Sửa đổi Luật hình sự: Đảm bảo tinh thần nghiêm minh nhưng vẫn nhân đạo

Phát biểu tại phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Bộ luật Hình sự và đánh giá cao tinh thần cầu thị, trách nhiệm của Chính phủ, cơ quan soạn thảo và các cơ quan của Quốc hội trong quá trình tiếp thu, chỉnh lý dự thảo.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhận định, đây là Bộ luật có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân, hoạt động của doanh nghiệp và hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, mà còn phải phân định rõ ranh giới giữa xử lý hình sự và các biện pháp xử lý khác; giữa khoan hồng và nghiêm trị; giữa khuyến khích đổi mới và phòng ngừa việc lợi dụng chính sách.

Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt khi hoàn thiện Bộ luật Hình sự là nghiêm minh nhưng nhân đạo, khuyến khích đổi mới nhưng không buông lỏng trách nhiệm, tăng hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm nhưng phải bảo đảm quyền con người, quyền công dân và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh tán thành với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự và ghi nhận nỗ lực của Chính phủ, cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc tiếp thu, chỉnh lý dự thảo, phù hợp với mô hình tổ chức mới, nhất là khi không còn Công an cấp huyện. Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh một yêu cầu xuyên suốt trong quá trình sửa luật là tinh gọn tổ chức phải đi đôi với phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và kiểm soát chặt chẽ quyền lực tố tụng. Bởi trong hoạt động điều tra hình sự, quy định về phân công nhiệm vụ, quyền hạn cũng có thể tác động trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân.

Đánh giá phòng vệ chính đáng: Không thể chỉ nhìn vào hậu quả

Góp ý về dự thảo luật tại tổ, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang, đại biểu Quốc hội TP Đà Nẵng cho rằng, về nội dung liên quan đến phòng vệ chính đáng tại Điều 23, việc sử dụng tiêu chí chống trả lại một cách cần thiết để xác định hành vi phòng vệ chính đáng, về nguyên tắc thì phù hợp nhưng mà cần làm rõ hơn căn cứ để đánh giá tính cần thiết của hành vi chống trả.

Trong thực tế, người bị tấn công thường phải phản ứng trong tình huống bất ngờ, nguy hiểm và không có đủ thời gian cũng như là điều kiện để cân nhắc chính xác mức độ chống trả nếu chỉ căn cứ vào hậu quả này mà không xem xét đầy đủ hoàn cảnh tại thời điểm phòng vệ thì rất dễ dẫn đến đánh giá thiếu khách quan, gây bất lợi cho người tự vệ. Do đó, đại biểu Lê Ngọc Quang đề nghị làm rõ nguyên tắc đánh giá hành vi phòng vệ chính đáng phải căn cứ tổng thể và tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi xâm hại, tương quan lực lượng, phương tiện tấn công, diễn biến thực tế và khả năng nhận thức, phản ứng của người phòng vệ tại thời điểm xảy ra sự việc không nên chỉ lấy mức độ thiệt hại làm căn cứ duy nhất để xác định vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. 

Đồng thời, tại Điều 19 về che giấu tội phạm, đại biểu đề nghị nghiên cứu mở rộng hợp lý phạm vi người thân thích được miễn trách nhiệm hình sự thì có tính đến quan hệ là cha dượng, mẹ kế, con riêng và các quan hệ gia đình có sự chăm sóc, nuôi dưỡng thực tế bảo đảm phù hợp với lại truyền thống đạo lý của gia đình Việt Nam nhưng mà không làm ảnh hưởng đến yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Ngăn chặn kẽ hở trục lợi từ chính sách "tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự"

Về nội dung liên quan đến tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự tại Điều 31, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng kiến nghị chính sách này phải được thiết kế hết sức chặt chẽ, tránh bị lợi dụng để né tránh trách nhiệm hình sự. Trước hết, tại Điểm a, Khoản 1, điều kiện hành vi gây thiệt hại về kinh tế nhưng vì lợi ích chung thì còn khá định tính, có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau. Vì vậy, đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí xác định lợi ích chung, thẩm quyền đánh giá và những trường hợp không được áp dụng, đặc biệt là không để các hành vi cố ý vi phạm pháp luật nhằm trục lợi được hợp thức hóa dưới danh nghĩa lợi ích chung. 

Bên cạnh đó, dự thảo quy định thời hạn tạm hoãn tối đa là 2 năm, có thể gia hạn thêm một năm. Tuy nhiên, cần làm rõ cơ chế kiểm soát trong thời gian này. Nếu quản lý quá chặt, người được tạm hoãn có thể không còn điều kiện điều hành doanh nghiệp, tạo nguồn lực để khắc phục hậu quả, ngược lại nếu thiếu kiểm soát thì sẽ phát sinh nguy cơ bỏ trốn, tẩu tán tài sản. Do đó, đại biểu Lê Ngọc Quang đề nghị bổ sung cơ chế giám sát phù hợp, xác định rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền, nghĩa vụ của người được tạm hoãn và hậu quả pháp lý khi hết thời hạn mà không được thực hiện cam kết khắc phục. Đồng thời, phải được bảo đảm việc tạm hoãn không trở thành hình thức miễn trách nhiệm hình sự trên thực tế.

ĐBQH đề nghị nghiêm cấm mọi hành vi môi giới con nuôi trái luật

VOV.VN - Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, sáng nay (19/10), Quốc hội thảo luận tại tổ về Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi).