Sau 18 năm mới phát sinh tình huống cần áp dụng Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận nhấn mạnh sự cần thiết xây dựng luật trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản năm 2008 được Quốc hội khóa XII ban hành với mục tiêu bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đối với tài sản thuộc quyền sở hữu, quyền sử dụng của mình, tạo môi trường thuận lợi, ổn định để thu hút đầu tư trong và ngoài nước; đồng thời, tạo cơ sở pháp lý để Nhà nước có thể kịp thời huy động nguồn lực về tài sản trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và vì lợi ích quốc gia mà các biện pháp huy động khác không đáp ứng được.

Qua 18 năm triển khai thực hiện Luật, đến nay mới phát sinh tình huống phải áp dụng biện pháp trưng dụng tại 8 địa phương để cách ly người nhiễm và nghi nhiễm COVID trong đại dịch COVID-19, chưa phải áp dụng biện pháp trưng mua. Điều này thể hiện khả năng và tiềm lực của quốc gia đã được tăng cường đáng kể, sự đoàn kết, chung sức, đồng lòng của doanh nghiệp và người dân với Nhà nước trong các tình huống khẩn cấp, cấp bách đã được khẳng định, quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu tài sản được đảm bảo.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Tài chính nêu rõ, trong bối cảnh hiện nay, trong kỷ nguyên toàn cầu hóa, các mối đe dọa chuyển dịch từ an ninh truyền thống sang an ninh phi truyền thống, phạm vi bảo vệ được mở rộng sang các vấn đề về biến đổi khí hậu, dịch bệnh, khủng bố, tội phạm mạng; thiên tai, dịch bệnh diễn biến phức tạp, khó lường; để chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa các nguy cơ có thể xảy ra và bảo đảm nguồn lực về tài sản cho Nhà nước để kịp thời ứng phó với các tình huống cấp thiết cũng như thể hiện sự cam kết mạnh mẽ của Nhà nước đối với quyền sở hữu, quyền sử dụng hợp pháp tài sản của các nhà đầu tư và công dân, việc hoàn thiện các quy định về trưng mua, trưng dụng tài sản là yêu cầu được đặt ra.

Theo đó, dự thảo Luật sửa đổi phạm vi điều chỉnh theo hướng loại trừ việc trưng dụng đất, khu vực biển đã giao để thực hiện hoạt động lấn biển được thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với Luật Đất đai. Sửa đổi, hoàn thiện quy định về điều kiện, trường hợp trưng mua, trưng dụng tài sản để đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan và bảo đảm nguyên tắc việc trưng mua, trưng dụng tài sản chỉ được thực hiện trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh hoặc vì lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp, phòng, chống thiên tai theo luật định...

Đồng thời, sửa đổi quy định về loại tài sản trưng mua, trưng dụng theo hướng không áp dụng trưng mua đối với hàng dự trữ quốc gia, tài sản công; thu hẹp loại tài sản trưng mua, chỉ thực hiện trưng mua đối với tài sản thực sự cần chuyển quyền sở hữu cho Nhà nước; mở rộng loại tài sản trưng dụng để ứng phó linh hoạt tình huống khẩn cấp.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết, dự thảo Luật cũng sửa đổi quy định về xác định giá trưng mua tài sản, bồi thường khi trưng dụng tài sản để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản trưng mua, trưng dụng. Bên cạnh đó, bổ sung quy định công khai trách nhiệm giải trình và giám sát khi trưng mua, trưng dụng tài sản để đảm bảo tính công khai, minh bạch, kiểm soát quyền lực khi đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; đồng thời, bổ sung cơ chế xem xét miễn, giảm trách nhiệm cho người ra quyết định và người trực tiếp tổ chức thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản để đảm bảo cho cán bộ dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung.

Bên cạnh đó, cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính và phân cấp, phân quyền, sửa đổi quy định để cắt giảm thời gian thanh toán để trưng mua, ấn định rõ thời gian bồi thường, đẩy mạnh phân cấp cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định trưng mua, trưng dụng trong một số trường hợp và cho phép người có thẩm quyền được ủy quyền, phân công cấp phó ký thay để đáp ứng tính kịp thời khi tình huống cấp bách xảy ra mà cấp Trung ương, cấp tỉnh không tiếp cận được hoặc người có thẩm quyền đi công tác, vắng mặt.

Nêu quan điểm thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu nêu rõ, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản và nhận thấy nội dung của dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng; bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, cơ bản bảo đảm tính thống nhất với hệ thống pháp luật.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, cân nhắc các nội dung cần phải được quy định ngay trong Luật mà không giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm minh bạch, rõ ràng trong thực hiện quyền, nghĩa vụ của các chủ thể và để thực hiện đúng chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 09-KL/TW là “Các quy phạm pháp luật điều chỉnh quan hệ giữa cơ quan nhà nước với cá nhân, tổ chức (quy phạm pháp luật công) được thiết kế cụ thể, chặt chẽ, minh bạch...”.

Đồng thời, đề nghị tiếp tục rà soát các quy định của dự thảo Luật với các quy định của Bộ luật Dân sự, Pháp lệnh về quyền ưu đãi, miễn trừ dành cho cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự và cơ quan đại diện của tổ chức quốc tế tại Việt Nam và các luật, dự thảo luật có liên quan, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Hồ sơ dự án Luật đã được Chính phủ chuẩn bị bảo đảm đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện trình UBTVQH xem xét, cho ý kiến.

Về chính sách trưng mua, trưng dụng tài sản, khoản 4 Điều 4 của dự thảo Luật quy định “Người ra quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản và người trực tiếp tổ chức thực hiện trưng mua, trưng dụng tài sản được xem xét miễn, giảm trách nhiệm...". Nhiều ý kiến trong Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cân nhắc không quy định nội dung nêu trên tại dự thảo Luật vì lý do sau:

Thực tiễn thi hành Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản năm 2008 cho thấy chưa phát sinh việc trưng mua tài sản, đối với trưng dụng tài sản thì mới có 9 địa phương áp dụng và chưa có vi phạm pháp luật nào phải xem xét trách nhiệm của người ra quyết định và người trực tiếp tổ chức thực hiện. Nội hàm “trách nhiệm” được xem xét miễn, giảm còn chung chung, chưa quy định rõ là trách nhiệm gì và có thể phát sinh cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng.

Một số ý kiến tán thành quy định của dự thảo Luật nhằm bảo vệ người thực thi công vụ dám nghĩ, dám làm, vì lợi ích chung vì các quyết định này được ban hành trong tình huống cấp bách, khẩn trương không thể có nhiều thời gian xem xét, đánh giá trước khi quyết định. Tuy nhiên, đề nghị làm rõ về phạm vi, loại trách nhiệm được xem xét miễn, giảm; mối quan hệ với pháp luật có liên quan.

Đề xuất miễn thuế với cá nhân, doanh nghiệp cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục

VOV.VN - Chiều 22/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.