Số hóa đền Trần, chùa Phổ Minh (Ninh Bình): Không dừng lại ở mã QR
VOV.VN - Từ mã QR tại các điểm tham quan đến bản đồ số, 3D, 360 độ và thuyết minh tự động, công nghệ đang từng bước đưa Đền Trần - chùa Phổ Minh vào không gian số.
Từng bước hoàn thiện không gian 3D, 360 và thực tế ảo
Đến với Đền Trần, phường Nam Định, tinh Ninh Bình ngày nay, một chiếc điện thoại thông minh có thể trở thành “chìa khóa” để du khách khám phá thêm những lớp thông tin về quần thể di tích. Từ lịch sử triều Trần, thân thế các vị vua, danh nhân được thờ phụng đến ý nghĩa của hệ thống câu đối, đại tự...
Ông Nguyễn Đức Bình, Trưởng ban Quản lý khu di tích, Quản lý khu di tích phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình cho biết: "Trước xu hướng du khách, nhất là giới trẻ, chủ động tìm kiếm thông tin về điểm đến trên môi trường số, việc ứng dụng công nghệ là hướng đi tất yếu nhằm đổi mới cách thức giới thiệu và phát huy giá trị di tích".
Tại Đền Thiên Trường, Đền Cố Trạch, Đền Trùng Hoa và Nhà giải vũ phía Tây Đền Thiên Trường, các mã QR được bố trí ở những vị trí thuận tiện để du khách quét mã, tìm hiểu thêm về lịch sử và các giá trị của di tích. Cách tiếp cận này khá đơn giản nhưng tạo thêm sự chủ động cho người tham quan.
Không dừng lại ở mã QR, từ năm 2022, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã phối hợp với Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông triển khai nhiệm vụ khoa học cấp tỉnh. Dự án xây dựng bản đồ số di tích, phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu cùng các ứng dụng công nghệ 3D, 360 và thực tế ảo (VR) đang dần được hoàn thiện.
Trong thời gian tới, khi hệ thống đi vào vận hành ổn định, du khách sẽ có cơ hội trải nghiệm các tính năng thuyết minh tự động, chiêm ngưỡng không gian 3D và video 360 độ sống động. Công nghệ này phá vỡ mọi giới hạn về không gian, giúp công chúng dễ dàng tiếp cận di sản ở cả ba thời điểm: trước, trong và sau chuyến đi.
Bên cạnh đó, Ban Quản lý khu di tích phường Nam Định cũng duy trì hiệu quả trang thông tin điện tử cùng các nền tảng mạng xã hội như Facebook và Zalo để lan tỏa những giá trị lịch sử, kiến trúc tiêu biểu của đền Trần, chùa Phổ Minh đến gần hơn với cộng đồng.
Giúp du khách hiểu sâu hơn về di sản
Phía sau những tiện ích số hóa phục vụ du khách là một quá trình lao động miệt mài của đội ngũ làm công tác bảo tồn. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Ban Quản lý khu di tích phường Nam Định tập trung toàn lực để xây dựng cơ sở dữ liệu cho hệ thống di vật, hiện vật tại đền Trần, chùa Phổ Minh và đền Bảo Lộc. Toàn bộ sắc phong, văn bia, câu đối, đại tự, đồ thờ tự cùng các hiện vật quý giá đều được kiểm kê kỹ lưỡng, chụp ảnh, ghi nhận thông tin chi tiết và số hóa. Song song với đó là việc lập sơ đồ phân bố vị trí của từng hiện vật và hạng mục thờ tự trong không gian di tích.
Đặc biệt, Ban Quản lý đang phối hợp với Bảo tàng tỉnh Ninh Bình hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận bảo vật quốc gia đối với bảo tháp chùa Phổ Minh – công trình kiến trúc mang dấu ấn đậm nét từ thời Trần. Đơn vị cũng tích cực cung cấp tư liệu quý về Bộ tượng Trúc Lâm Tam tổ để phục vụ xuất bản sách ảnh quảng bá các bảo vật quốc gia của tỉnh.
Ông Vũ Hồng Phong, Phó Trưởng ban Quản lý khu di tích phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình cho biết, việc tư liệu hóa có ý nghĩa then chốt trong việc lưu giữ hệ thống thông tin, hạn chế tối đa nguy cơ thất lạc, đồng thời tạo thuận lợi cho công tác tra cứu, nghiên cứu và quản lý chuyên sâu. Cách làm bài bản này giúp hình thành một nguồn dữ liệu tập trung, làm cơ sở tin cậy cho các hoạt động kiểm kê, nghiên cứu khoa học hoặc xây dựng nội dung quảng bá di sản.
“Đưa di sản lên môi trường số không phải để thay thế trải nghiệm trực tiếp tại di tích, mà để giúp du khách hiểu di sản sâu hơn, hiệu quả hơn trước, trong và sau mỗi chuyến tham quan,” ông Phong khẳng định.
Trong thời gian tới, Ban Quản lý khu di tích sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu về di vật, hiện vật, đồng thời đẩy mạnh khai thác các nền tảng bản đồ số, công nghệ 3D, 360, VR và thuyết minh tự động. Mục tiêu dài hạn là hình thành một hệ thống dữ liệu tin cậy, toàn diện, qua đó đưa những câu chuyện hào hùng về triều Trần, về các giá trị tín ngưỡng và kiến trúc độc đáo đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ trong kỷ nguyên số.
Trải nghiệm bảo tàng số ở Ninh Bình
VOV.VN - Đưa điện thoại quét mã, tương tác với AI hay khám phá bảo tàng ảo từ xa... những đổi mới công nghệ tại Bảo tàng tỉnh Ninh Bình đang kéo gần khoảng cách giữa di sản và công chúng, biến lịch sử khô khan thành một hành trình trải nghiệm đầy cuốn hút.
