Chuyển đổi số phải đo bằng thời gian, chi phí người dân tiết kiệm

“Mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị có thể đo đếm được”

Thông điệp xuyên suốt năm 2026 là chuyển đổi số phải tạo ra giá trị thực chất, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy hiệu quả làm thước đo. Công nghệ không chỉ phục vụ hiện đại hóa quy trình, mà phải góp phần nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng quản trị và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Bởi vậy, Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026 với chủ đề “Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia” không chỉ là dịp tôn vinh những thành tựu công nghệ, mà còn là thời điểm xác lập quyết tâm mới trong thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW.

Những kết quả về hạ tầng, doanh nghiệp công nghệ số và nền tảng dữ liệu là tiền đề quan trọng; thách thức tiếp theo là chuyển các điều kiện ấy thành năng suất cao hơn, bộ máy hiệu quả hơn và chất lượng sống tốt hơn.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 91,99% dân số; cáp quang đã đến 100% xã, phường. Đến tháng 6/2026, kinh tế số tiếp tục tăng trưởng, đóng góp thiết thực vào GDP. Cả nước hiện có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số, với doanh thu công nghiệp công nghệ số đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.

Đây là nền tảng quan trọng để phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Tuy nhiên, những hạn chế về chất lượng dữ liệu, khả năng liên thông giữa các hệ thống, nguồn nhân lực và năng lực ứng dụng công nghệ vẫn cần được giải quyết quyết liệt.

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia (10/10), Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh: “Mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị có thể đo đếm được. Thông điệp này đặt ra yêu cầu đổi mới cách triển khai: không đánh giá thành công bằng số lượng phần mềm hay nền tảng được xây dựng, mà bằng thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn, chi phí doanh nghiệp được tiết giảm và mức độ hài lòng của người dân được nâng cao”.

Muốn vậy, cần kiên trì 5 hướng hành động: hoàn thiện thể chế gắn với trách nhiệm thực thi; xây dựng dữ liệu liên thông và nền tảng dùng chung; ứng dụng trí tuệ nhân tạo để giải quyết bài toán thực tiễn; phát triển xã hội số bao trùm, an toàn; đầu tư cho nhân lực và đo lường hiệu quả bằng kết quả cụ thể.

Tinh thần của Nghị quyết 57 chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi người dân bớt một lần đi lại, doanh nghiệp giảm một thủ tục, cán bộ xử lý công việc nhanh hơn và doanh nghiệp Việt Nam tạo ra được những sản phẩm có giá trị cao hơn. Đó cũng là thước đo thuyết phục nhất cho thành công của chuyển đổi số quốc gia.

Người dân được lợi gì từ chuyển đổi số?

Từ thực tiễn Hà Nội, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở KH&CN thành phố Hà Nội, cho biết thành phố đang hướng tới tập trung các dịch vụ, tiện ích trên ứng dụng iHanoi, tạo một điểm tiếp cận thống nhất để người dân tra cứu thông tin, gửi phản ánh và sử dụng dịch vụ.

Một ví dụ là HanoiCheck, tiện ích cho phép phụ huynh tiếp cận thông tin về thực đơn, bữa ăn và truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại trường học. Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, hệ thống đã kết nối gần 1,5 triệu học sinh. Từ ngày 1/9 đến 8/10, HanoiCheck ghi nhận 247.339 lượt truy cập.

Đối với tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị, iHanoi đã ghi nhận 263.395 phản ánh, kiến nghị. Theo cách tính được nêu tại chương trình, nếu trước đây người dân mất khoảng hai giờ để tìm hiểu quy định, viết và gửi đơn thì thao tác trên ứng dụng có thể rút xuống khoảng 15 phút.

Đây là mức ước lượng chưa phải kết quả đo lường mức tiết kiệm thực tế của toàn bộ phản ánh, kiến nghị. Dù vậy, cách tiếp cận cho thấy một yêu cầu quan trọng: hiệu quả chuyển đổi số cần được xem xét từ thời gian, công sức mà người sử dụng tiết kiệm được, thay vì chỉ tính số lượng ứng dụng hay lượt triển khai.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, xây dựng nền tảng mới chỉ là bước đầu. Để công nghệ phát huy tác dụng, dịch vụ phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, đi cùng quy trình vận hành rõ ràng, dữ liệu được cập nhật và trách nhiệm xử lý cụ thể.

Tại phường Việt Hưng, Hà Nội, bản đồ số được triển khai trên nền tảng hệ thống thông tin địa lý với 9 lớp dữ liệu trọng tâm. Trong lĩnh vực trường học, 6/9 trường trên địa bàn đã triển khai mô hình căng tin thông minh; cả 7 chợ của phường đã triển khai mô hình Chợ 4.0.

Phường cũng xây dựng mô hình “Tổ dân phố số - Kết nối, đồng hành, phát triển”, hướng tới đưa thông tin đến đúng người, tiếp nhận phản ánh đúng nơi và xác định rõ trách nhiệm theo dõi, phản hồi. Những mô hình này cần tiếp tục được đánh giá bằng kết quả vận hành thực tế, không chỉ bằng số lượng đơn vị tham gia.

Ở góc độ nâng cao kỹ năng số cho người dân, ông Ngô Hồng Khang, Chủ tịch UBND phường Bình Phước, cho rằng trang bị thiết bị thông minh hay cài đặt ứng dụng chưa đồng nghĩa với việc người dân đã có năng lực số.

Để khắc phục tâm lý “sợ sai, sợ khó” khi nộp hồ sơ trực tuyến hoặc thanh toán không dùng tiền mặt, phường triển khai phong trào “Bình dân học vụ số” cùng mô hình dân vận “Mỗi người dân là một công dân số”. Các thành viên tổ công nghệ số cộng đồng kiên trì “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn từng thao tác để người dân có thể tự thực hiện.

Thực tế cho thấy, chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện công nghệ mà còn liên quan đến cách tổ chức công việc, chất lượng dữ liệu, năng lực của đội ngũ hỗ trợ và khả năng tiếp cận của người dân.

Chính thức ra mắt nền tảng chuyển đổi số cấp xã

VOV.VN - Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Ngày Chuyển đổi số Quốc gia (10/10), Bộ Khoa học và Công nghệ vừa chính thức ra mắt nền tảng Chuyển đổi số cấp xã, nhằm hỗ trợ cán bộ cơ sở, người dân và doanh nghiệp tìm kiếm, lựa chọn các giải pháp số phù hợp với nhu cầu thực tế.