Sửa luật để tháo gỡ vướng mắc pháp lý, tạo không gian phát triển cho kinh tế biển

Trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp cho biết, việc sửa đổi luật là nhiệm vụ trọng tâm nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, tháo gỡ vướng mắc pháp lý và tạo không gian phát triển mới cho các ngành kinh tế biển. Đồng thời, thể chế hóa chủ trương của Trung ương về phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.

Dự án luật gồm 6 chương, 76 điều. Trong đó, 4 trụ cột nội dung cốt lõi và điểm mới trong dự thảo luật, bao gồm: Một là, hoàn thiện cơ chế quản lý phân bổ sử dụng không gian biển. Dự thảo quy định cụ thể về việc giao, cho thuê, đăng ký, đấu giá quyền sử dụng và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng khu vực biển.

Hai là, chuẩn hóa quyền và nghĩa vụ của người sử dụng khu vực biển. Dự thảo luật xác lập rõ ràng các quyền chuyển nhượng, cho thuê, góp vốn, thế chấp quyền sử dụng khu vực biển cùng tài sản gắn liền; quy định về chuyển mục đích sử dụng, thu hồi, bồi thường, hỗ trợ.

Ba là, cơ chế ưu đãi đặc thù và tài chính biển xanh. Dự thảo luật đưa ra tiêu chí miễn, giảm tiền sử dụng khu vực biển; ưu tiên tiếp cận hạ tầng, dữ liệu số, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) và tài chính biển xanh.

Bốn là, bảo vệ môi trường biển đặc thù và ứng phó sự cố. Dự thảo luật chú trọng công tác phòng ngừa, quản lý rủi ro, giám sát cảnh báo, phục hồi sinh thái và xử lý ô nhiễm rác thải nhựa đại dương. Đặc biệt, dự thảo bổ sung cơ chế trách nhiệm bồi thường thiệt hại do ô nhiễm dầu, hóa chất và nội luật hóa các cam kết quốc tế về bảo tồn đa dạng sinh học tại các vùng biển ngoài quyền tài phán quốc gia.

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải nhấn mạnh, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, đồng thời đánh giá cao tính hợp hiến, hợp pháp và sự tương thích của dự thảo luật. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các quy định liên quan trực tiếp đến các luật chuyên ngành (như quyền sử dụng khu vực biển, công trình trên biển, vùng bờ) để bảo đảm tính thống nhất tuyệt đối trong hệ thống pháp luật.

Đối với các nội dung cụ thể, về chính sách và nguyên tắc quản lý biển (Điều 4, Điều 5), Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành với dự thảo. Đồng thời, đề xuất, về chính sách đảm bảo có cơ chế thực thi; quy định minh bạch về ưu đãi, hạn chế; ưu tiên phát triển kinh tế biển xanh, hiện đại, tiến tới làm chủ biển xa.

Về trách nhiệm quản lý nhà nước và cơ chế điều phối liên ngành (Điều 6, Điều 7), đề nghị làm rõ vai trò, trách nhiệm của Chính phủ, Bộ quản lý tổng hợp về biển và các bộ chuyên ngành; thẩm quyền quyết định trong xử lý xung đột về quy hoạch, dự án cụ thể và các vấn đề liên vùng, liên ngành; bảo đảm công khai, có tiêu chí lựa chọn phương án và trách nhiệm giải trình.

Về Quản lý, sử dụng không gian biển (Chương III), Thường trực Ủy ban nhận thấy, đây là nội dung mới, trực tiếp thể chế hóa các nhóm nội dung lớn về quản lý, phân bổ, sử dụng không gian biển. Tuy nhiên, đề nghị cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát, làm rõ một số nội dung như: Về phân bổ không gian biển, xử lý chồng lấn, xung đột và trách nhiệm quản lý; Xác lập, ghi nhận quyền sử dụng khu vực biển (Điều 24); Về đấu giá quyền sử dụng khu vực biển (Điều 27)…

Cho ý kiến tại Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh lưu ý việc giao, cho thuê hoặc đăng ký sử dụng khu vực biển không làm phát sinh quyền sở hữu đối với biển, đáy biển, khối nước hay vùng trời, đồng thời không mặc nhiên cho phép khai thác tài nguyên nếu chưa đáp ứng quy định của pháp luật chuyên ngành. Cần tránh cách hiểu quyền sử dụng khu vực biển giống hoàn toàn với quyền sử dụng đất.

Về nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cũng nhấn mạnh quy định thế chấp quyền sử dụng khu vực biển (Điều 33 đến Điều 36) cần tiếp tục được rà soát để có giá trị thực tế trong huy động vốn cho các dự án biển quy mô lớn, bảo đảm quy trình xử lý nợ xấu rõ ràng, khả thi.

Đối với quy định điều kiện đấu giá quyền sử dụng khu vực biển (Điều 27), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị phân biệt rõ giữa nhà đầu tư (chủ thể bỏ vốn, chịu trách nhiệm về hiệu quả dự án) và nhà thầu thi công (chủ thể xây dựng theo hợp đồng) để không áp đặt tiêu chí kỹ thuật thi công vượt quá vai trò của nhà đầu tư.

Còn theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, các công trình trên biển mang tính tích hợp cao giữa kinh tế và quốc phòng, an ninh. Do đó, thay vì đặt "đấu giá" làm phương thức chủ đạo, cần nghiên cứu áp dụng hình thức "đấu thầu theo mục tiêu" và quản lý theo mục tiêu để bảo đảm kiểm soát chặt chẽ an ninh - quốc phòng sau khi giao biển.

Đề cập đến vấn đề bảo vệ an ninh, chủ quyền biển đảo trong quá trình cấp phép và xây dựng công trình trên biển, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới bày tỏ thống nhất cao với quy định tại khoản 3 Điều 26 về việc bổ sung yêu cầu phải có ý kiến thẩm định bằng văn bản của cơ quan quốc phòng, an ninh đối với các công trình trên biển xa bờ, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa và khu vực nhạy cảm. Đồng thời, đại biểu đề nghị rà soát kỹ các chỉ dẫn chiếu căn cứ từ chối hoặc đăng ký sử dụng tại điểm k khoản 4 Điều 26 để bảo đảm tính chính xác, hoàn chỉnh.

Đóng góp về cơ chế quản lý tổng hợp, các đại biểu đề nghị phân định rõ thẩm quyền giữa cơ quan quản lý tổng hợp và cơ quan quản lý chuyên ngành (như hàng hải, năng lượng, thủy sản, cáp ngầm). Tránh tình trạng một việc nhiều đơn vị cùng xử lý hoặc phát sinh thêm "giấy phép con" làm kéo dài thời gian thực hiện dự án.

Để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề nghị, cơ quan soạn thảo cần rà soát kỹ các quy định về ưu đãi đầu tư, thế chấp, chuyển nhượng, bồi thường...đảm bảo thống nhất với Luật Đầu tư, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đấu giá tài sản và Luật Các tổ chức tín dụng, tránh việc một dự án áp dụng chồng lấn nhiều chính sách ưu đãi.

Ngoài ra, về đẩy mạnh cắt giảm thủ tục và phân cấp có điều kiện, có ý kiến đề nghị đánh giá kỹ tác động ròng khi dự thảo dự kiến duy trì 04 thủ tục hiện hành và bổ sung thêm 08 thủ tục mới. Việc phân cấp cho địa phương phải đi kèm với điều kiện bảo đảm về dữ liệu, hạ tầng, nhân lực và trách nhiệm. Đồng thời, khi có chồng lấn không gian biển, phải xử lý theo cơ chế một đầu mối điều phối, không tạo thêm "cửa" phiền hà.

Sắp có luật riêng giúp người sản xuất và doanh nghiệp "né" rủi ro biến động giá

VOV.VN - Đối với nền kinh tế có tỷ trọng lớn về sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu hàng hóa, việc xây dựng Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh giúp người sản xuất chủ động bảo vệ mức giá bán dự kiến, đồng thời giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát chi phí đầu vào khi giá hàng hóa biến động.