Chứng khoán chưa khởi sắc dù kinh tế tăng trưởng: 3 nhận định cần nhìn lại

Thị trường vừa được FTSE Russell nâng hạng, nhưng thanh khoản trong tháng 10.2026 vẫn ở mức thấp, khối ngoại bán ròng và áp lực bán sau nâng hạng. Trong bối cảnh đó, nhiều nhận định đang được nhà đầu tư quan tâm và nhắc đến. Tại hội thảo “Giải mã dòng tiền - Quy luật nhân quả trên thị trường chứng khoán Việt Nam” do Chứng khoán Nhất Việt (VFS) tổ chức sáng 11/10 tại TP.HCM, chuyên gia VFS đã chia sẻ góc nhìn về ba nhận định phổ biến nhất.

“Kinh tế tăng trưởng tốt thì chứng khoán sẽ tăng theo”

Theo ông Nguyễn Minh Hoàng, Giám đốc Phân tích VFS, tăng trưởng kinh tế và diễn biến thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng đồng pha. Việc kinh tế tăng trưởng mạnh trong khi chứng khoán kém sôi động không phải một nghịch lý.

Ông Hoàng cho biết Việt Nam đang bước vào chu kỳ đầu tư lớn, với nguồn lực hướng vào hạ tầng, năng lượng, logistics, sản xuất và công nghệ. Quá trình này đòi hỏi lượng vốn rất lớn trong ngắn hạn: vốn phải được huy động và giải ngân trước, còn kết quả chỉ phản ánh dần vào doanh thu và lợi nhuận doanh nghiệp ở giai đoạn sau. Vì vậy, tăng trưởng kinh tế chưa thể chuyển hóa ngay thành đà tăng của thị trường cổ phiếu.

Vậy tăng trưởng của nền kinh tế có thực chất hay không? Theo số liệu VFS tổng hợp, chỉ số PMI sản xuất tháng 9 đạt 51,9 điểm, đã 15 tháng nằm trên ngưỡng 50; bán lẻ hàng hóa và dịch vụ 9 tháng tăng 13,4%; xuất khẩu đạt 434,3 tỷ USD, tăng 24,5%. Những con số này cho thấy tăng trưởng là có thật, nhưng nền kinh tế vẫn còn đang ở giai đoạn đầu của chu kỳ đầu tư nên nhu cầu vốn còn rất lớn.

“Cổ phiếu rẻ hơn trước thì dòng tiền sẽ quay lại”

Theo chuyên gia VFS, điều cần so sánh không chỉ là giá cổ phiếu hiện tại với quá khứ, mà là mức sinh lời kỳ vọng so với “giá của tiền”, tức mức sinh lời mà đồng vốn có thể nhận được ở những kênh khác.

Khi nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng, trong bối cảnh môi trường lãi suất và dòng vốn quốc tế chưa thuận lợi, dòng tiền được phân bổ sang tiền gửi, trái phiếu, hoạt động sản xuất kinh doanh và các đợt IPO, phát hành mới. Phần chảy vào thị trường cổ phiếu vì thế ít đi, thanh khoản suy yếu.

Theo số liệu VFS tổng hợp, lãi suất huy động kỳ hạn 6 - 12 tháng hiện khoảng 9,57%/năm, kỳ hạn trên 24 tháng khoảng 9,4%/năm, còn lãi suất cho vay bình quân toàn hệ thống khoảng 10,7%/năm (tháng 8/2026). Với những mức lãi này, nhà đầu tư thường đòi hỏi cổ phiếu phải mang lại mức sinh lời kỳ vọng đủ cao để bù cho rủi ro biến động giá.

“Định giá rẻ theo lịch sử chưa đồng nghĩa với rẻ so với giá của tiền” - Chuyên gia VFS nhấn mạnh. Một mức giá thấp hơn trung bình quá khứ chưa đủ sức kéo dòng tiền quay lại nếu mức sinh lời kỳ vọng từ cổ phiếu không hấp dẫn hơn với các kênh đầu tư khác.

“Muốn có cơ hội thì phải chờ bắt đúng đáy, hoặc chờ mọi điều kiện vĩ mô thuận lợi”

Theo VFS, thị trường không nhất thiết phải chờ mọi điều kiện vĩ mô trở nên tốt đẹp. Dòng tiền có thể quay lại khi “giá của tiền” tạo đỉnh và bắt đầu giảm, hoặc khi giá cổ phiếu đã chiết khấu đủ sâu để tạo ra mức sinh lời kỳ vọng hấp dẫn.

Trên thực tế, thị trường đã xuất hiện một số điều kiện thuận lợi: định giá đã về vùng hấp dẫn và lợi nhuận doanh nghiệp vẫn tăng trưởng mạnh. Yếu tố còn thiếu là giá của tiền chưa có tín hiệu đảo chiều rõ và dòng tiền chưa xác nhận quay lại.

Chuyên gia VFS cũng cho rằng đáy thị trường nên được nhìn nhận là một vùng chứ không phải một điểm. Một xu hướng tăng mới thường không tự nhiên xuất hiện mà cần quá trình tạo nền và tích lũy dòng tiền. Thay vì cố đoán chính xác đáy, nhà đầu tư nên chú ý những “dấu vết” cho thấy dòng tiền đang dần trở lại, gồm: thanh khoản cải thiện, độ rộng thị trường mở rộng, số lượng cổ phiếu tạo đáy mới suy giảm và sự xuất hiện của các nhóm cổ phiếu dẫn dắt.

Giai đoạn chờ tạo đỉnh có thể kéo dài

Bên cạnh cơ hội, VFS lưu ý giai đoạn chờ “giá của tiền” tạo đỉnh có thể kéo dài hơn kỳ vọng nếu môi trường lãi suất trong nước, quốc tế và dòng vốn ngoại chậm cải thiện. Thị trường có thể tiếp tục phân hóa và biến động, do đó nhà đầu tư cần kiên nhẫn chờ tín hiệu xác nhận từ dòng tiền thay vì hành động chỉ dựa trên kỳ vọng.

Hướng tới năm 2027, VFS gợi ý cách tiếp cận phù hợp là chọn đúng mắt xích hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư thay vì mua theo ngành. Không phải doanh nghiệp nào trong ngành được hưởng lợi từ chính sách cũng biến được dòng vốn đầu tư thành lợi nhuận cho cổ đông, nên sự phân hóa giữa các doanh nghiệp trong cùng một ngành là điều nhà đầu tư cần lưu ý.

*Các nhận định trong bài là quan điểm của VFS tại thời điểm công bố, mang tính chất tham khảo, không được coi là khuyến nghị đầu tư.

Nhận định chứng khoán 12-16/10: VN-Index chưa thoát xu hướng điều chỉnh

VOV.VN - VN-Index tiếp tục chịu áp lực điều chỉnh sau tuần giao dịch hồi phục bất thành. Trong tuần 12-16/10, vùng hỗ trợ 1.700-1.730 điểm sẽ là phép thử quan trọng đối với xu hướng thị trường, trong khi cơ hội vẫn phân hóa ở một số nhóm cổ phiếu.