“Quan hệ Việt - Nhật đang dần tiến đến mức là đối tác không thể thiếu của nhau”
VOV.VN - Quan hệ Việt Nam – Nhật Bản trong thời gian gần đây tiếp tục phát triển mạnh mẽ, toàn diện và ngày càng đi vào chiều sâu, đặc biệt sau khi hai nước nâng cấp lên khuôn khổ “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới” vào tháng 11/2023.
Nguồn tin từ Chính phủ Nhật Bản cho hay, Thủ tướng Takaichi Sanae sẽ có chuyến công du tới Việt Nam – một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Tokyo, từ ngày 1 đến 3/5 tới. Nhân dịp này, phóng viên Đài TNVN thường trú tại Tokyo, phỏng vấn Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Nhật Bản Phạm Quang Hiệu xung quanh sự kiện ngoại giao quan trọng này.
PV: Đại sứ có thể đánh giá 1 cách tổng quát về quan hệ giữa Việt Nam và Nhật Bản trong thời gian gần đây, đặc biệt là từ sau khi Đại sứ tiếp nhận địa bàn?
Đại sứ Phạm Quang Hiệu: Quan hệ Việt Nam – Nhật Bản trong thời gian gần đây tiếp tục phát triển mạnh mẽ, toàn diện và ngày càng đi vào chiều sâu, đặc biệt sau khi hai nước nâng cấp lên khuôn khổ “Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới” vào tháng 11/2023. Trên cương vị Đại sứ tại Nhật Bản, tôi nhận thấy rõ mức độ tin cậy chính trị giữa hai nước không ngừng được củng cố thông qua các chuyến thăm, tiếp xúc cấp cao và cơ chế đối thoại thường xuyên trên hầu hết các lĩnh vực quan trọng của 2 nước.
Hợp tác kinh tế tiếp tục là trụ cột với kim ngạch thương mại ổn định, dòng vốn đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam duy trì ở mức cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, hạ tầng và năng lượng. Nhật Bản cũng là đối tác ODA hàng đầu, đóng góp quan trọng vào phát triển cơ sở hạ tầng chiến lược và nguồn nhân lực trẻ, chất lượng cao của Việt Nam. Bên cạnh đó, hợp tác khoa học – công nghệ - động lực phát triển kinh tế của cả hai nước, đã trở thành trụ cột mới trong hợp tác song phương, với các lĩnh vực cụ thể như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo, trí tuệ nhân tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao… đang nổi lên như những điểm sáng.
Giao lưu nhân dân phát triển mạnh với cộng đồng hơn nửa triệu người Việt Nam tại Nhật Bản, trở thành cầu nối quan trọng cho quan hệ hai nước. Ngoài ra, điểm sáng lớn và đặc biệt riêng có trong quan hệ Việt Nam- Nhật Bản là hợp tác mạnh mẽ giữa địa phương 2 nước ngày càng thực chất và hiệu quả. Có thể khẳng định, quan hệ Việt Nam – Nhật Bản hiện đang ở giai đoạn phát triển tốt đẹp nhất từ trước đến nay, với sự đan xen bổ sung lợi ích ngày càng sâu rộng và bền vững. Nói một cách ngắn gọn, quan hệ hai nước đang dần tiến đến là đối tác không thể thiếu của nhau.
PV: Trong những năm gần đây, lãnh đạo cao nhất của Nhật Bản thường có các chuyến thăm tới Việt Nam, mới đây nhất là của Thủ tướng tiền nhiệm Ishiba Shigeru. Theo Đại sứ, động thái này nói lên điều gì về quan hệ Nhật Bản và Việt Nam?
Đại sứ Phạm Quang Hiệu: Việc các nhà lãnh đạo cấp cao Nhật Bản liên tục lựa chọn Việt Nam là điểm đến trong các chuyến công du, như chuyến thăm của Thủ tướng tiền nhiệm Ishiba Shigeru (04/2025)… nói lên nhiều điều. Về Thủ tướng đương nhiệm, từ tháng 10 đến tháng 12/2025, sau khi nhậm chức, bà Takaichi có nhiều cuộc gặp với Lãnh đạo cấp cao Việt Nam như gặp Thủ tướng Phạm Minh Chính tại Hội nghị ASEAN mở rộng ở Indonesia, hội kiến Chủ tịch nước Lương Cường tại APEC 2025 Hàn Quốc.
Đặc biệt, ngày 13/4 vừa qua, Chủ tịch Đảng cầm quyền Tự do Dân chủ (LDP), Thủ tướng Takaichi đã có cuộc điện đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Bà Takaichi cũng là lãnh đạo nước ngoài đầu tiên điện đàm chúc mừng sau khi Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu làm Chủ tịch nước vào 2 ngày sau. Về phía Việt Nam, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã tham dự Hội nghị Thượng đỉnh trực tuyến Cộng đồng phát thải ròng bằng 0 khu vực châu Á (AZEC) mở rộng về tự chủ năng lượng do Thủ tướng Takaichi chủ trì.
Những động thái này phản ánh rõ nét sự coi trọng của Nhật Bản đối với vai trò và vị thế ngày càng gia tăng của Việt Nam trong khu vực. Việt Nam được đánh giá là một trong những nền kinh tế năng động nhất châu Á, có môi trường chính trị ổn định, dân số trẻ và tiềm năng phát triển lớn, đồng thời là một mắt xích quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa chuỗi cung ứng của Nhật Bản.
Ngoài ra, hai nước chia sẻ nhiều lợi ích chiến lược trong việc duy trì hòa bình, ổn định, bảo đảm an ninh, an toàn - tự do hàng hải, hàng không tại khu vực. Nhật Bản cũng coi Việt Nam là đối tác quan trọng trong triển khai các sáng kiến như khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP). Việc tăng cường các chuyến thăm cấp cao không chỉ mang ý nghĩa chính trị mà còn tạo động lực thúc đẩy hợp tác thực chất trên nhiều lĩnh vực, từ kinh tế, thương mại, đầu tư đến quốc phòng, an ninh và giao lưu nhân dân.
PV: Theo Đại sứ, trọng tâm chuyến thăm Việt Nam lần này của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae sẽ là gì?
Đại sứ Phạm Quang Hiệu: Chuyến thăm Việt Nam lần này của Thủ tướng Takaichi Sanae được kỳ vọng sẽ tập trung vào việc cụ thể hóa và nâng tầm triển khai hiệu quả các nội hàm của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện. Trọng tâm hợp tác nhiều khả năng sẽ xoay quanh việc thúc đẩy hợp tác kinh tế chất lượng cao, tăng cường liên kết chuỗi cung ứng, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế toàn cầu có nhiều biến động. Nhật Bản sẽ tiếp tục khuyến khích và Việt Nam chào đón các doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư vào Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, sản xuất thông minh, năng lượng tái tạo và hạ tầng xanh và trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược khác.
Bên cạnh đó, hai bên cũng có thể thảo luận về việc mở rộng hợp tác trong lĩnh vực quốc phòng – an ninh trên cơ sở phù hợp với luật pháp quốc tế, phù hợp với điều kiện hoàn cảnh và nhu cầu của mỗi bên, góp phần duy trì hòa bình và ổn định khu vực. Một nội dung quan trọng khác là hợp tác phát triển nguồn nhân lực, trong đó Nhật Bản tiếp tục tiếp nhận lao động và du học sinh Việt Nam, đồng thời hỗ trợ đào tạo kỹ năng, chuyển giao công nghệ. Giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương cũng sẽ là những điểm nhấn nhằm củng cố nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ song phương.
PV: Theo Đại sứ, tới đây, phía Việt Nam, đặc biệt là các cơ quan đại diện của Việt Nam tại Nhật Bản, cần làm gì để thúc đẩy quan hệ hai nước, cũng như thúc đẩy sự phát triển lành mạnh của Cộng đồng Việt Nam tại Nhật Bản?
Đại sứ Phạm Quang Hiệu: Để tiếp tục thúc đẩy quan hệ Việt Nam – Nhật Bản trong thời gian tới, các cơ quan đại diện Việt Nam tại Nhật Bản cần phát huy hơn nữa vai trò chủ động, sáng tạo trong công tác đối ngoại, đặc biệt là tổ chức thực hiện và kết nối giữa các địa phương, doanh nghiệp giữa hai nước. Cần đẩy mạnh công tác xúc tiến đầu tư, thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường Nhật Bản, đồng thời thu hút các dự án đầu tư chất lượng cao từ Nhật Bản vào Việt Nam, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ cao, kinh tế xanh và chuyển đổi số.
Song song với đó, công tác bảo hộ công dân và hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam tại Nhật Bản cần tiếp tục được chú trọng, hướng tới xây dựng một cộng đồng đoàn kết, ổn định, tuân thủ pháp luật sở tại và hội nhập tích cực vào xã hội Nhật Bản. Việc tăng cường dạy và học tiếng Việt, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, cũng như tổ chức các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục, tuyên truyền, phổ biến pháp luật sở tại… cũng sẽ góp phần củng cố hình ảnh cộng đồng người Việt Nam năng động, có trách nhiệm. Qua đó, cộng đồng sẽ tiếp tục đóng vai trò là cầu nối quan trọng, góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện giữa hai nước trong dài hạn.
PV: Xin trân trọng cám ơn Đại sứ!