảng để tổ chức vận hành nền công vụ và điều chỉnh các mối quan hệ mới phát sinh trong quá trình phát triển. Trong bối cảnh phương thức quản trị, cung ứng dịch vụ công và quan hệ giữa nhà nước với người dân, doanh nghiệp đang thay đổi nhanh chóng, yêu cầu hoàn thiện thể chế càng trở nên cấp thiết.

Theo đó, hoàn thiện thể chế công vụ cần tập trung vào những yêu cầu cơ bản sau:

Thể chế phải xuất phát và bám sát thực tiễn: Các quy định pháp luật cần được xây dựng từ những vấn đề, quan hệ đang phát sinh, qua đó kịp thời hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và đáp ứng yêu cầu thực tế.

Các quy định pháp luật phải bảo đảm tính khả thi: Quy định không chỉ đúng trên giấy mà cần được đánh giá toàn diện về tác động, đối tượng chịu sự điều chỉnh và điều kiện thực hiện. Điều này giúp hạn chế tình trạng quy định vừa ban hành đã phải sửa đổi, bổ sung do chưa phù hợp với thực tiễn.

Thể chế phải có tính dự báo: Trước sự phát triển nhanh của khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và đặc biệt là AI, pháp luật cần chủ động dự liệu những quan hệ, tình huống có thể phát sinh trong tương lai, thay vì chỉ xử lý khi vấn đề đã xảy ra.

Đột phá thể chế công vụ không chỉ là ban hành thêm các quy định mới mà quan trọng hơn là đổi mới tư duy xây dựng thể chế: lấy thực tiễn làm điểm xuất phát, lấy tính khả thi làm thước đo và lấy năng lực dự báo, thích ứng làm yêu cầu hướng tới tương lai. Đây là nền tảng để xây dựng một nền công vụ hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển đất nước.

Nếu thể chế công vụ là nền tảng định hình khuôn khổ và phương thức vận hành của nền công vụ, thì năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức chính là yếu tố quyết định hiệu quả đưa các quy định, chính sách vào thực tiễn. Vì vậy, bên cạnh đột phá về thể chế, nâng cao năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm nền công vụ hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

TS. Trần Thị Minh Châu cho rằng: “Năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả hoạt động của chính quyền. Trong đó, năng lực, tinh thần trách nhiệm và sự chủ động, dấn thân của người đứng đầu giữ vai trò đặc biệt quan trọng.

Năng lực thực thi không chỉ thể hiện ở việc hoàn thành đầy đủ, đúng yêu cầu các nhiệm vụ được giao, mà còn ở khả năng phát hiện, nhận diện những vấn đề nảy sinh từ thực tiễn; chủ động đề xuất giải pháp; huy động, phối hợp các nguồn lực để tổ chức thực hiện; đồng thời chịu trách nhiệm về kết quả công việc”.

Đây là những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và chất lượng thực thi công vụ.

Chính quyền địa phương hai cấp: Không chỉ tinh gọn mà phải nâng tầm quản trị

VOV.VN - Mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về quản trị, tổ chức bộ máy, công vụ và chuyển đổi số. Các chuyên gia cho rằng, cùng với nâng cao năng lực thực thi, cần đột phá về thể chế, bảo đảm tính khả thi và dự báo của pháp luật.