Chuyển đổi số quốc gia: Gỡ 5 điểm nghẽn để tạo đột phá

Phát biểu tại buổi lễ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng hàng đầu của phát triển. Do đó, hiệu quả chuyển đổi số phải được đánh giá bằng những kết quả thực chất như nâng cao năng suất, giảm chi phí, cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng năng lực cạnh tranh.

5 thách thức lớn trong chuyển đổi số

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, thời gian qua, nền tảng phục vụ chuyển đổi số quốc gia tiếp tục được củng cố; hành lang pháp lý, Khung kiến trúc quốc gia số và các nền tảng số dùng chung từng bước được hoàn thiện.

Đến tháng 9/2026, mạng 5G đã phủ sóng 91,99% dân số; cáp quang đã đến 100% xã, phường. Đến tháng 6/2026, kinh tế số tiếp tục tăng trưởng, đóng góp thiết thực vào GDP. Cả nước hiện có 81.600 doanh nghiệp công nghệ số, với doanh thu công nghiệp công nghệ số đạt gần 3,6 triệu tỷ đồng.

Dù đạt nhiều kết quả, chuyển đổi số vẫn đối mặt với 5 thách thức lớn, từ dữ liệu, nền tảng, hạ tầng đến khả năng ứng dụng AI và nguồn nhân lực.

Trong đó, dữ liệu vẫn là điểm nghẽn khi tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu tại một số lĩnh vực, bộ, ngành còn chậm, dù nhiều quy định liên quan đã được ban hành. Việc phát triển các nền tảng số cũng chưa đồng đều, tiến độ triển khai còn chậm và đôi khi vẫn theo hướng riêng của từng bộ, ngành.

Về hạ tầng, những vấn đề cần giải quyết gồm hạ tầng điện tử, năng lực tính toán hiệu năng cao phục vụ nghiên cứu AI và dữ liệu, cùng các vùng lõm sóng chưa được xử lý triệt để.

Trong khi đó, ứng dụng AI tại doanh nghiệp chưa đạt tốc độ như kỳ vọng. Nhiều doanh nghiệp mong muốn đưa AI vào hoạt động, nhưng việc triển khai vẫn gặp khó khăn, đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Thách thức đáng chú ý nhất, theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, là nguồn nhân lực. Nhân lực phụ trách chuyển đổi số tại các bộ, ngành, địa phương, nhất là cấp xã, còn thiếu. Vì vậy, bên cạnh bổ sung nhân lực có chuyên môn sâu, cần tổ chức đào tạo, huấn luyện bài bản để đáp ứng yêu cầu trong thời gian tới.

Những hạn chế này cũng góp phần khiến tiến độ giải ngân trong lĩnh vực chuyển đổi số còn rất chậm. Theo Bộ trưởng, trong nhóm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, giải ngân cho chuyển đổi số thuộc nhóm chậm nhất.

Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, tạo kết quả thực chất

Để khắc phục những hạn chế trên, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị tập trung vào 5 nhiệm vụ trọng tâm, từ hoàn thiện thể chế đến phát triển hạ tầng, Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Trước hết, cần hoàn thiện thể chế, đổi mới cách thức quản lý, cụ thể hóa mỗi chương trình thành nhiệm vụ có sản phẩm, thời hạn và trách nhiệm rõ ràng. Kết quả phải được đo lường bằng dữ liệu hoạt động thực tế, mức độ sử dụng, tỷ lệ dữ liệu được chia sẻ, thời gian và chi phí. Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn, công cụ giám sát và kịp thời tháo gỡ khó khăn cho các bộ, ngành, địa phương.

Cùng với đó, hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu dùng chung cần được phát triển đồng bộ. Các cơ quan phải bám sát Khung kiến trúc quốc gia số, ưu tiên kế thừa, tích hợp và dùng chung, chỉ đầu tư mới khi thực sự cần thiết. Hạ tầng băng rộng, 5G, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu cần phát triển theo hướng xanh, an toàn. Dữ liệu phải bảo đảm đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất và được chia sẻ theo phân quyền. Việc ứng dụng AI cần xuất phát từ bài toán thực tiễn, dựa trên dữ liệu chất lượng, kiểm soát rủi ro và đo lường được kết quả.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là xây dựng Chính phủ số lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Số hóa phải đi đôi với tái cấu trúc quy trình, liên thông giữa các cơ quan và tái sử dụng thông tin Nhà nước đã có, hướng tới việc người dân, doanh nghiệp chỉ cần cung cấp thông tin một lần. Dịch vụ công cần được cung cấp trực tuyến toàn trình, dễ sử dụng, không phụ thuộc địa bàn; hoạt động chỉ đạo, điều hành dựa nhiều hơn vào dữ liệu thời gian thực. Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, chi phí, giấy tờ và nâng cao sự hài lòng.

Đối với phát triển kinh tế số, chuyển đổi số cần thấm sâu vào các ngành, lĩnh vực, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, hợp tác xã, hộ kinh doanh; gắn với đổi mới sản xuất, thương mại điện tử, thanh toán số, quản trị thông minh và nâng cao năng suất. Đồng thời, cần phát triển công nghiệp công nghệ số, doanh nghiệp Việt Nam và sản phẩm Make in Viet Nam; làm chủ các công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, điện toán đám mây, dữ liệu lớn và Internet vạn vật. Thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, mô hình kinh doanh mới và thương mại hóa kết quả nghiên cứu cũng góp phần nâng tỷ trọng đóng góp của kinh tế số.

Phát triển xã hội số bao trùm, nhân lực số chất lượng cao và củng cố niềm tin số là yêu cầu xuyên suốt. Chuyển đổi số phải đến được cơ sở, thu hẹp khoảng cách giữa các vùng, miền, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Cần phổ cập kỹ năng số, nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã, đào tạo nhân lực công nghệ chiến lược và hình thành văn hóa số. An toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền lợi người dùng cũng phải được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế.

Hơn 200 gian hàng tại triển lãm chuyển đổi số

Chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm 2026 diễn ra từ ngày 8-10/10 tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia (VEC), Hà Nội, với nhiều hoạt động, diễn đàn và triển lãm chuyên sâu về chuyển đổi số, AI và đô thị thông minh.

Trọng tâm của năm nay là chuyển từ xây dựng kiến trúc, nền tảng và dữ liệu sang khai thác hiệu quả các nguồn lực số, tạo ra kết quả cụ thể, đo lường được trong quản trị, điều hành, phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Trong khuôn khổ sự kiện, Triển lãm Chuyển đổi số và Đô thị thông minh giới thiệu các sản phẩm, nền tảng và giải pháp công nghệ với quy mô hơn 200 gian hàng, tạo không gian kết nối giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng công nghệ.

Diễn đàn cấp cao Chuyển đổi số quốc gia tập trung vào các vấn đề như Chính phủ số, dịch vụ công thế hệ mới, ứng dụng AI trong quản trị, dữ liệu an toàn, tin cậy, kinh tế số, xã hội số và nâng cao năng lực số quốc gia.

Diễn đàn quy tụ đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia trong nước và quốc tế cùng nhiều doanh nghiệp công nghệ. Đại diện VNPT, Viettel, TikTok và các cơ quan quản lý về dữ liệu dân cư, kinh tế số, xã hội số sẽ trao đổi về mô hình quản trị dựa trên dữ liệu, chuyển đổi số doanh nghiệp, phát triển nền tảng và phổ cập kỹ năng số.

Chuỗi hoạt động được kỳ vọng lan tỏa các mô hình, giải pháp hiệu quả, tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và cộng đồng công nghệ, qua đó thúc đẩy khai thác hiệu quả nguồn lực số, tạo giá trị thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Chuyển đổi số trong doanh nghiệp: Khoảng cách giữa đầu tư và hiệu quả

VOV.VN - Doanh nghiệp Việt đang ngày càng dành nhiều nguồn lực cho chuyển đổi số, nhưng đầu tư công nghệ chưa đồng nghĩa với hiệu quả. Khoảng cách lớn nhất nằm ở việc doanh nghiệp có biến công nghệ thành năng suất, giảm chi phí và thay đổi cách vận hành hay chỉ dừng ở mua phần mềm, số hóa từng phần.