Xử lý tài sản công dôi dư: Trách nhiệm quyết định của người đứng đầu

Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Kế hoạch số 06 thực hiện Kết luận Hội nghị lần thứ 3 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Trong đó, Bộ Chính trị yêu cầu Đảng ủy các bộ, cơ quan ngang bộ thuộc Chính phủ tiếp tục rà soát, thống kê đầy đủ toàn bộ trụ sở, nhà đất, tài sản công dôi dư sau sắp xếp; phân loại rõ tài sản tiếp tục sử dụng, tài sản chuyển đổi công năng, tài sản thu hồi, điều chuyển, chuyển giao hoặc xử lý theo hình thức khác theo quy định.

“Kiên quyết khắc phục triệt để tình trạng trụ sở bỏ hoang, sử dụng kém hiệu quả, hoặc chưa có phương án xử lý rõ ràng”, Bộ Chính trị nêu rõ và yêu cầu hoàn thành nhiệm vụ này trong năm 2026.

Khối lượng tài sản cần tiếp tục xử lý còn rất lớn

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, đến ngày 27/5/2026, cả nước có 4.709 cơ sở nhà, đất dôi dư được xử lý hoặc đưa vào khai thác. Nhưng đây chỉ là bước đầu, khối lượng tài sản cần tiếp tục xử lý vẫn còn rất lớn.

Tổng hợp từ Bộ Tài chính cho thấy, hiện có 11.412 cơ sở chưa hoàn thành xử lý hoặc khai thác triệt để. Trong đó, 5.329 cơ sở đã được giao cho tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà hoặc tổ chức phát triển quỹ đất, nhưng chưa đưa vào khai thác. 2.823 cơ sở đã được phê duyệt phương án xử lý nhưng chưa hoàn thành triển khai. 3.260 cơ sở chưa có phương án xử lý cụ thể. Đối với các bộ, cơ quan trung ương vẫn còn 702 cơ sở nhà, đất chưa hoàn thành xử lý.

Bày tỏ sự sốt ruột trước những con số trên, TS Đinh Văn Minh, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Thanh tra Chính phủ cho rằng: “Yêu cầu của Bộ Chính trị nhanh chóng rà soát, thống kê đầy đủ toàn bộ trụ sở, nhà đất, tài sản công dôi dư sau sắp xếp; cũng như xử lý triệt để tình trạng trụ sở bỏ hoang, sử dụng kém hiệu quả là một điều hết sức đúng đắn”.

Theo TS Đinh Văn Minh, lần thống kê này được coi là một bước đi đặc biệt quan trọng chứ không đơn thuần là một công việc hành chính. Thời gian qua, việc sử dụng nhà, đất đối với các công sở còn không ít bất cập, xảy ra tình trạng sử dụng chưa hiệu quả, gây lãng phí, thậm chí phát sinh những “lợi ích” không đúng đắn trong quá trình quản lý và khai thác tài sản công.

Lần này, vấn đề được đặt ra trong một bối cảnh đặc biệt hơn, khi cả hệ thống chính trị đang thực hiện cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Việc sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức lại các cơ quan, đơn vị dẫn đến một khối lượng rất lớn trụ sở, nhà, đất và tài sản công dôi dư. Đây là nguồn lực có giá trị lớn, đòi hỏi phải được thống kê, phân loại và có phương án xử lý kịp thời, hiệu quả.

Quản lý và xử lý tài sản công vốn là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với yêu cầu thực hành tiết kiệm, chống lãng phí. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi việc sắp xếp tổ chức bộ máy đang được triển khai đồng bộ trên phạm vi cả nước, yêu cầu này càng trở nên cấp bách hơn.

Cùng với đó, việc xử lý tài sản công dôi dư cũng diễn ra trong thời điểm nhiều quy định pháp luật, trong đó có Luật Đất đai và các luật có liên quan đang được rà soát, sửa đổi, hoàn thiện. Đây là cơ hội để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, qua đó đẩy nhanh tiến độ xử lý tài sản công dôi dư, tránh để nguồn lực của Nhà nước tiếp tục bị lãng phí.

Sự quyết liệt của người đứng đầu là yếu tố quyết định

Phân tích những "điểm nghẽn" khiến tình trạng trụ sở, đất đai, tài sản công dôi dư sau sắp xếp chậm được xử lý, khai thác chưa hiệu quả, PGS.TS Lê Văn Cường - Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) cho rằng, điều này xuất phát từ cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan.

Về khách quan, theo PGS.TS Lê Văn Cường, trước hết phải nhìn nhận thể chế và các quy định pháp luật vẫn chưa thực sự đồng bộ, thống nhất. Một số quy định còn chồng chéo, thiếu rõ ràng, thậm chí có điểm mâu thuẫn, khiến quá trình tổ chức thực hiện gặp nhiều vướng mắc, cán bộ lúng túng khi xử lý công việc.

Về chủ quan, điểm nghẽn lớn nhất là tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của một bộ phận cán bộ chưa được phát huy đầy đủ. Mặc dù Đảng và Nhà nước đã nhiều lần nhấn mạnh, khuyến khích đội ngũ cán bộ thực hiện tinh thần "6 dám", song trên thực tế còn không ít trường hợp mang tâm lý e ngại trách nhiệm, né tránh, sợ sai hoặc đùn đẩy công việc.

Bên cạnh đó, cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, trong đó có Nghị định số 73 của Chính phủ vẫn chưa đi vào thực tế, chưa tạo được sự yên tâm thực sự cho đội ngũ thực thi. Các quy định còn mang tính nguyên tắc, thiếu tiêu chí cụ thể để cán bộ có thể mạnh dạn quyết định trong những tình huống phát sinh từ thực tiễn.

Theo TS. Đinh Văn Minh, sự quyết liệt của người đứng đầu chính quyền địa phương là yếu tố quyết định đến tiến độ và hiệu quả xử lý trụ sở, nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy. Cùng một chủ trương, cùng một cơ chế, chính sách, trong khi điều kiện và hiện trạng ở nhiều địa phương khá tương đồng. Thế nhưng, có nơi triển khai rất nhanh, xử lý hiệu quả tài sản công dôi dư, có nơi lại trì trệ. Điều đó cho thấy sự khác biệt chủ yếu nằm ở tinh thần trách nhiệm và quyết tâm trong tổ chức thực hiện.

“Tôi từng nói rằng, trong công tác phòng, chống lãng phí, chúng ta không sợ “thừa” mà chỉ sợ “thiếu” trách nhiệm. Sau sáp nhập, việc phát sinh trụ sở, nhà, đất dôi dư là điều khó tránh khỏi. Vậy thì vấn đề là ý thức trách nhiệm”, ông Đinh Văn Minh nhấn mạnh.

Thực tế, công tác quản lý tài sản công không phải là lĩnh vực mới. Các cơ quan chức năng đều đã nắm được hiện trạng, có dữ liệu quản lý từ nhiều năm qua. Tuy nhiên, trước đây việc xử lý chưa được đặt ra với quyết tâm đủ mạnh nên nhiều tài sản vẫn bị bỏ không hoặc sử dụng kém hiệu quả. Bên cạnh đó, tâm lý e dè, ngại va chạm, ngại khó của một bộ phận cán bộ làm chậm quá trình xử lý.

Có thể thấy, xử lý hiệu quả trụ sở, nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy không chỉ là bài toán quản lý tài sản công mà còn là phép thử đối với năng lực thực thi, kỷ luật hành chính và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Khi thể chế tiếp tục được hoàn thiện, đi cùng với sự quyết liệt của người đứng đầu và tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, nguồn lực công sẽ được khơi thông, góp phần đưa công cuộc thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí đi vào thực chất, hiệu quả.

Nghị quyết 31: Đòn bẩy tháo gỡ điểm nghẽn nhà, đất dôi dư

VOV.VN - Nghị quyết 31/2026/NQ-CP ban hành cơ chế đặc thù tháo gỡ điểm nghẽn cho hàng nghìn nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy. Với thẩm quyền được trao rộng mở, hiệu quả phát huy nguồn lực tài sản công hiện phụ thuộc hoàn toàn vào tính chủ động và trách nhiệm của người đứng đầu mỗi địa phương.

Quảng Trị dôi dư 24 cấp phó ở các các sở, ngành

VOV.VN - UBND tỉnh Quảng Trị vừa quy định số lượng cấp phó tại các sở, ngành, qua đó xác định toàn tỉnh dôi dư 24 cấp phó. Địa phương đang xây dựng phương án điều động cán bộ về cơ sở và sắp xếp nhân sự từ nơi thừa sang nơi thiếu theo chủ trương của Trung ương.