Phó Thủ tướng Thường trực: Đổi mới quản trị ngành nông, lâm, thủy sản

Sáng 25/9, tại Trụ sở Chính phủ, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc làm việc với một số Hiệp hội và doanh nghiệp xuất khẩu tiêu biểu ngành hàng nông, lâm thủy sản. 

Theo báo cáo, 9 tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản ước đạt khoảng 56,3 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ, tương đương 75,9% mục tiêu cả năm. Riêng tháng 9, kim ngạch xuất khẩu ước đạt 6,51 tỷ USD, tăng 5,7% so với cùng kỳ.

Cùng với kết quả tăng trưởng, hoạt động xuất khẩu vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Giá xuất khẩu giữa các mặt hàng phân hóa mạnh. Trong đó, cà phê tăng 15,4% về lượng nhưng kim ngạch giảm 7,3%, còn gạo giảm cả về lượng và giá trị.

Một số ngành hàng cũng phụ thuộc khá lớn vào một số thị trường, trong khi yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dư lượng, nguồn gỗ hợp pháp và các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng chặt chẽ.

Trong những tháng cuối năm, ngành nông nghiệp cần thực hiện thêm khoảng 17,91 tỷ USD, tương đương bình quân gần 5,97 tỷ USD mỗi tháng, để hoàn thành mục tiêu kim ngạch xuất khẩu 74,212 tỷ USD năm 2026.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết: Mục tiêu này có thể đạt hoặc vượt, song kết quả còn phụ thuộc vào diễn biến giá, đơn hàng, nguồn cung, logistics và chính sách của các thị trường trong những tháng cuối năm.

Quan điểm điều hành trong quý IV vẫn phải giữ vững mục tiêu đạt và ổn định, đồng thời có sự tăng trưởng, phấn đấu vượt kế hoạch nhưng không chạy theo kim ngạch bằng mọi giá.

Tại buổi làm việc, đại diện các hiệp hội, doanh nghiệp kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành tập trung tháo gỡ những khó khăn đang ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Các doanh nghiệp kiến nghị đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu nguyên liệu, kiểm tra và thông quan hàng hóa xuất khẩu, tăng cường quản lý theo hướng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam đề nghị có chính sách tín dụng phù hợp, giảm chi phí vốn, ưu tiên hạn mức cho doanh nghiệp thu mua, dự trữ, chế biến và xuất khẩu.

Cho biết 8 tháng qua, cà phê chế biến chiếm khoảng 9% tổng sản lượng và 17,9% tổng kim ngạch xuất khẩu các loại cà phê, Chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam Nguyễn Nam Hải nhấn mạnh: Xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều vào cà phê nguyên liệu. Do đó, cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu nhằm tăng giá trị gia tăng và kim ngạch xuất khẩu.

Bên cạnh đề xuất tăng hạn mức tín dụng, giảm lãi suất cho các doanh nghiệp, ông Nguyễn Nam Hải kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường thúc đẩy xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về ngành cà phê, gồm vùng trồng, tọa độ địa lý, chủ thể sản xuất, diện tích, sản lượng, tình trạng pháp lý đất đai, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn bền vững, dữ liệu phát thải carbon và dữ liệu phục vụ EUDR.

Đối với Bộ Công Thương, ông đề nghị xây dựng chương trình quốc gia nâng cao giá trị và thương hiệu cà phê Việt Nam; hỗ trợ xây dựng và quảng bá thương hiệu cà phê Robusta Việt Nam, xúc tiến thương mại, kết nối thị trường cho các sản phẩm cà phê chế biến sâu.

Trong lĩnh vực thủy sản, ông Đỗ Ngọc Tài, Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam đề nghị kiểm soát khai thác hải sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) và khơi thông cho xuất khẩu các sản phẩm khai thác biển.

Bên cạnh đó, ngành chế biến thủy sản là ngành thâm dụng lao động, đặc biệt tại các khâu chế biến sâu và sản xuất hàng giá trị gia tăng. Tình trạng thiếu lao động, nhất là lao động trực tiếp tại các nhà máy chế biến. Nguy cơ hiện hữu cho việc không đủ nguồn lực để sản xuất cung ứng các đơn hàng ngày càng lớn của các doanh nghiệp.

"Hiệp hội xin kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Nội vụ chủ trì, xây dựng Đề án bảo đảm nguồn nhân lực cho các ngành sản xuất, chế biến nông - thủy sản thâm dụng lao động. Đề án cần xác định nhu cầu lao động phổ thông, lao động kỹ thuật theo từng vùng và từng giai đoạn; đồng thời có giải pháp về đào tạo nghề, kết nối cung - cầu lao động, hỗ trợ doanh nghiệp đào tạo và nâng cao năng suất lao động", ông Đỗ Ngọc Tài nói.

Sau khi lắng nghe các ý kiến đề xuất, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhấn mạnh: Phát triển nông, lâm, thủy sản không chỉ nhằm tăng kim ngạch xuất khẩu mà phải gắn với tái cơ cấu toàn diện ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, sinh thái, giá trị gia tăng cao và phát triển bền vững. Cần chuyển mạnh từ tăng trưởng dựa trên sản lượng sang tăng trưởng dựa trên chất lượng, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Cùng với đó, chuyển từ mô hình sản xuất, thu mua, xuất khẩu sang nghiên cứu thị trường, tổ chức vùng nguyên liệu, kiểm soát giống và đầu vào, tiêu chuẩn hóa sản xuất, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, tổ chức phân phối quốc tế, duy trì và mở rộng thị phần.

Phó Thủ tướng thường trực yêu cầu lấy phát triển chuỗi giá trị làm định hướng xuyên suốt, trong đó doanh nghiệp là trung tâm tổ chức chuỗi sản xuất, chế biến và tiêu thụ; hợp tác xã là cầu nối tổ chức sản xuất; người nông dân là chủ thể trực tiếp tạo ra sản phẩm; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo phát triển, hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, minh bạch.

"Chuyển mạnh từ quản lý theo lĩnh vực sang quản trị theo chuỗi giá trị và ngành hàng, lấy hiệu quả xuất khẩu, năng lực cạnh tranh và thu nhập của người sản xuất làm thước đo. Đổi mới phương thức điều hành, từ quản lý hành chính sang điều hành dựa trên dữ liệu số; hình thành hệ thống dữ liệu quốc gia về sản xuất, chế biến, logistics và thị trường, hỗ trợ Chính phủ dự báo, điều hành và xử lý kịp thời các biến động. Mục tiêu được đặt ra là phấn đấu đến năm 2030 đạt kim ngạch 100 tỷ USD; nếu có thể đạt sớm hơn, điều này phụ thuộc vào quyết tâm và nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội và các chủ thể trong chuỗi", Phó Thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc khẳng định Chính phủ tiếp tục cải cách hành chính, cải thiện điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, giảm chi phí tuân thủ ở mức thấp nhất. Trong quá trình triển khai, nếu phát sinh vấn đề, các hiệp hội, doanh nghiệp tiếp tục kiến nghị để được xem xét, giải quyết kịp thời.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc thăm và làm việc tại Lào

VOV.VN - Nhận lời mời của đồng chí Saleumxay Kommasith, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực nước CHDCND Lào, đồng chí Phạm Gia Túc, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ đã dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Việt Nam thăm làm việc tại Lào ngày 21/9/2026.