Chuyển đổi số trong doanh nghiệp: Khoảng cách giữa đầu tư và hiệu quả
VOV.VN - Doanh nghiệp Việt đang ngày càng dành nhiều nguồn lực cho chuyển đổi số, nhưng đầu tư công nghệ chưa đồng nghĩa với hiệu quả. Khoảng cách lớn nhất nằm ở việc doanh nghiệp có biến công nghệ thành năng suất, giảm chi phí và thay đổi cách vận hành hay chỉ dừng ở mua phần mềm, số hóa từng phần.
Đầu tư nhiều cho công nghệ nhưng hiệu quả mang lại chưa tương xứng
Chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng đối với doanh nghiệp. Tuy nhiên, một nghịch lý đang xuất hiện, doanh nghiệp có thể đầu tư nhiều cho công nghệ nhưng hiệu quả mang lại chưa tương xứng.
Một khảo sát trên toàn quốc do Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện trong năm 2025 cho thấy 69% doanh nghiệp mới dừng ở mức ứng dụng cơ bản như email, phần mềm kế toán; 16% bước vào giai đoạn tích hợp các hệ thống ERP, CRM, IoT; chỉ 10% số doanh nghiệp được khảo sát số hóa toàn diện và tích hợp AI vào vận hành.
Những con số này cho thấy vấn đề không còn nằm đơn thuần ở việc doanh nghiệp có sử dụng công nghệ hay không. Câu hỏi quan trọng hơn là công nghệ đã được đặt vào đúng điểm nghẽn của doanh nghiệp hay chưa.
Nếu một doanh nghiệp mua thêm phần mềm nhưng các phòng ban vẫn quản lý dữ liệu riêng biệt, quy trình vẫn xử lý thủ công và người lao động không thay đổi cách làm việc, khoản đầu tư đó khó tạo ra bước nhảy về năng suất. Ngược lại, nếu công nghệ giúp rút ngắn thời gian xử lý đơn hàng, giảm tồn kho, dự báo nhu cầu, hạn chế lỗi sản xuất hoặc giảm chi phí quản trị thì hiệu quả có thể đo đếm được.
Thực tế này cũng lý giải vì sao Chính phủ đã phê duyệt Đề án chuyển đổi số doanh nghiệp nhỏ và vừa giai đoạn 2026-2030. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 hỗ trợ ít nhất 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó ít nhất 300.000 doanh nghiệp được hỗ trợ ứng dụng sản phẩm, giải pháp công nghệ số, nền tảng số và AI. Mục tiêu được đặt cùng với yêu cầu cải thiện năng suất, hiệu quả hoạt động và khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Điều này cho thấy chuyển đổi số đang được nhìn nhận theo hướng thực chất hơn, không phải doanh nghiệp sử dụng bao nhiêu phần mềm mà là công nghệ tạo ra thay đổi gì trong hoạt động kinh doanh.
Khoảng cách nằm ở dữ liệu và cách quản trị
Phát biểu tại Hội thảo “Chuyển đổi số doanh nghiệp sản xuất: Mô hình nhà máy thông minh”, ông Lâm Quang Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) cho rằng, chuyển đổi số là “công cụ bình đẳng hóa”, giúp thu hẹp khoảng cách về quy mô giữa các doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần xác định đúng “điểm nghẽn” để ứng dụng công nghệ, tránh đầu tư dàn trải hoặc chạy theo xu hướng mà không xuất phát từ nhu cầu thực tế.
Đây chính là điểm khác biệt giữa "đầu tư công nghệ" và "chuyển đổi số". Một khoản đầu tư chỉ thực sự có ý nghĩa khi doanh nghiệp xác định được bài toán cần giải trước khi lựa chọn công nghệ.
Chẳng hạn, trong sản xuất, doanh nghiệp có thể đầu tư hệ thống cảm biến, dữ liệu thời gian thực và AI để dự báo hỏng hóc. Nhưng nếu dữ liệu thiết bị vẫn phân tán, lưu trữ rời rạc và không được chuẩn hóa thì AI khó tạo ra giá trị.
Còn ông Trương Văn Hải, chuyên gia chuyển đổi số của Luvina Software cho biết, nhiều doanh nghiệp Việt vẫn gặp tình trạng dữ liệu bảo trì phân tán, thiết bị cũ và thiếu kết nối giữa hệ thống vận hành với quản trị. Ông Hải khuyến nghị doanh nghiệp phải chuẩn hóa dữ liệu, nâng cấp cảm biến, đào tạo nhân sự và xây dựng hệ thống quản lý đồng bộ trước khi tiến tới các ứng dụng AI phức tạp hơn.
Ông Lê Quang Minh, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ thông tin, Đại học Quốc gia Hà Nội nêu quan điểm, chuyển đổi số không phải một dự án công nghệ mà là chiến lược phát triển dài hạn. Nếu lãnh đạo không thực sự hiểu và dẫn dắt, quá trình này có thể trở thành những “mảnh ghép rời rạc”, dẫn tới tình trạng mua phần mềm nhưng không sử dụng hiệu quả.
Như vậy, khoảng cách giữa đầu tư và hiệu quả không nhất thiết được lấp đầy bằng việc chi thêm tiền. Nhiều khi, vấn đề nằm ở cách doanh nghiệp xác định mục tiêu và tổ chức thực hiện.
Một hướng tiếp cận là chia chuyển đổi số thành những bài toán nhỏ có thể đo lường. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ một khâu đang gây tốn chi phí hoặc làm chậm hoạt động, xác định chỉ số trước và sau khi ứng dụng công nghệ rồi mới mở rộng. Cách làm này giúp hạn chế tình trạng đầu tư lớn nhưng không xác định được giá trị tạo ra.
Đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc chạy theo các công nghệ mới nhất có thể tạo thêm áp lực tài chính nếu nền tảng dữ liệu và nhân lực chưa sẵn sàng. Ngược lại, một giải pháp đơn giản nhưng xử lý đúng điểm nghẽn có thể mang lại hiệu quả rõ rệt hơn một hệ thống đắt tiền nhưng ít được khai thác.
Chuyển đổi số không còn là doanh nghiệp đã mua bao nhiêu phần mềm, đầu tư bao nhiêu cho công nghệ hay có sử dụng AI hay không. Thước đo quan trọng hơn là công nghệ đã giúp doanh nghiệp tạo thêm bao nhiêu giá trị.
Khoảng cách giữa đầu tư và hiệu quả chỉ được thu hẹp khi doanh nghiệp chuyển từ tư duy "có công nghệ" sang "công nghệ giải quyết được vấn đề gì". Khi đó, chuyển đổi số mới thực sự trở thành công cụ tăng năng suất, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh.
6 nhiệm vụ trong tâm chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng
VOV.VN - Văn phòng Trung ương Đảng-Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng - ban hành Thông báo số 09-TB/CQTTBCĐ ngày 30/9/2026 về kết luận của Ban Chỉ đạo chuyển đổi số trong các cơ quan Đảng tại Phiên họp lần thứ 5.
