Xây dựng Bắc Ninh hiện đại và giàu bản sắc

Ngày 20/9/2026, Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh chính thức có hiệu lực, mở ra không gian và động lực phát triển mới cho địa phương. Nhân dịp này, phóng viên Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam có cuộc trao đổi với ông Mai Sơn- Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban nhân dân (UBND) tỉnh Bắc Ninh khi tỉnh bước vào dấu mốc mới khi trở thành Thành phố trực thuộc Trung ương, mở ra kỳ vọng về một cực tăng trưởng mới.

PV: Thưa ông, giữa Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và hành lang kinh tế Đông Bắc, đâu là giá trị khác biệt giúp Bắc Ninh xác lập vị trí riêng trong mạng lưới đô thị quốc gia?

Ông Mai Sơn: Lợi thế lớn nhất của Bắc Ninh nằm ở vị trí kết nối đặc biệt. Bắc Ninh nằm giữa vùng Thủ đô, Đồng bằng sông Hồng và hành lang kinh tế Đông Bắc; đồng thời có khả năng kết nối trực tiếp với các trung tâm lớn về chính trị, kinh tế, cảng biển, hàng không và các thị trường quốc tế.

Vị trí đó tạo cho Bắc Ninh một lợi thế mà không nhất thiết phải cạnh tranh với bất kỳ cực tăng trưởng nào, mà có thể kết nối và bổ trợ để cùng tạo thành một không gian phát triển thống nhất.

Trên nền tảng vị trí đó, Bắc Ninh đã hình thành một lợi thế thứ hai có tính khác biệt: năng lực công nghiệp công nghệ cao, đã hình thành được hệ sinh thái công nghiệp điện tử, bán dẫn và khả năng tham gia sâu vào chuỗi sản xuất toàn cầu (tỷ trọng kinh tế số trong GDRP chiếm 46%, cao nhất cả nước). Đây không chỉ là nền tảng cho tăng trưởng hiện tại, mà còn là cơ sở để Bắc Ninh tiếp tục chuyển mình từ một trung tâm sản xuất sang một trung tâm công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và dịch vụ chất lượng cao.

Vì vậy, chúng tôi nhìn nhận vị trí của Bắc Ninh trong mạng lưới đô thị quốc gia không đơn thuần là một đô thị nằm giữa các trung tâm lớn, mà là một cực phát triển có chức năng kết nối các cực phát triển. Bắc Ninh sẽ phát triển theo hướng đa cực, đa trung tâm; gắn công nghiệp với đô thị, logistics, khoa học - công nghệ, dịch vụ và văn hóa, qua đó tạo ra sự cộng hưởng thay vì phát triển biệt lật, tạo điều kiện phát huy thế mạnh riêng là cực công nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và kết nối sản xuất với các không gian kinh tế lớn của miền Bắc.

PV: Bắc Ninh đã thành công trong thu hút đầu tư nước ngoài. Bước đi chiến lược nào sẽ giúp Bắc Ninh chuyển lợi thế FDI thành năng lực nội sinh và nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam?

Ông Mai Sơn: Thu hút FDI là một thành công quan trọng, nhưng đối với Bắc Ninh, đó mới là nền tảng. Giai đoạn tới, điều quan trọng hơn là chuyển dòng vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và thị trường quốc tế của các doanh nghiệp FDI thành năng lực nội sinh của nền kinh tế.

Trọng tâm trước hết là nâng cao chất lượng liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, nhất là trong công nghiệp hỗ trợ. Bắc Ninh sẽ thúc đẩy kết nối thực chất giữa các tập đoàn đa quốc gia với doanh nghiệp Việt Nam, giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận tốt hơn với tiêu chuẩn kỹ thuật, công nghệ, thị trường và cơ hội tham gia chuỗi cung ứng.

Cùng với đó là nâng năng lực của doanh nghiệp Việt Nam về công nghệ, quản trị, chuyển đổi số, nghiên cứu và phát triển, cũng như khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Phải tạo được môi trường để doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các tập đoàn công nghệ cùng tham gia một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, qua đó hình thành nguồn nhân lực có khả năng làm chủ công nghệ.

Điều chúng tôi hướng tới không chỉ là tăng tỷ lệ nội địa hóa trong sản xuất, mà xa hơn là từng bước nâng tỷ lệ giá trị được tạo ra tại Bắc Ninh - từ nghiên cứu, thiết kế, phát triển sản phẩm đến dịch vụ công nghệ và quản trị chuỗi cung ứng.

Bắc Ninh không chỉ muốn trở thành nơi các tập đoàn toàn cầu đến đầu tư, sản xuất, mà còn muốn trở thành nơi doanh nghiệp Việt Nam lớn lên cùng chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Khi đó, FDI không chỉ tạo ra tăng trưởng, mà thực sự trở thành động lực thúc đẩy năng lực tự chủ và sức mạnh nội sinh của nền kinh tế.

PV: Thưa ông, trong chiến lược phát triển dài hạn, văn hóa Quan họ, hệ thống di sản Kinh Bắc và Tây Yên Tử sẽ được đặt ở vị trí nào để vừa tạo ra giá trị mới, vừa giữ được bản sắc trong không gian đô thị hiện đại?

Ông Mai Sơn: Bắc Ninh có một không gian văn hóa đặc biệt phong phú và có chiều sâu, là cái nôi của người Việt cổ, nơi kết tinh, hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc; tiêu biểu là 8 di sản văn hóa được UNESCO công nhận và ghi danh, hơn 1.400 di tích được xếp hàng và hơn 1.300 lễ hội. Đây không chỉ là tài sản của quá khứ, mà là một nguồn lực quan trọng cho phát triển trong tương lai.

Điều chúng tôi quan tâm là làm thế nào để những giá trị ấy không bị chia cắt bởi địa giới hành chính, không chỉ được bảo tồn trong các di tích, mà thực sự trở thành một không gian văn hóa thống nhất, sống động và có khả năng tạo ra giá trị mới.

Bắc Ninh sẽ định hướng bảo tồn để phát triển và phát triển để bảo tồn. Nghĩa là di sản phải được gìn giữ nguyên giá trị cốt lõi, nhưng đồng thời được đưa vào đời sống đương đại thông qua giáo dục, du lịch, công nghiệp văn hóa, các ngành sáng tạo và những không gian văn hóa mới. Người dân phải là chủ thể của quá trình bảo tồn và cũng là người được thụ hưởng những giá trị mà di sản tạo ra.

Đặc biệt, trong quá trình đô thị hóa và hiện đại hóa, chúng tôi không muốn những không gian văn hóa truyền thống trở thành những “ốc đảo” tách biệt với đời sống đô thị. Ngược lại, phải quy hoạch và tổ chức không gian để đô thị hiện đại có thể kết nối với làng quê, di tích, lễ hội, cảnh quan tự nhiên và các không gian văn hóa cộng đồng. Đó là cách để quá trình phát triển không làm mất đi bản sắc, mà làm cho bản sắc được tiếp tục sống trong một diện mạo mới.

Tôi cho rằng, lợi thế đặc biệt của Bắc Ninh sau hợp nhất chính là sự hội tụ của công nghiệp hiện đại, khoa học - công nghệ với một không gian văn hóa giàu chiều sâu và đa dạng. Nếu khai thác tốt, văn hóa sẽ không chỉ góp phần làm cho Bắc Ninh đáng sống hơn, mà còn trở thành một động lực kinh tế mới, tạo việc làm, tạo sản phẩm, thu hút du khách và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của người dân.

Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một Bắc Ninh hiện đại nhưng không đánh mất cội nguồn; phát triển nhanh nhưng có chiều sâu; hội nhập mạnh mẽ nhưng vẫn giữ được bản sắc riêng. Đó cũng là nền tảng để những giá trị văn hóa được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác và tiếp tục trở thành sức mạnh phát triển của Bắc Ninh trong tương lai.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

Bắc Ninh trước "giờ G" lên thành phố, kỳ vọng về cực tăng trưởng mới

VOV.VN - Gần 30 năm sau ngày tái lập, từ nền tảng lịch sử, văn hóa Kinh Bắc, Bắc Ninh và Bắc Giang cũ đã cùng tạo dựng một không gian phát triển năng động. Bắc Ninh đang bước vào dấu mốc mới khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, mở ra kỳ vọng về một cực tăng trưởng mới.