Bảo tồn loài Voọc mông trắng, hướng tới Khu di sản thiên nhiên thế giới

Voọc mông trắng là loại linh trưởng đặc hữu quý hiếm chỉ có ở Việt Nam. Sách Đỏ Việt Nam (1992) đã đánh giá tình trạng của Voọc mông trắng ở mức nguy cấp cần được bảo vệ. Trong số các quần thể Voọc mông trắng tại Việt Nam, quần thể tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long là lớn nhất. Theo số liệu năm 2024 của tổ chức ThreeMonkeys điều tra bằng thiết bị bay không người lái, khu vực này hiện có 48 đàn với 336 cá thể.

Cùng với Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long, rừng phòng hộ khu vực Kim Bảng – Tam Chúc được xác định là nơi sinh sống của quần thể lớn thứ hai, giữ vai trò quan trọng trong mạng lưới sinh cảnh của loài. Theo điều tra của Trung tâm Bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam, khu vực này hiện có 18 đàn với khoangt 118 cá thể.

Theo các kết quả điều tra gần đây cho thấy, quần thể Voọc mông trắng đã có dấu hiệu phục hồi về số lượng và phạm vi phân bố. Tuy nhiên, thực trạng bảo tồn loài vẫn đặt ra nhiều thách thức. Sinh cảnh sống tiếp tục bị thu hẹp và chia cắt do tác động của khai thác đá vôi, phát triển hạ tầng và các hoạt động dân sinh. Nhiều khu vực rừng bị phân mảnh thành các “đảo sinh cảnh” nhỏ lẻ, làm suy giảm khả năng kết nối giữa các quần thể.

Bên cạnh đó, tình trạng săn bắt và đặt bẫy thú dù đã giảm nhưng chưa được kiểm soát triệt để, vẫn tiềm ẩn nguy cơ đối với các cá thể ngoài tự nhiên. Chất lượng môi trường sống cũng có dấu hiệu suy giảm do ô nhiễm từ khai thác khoáng sản, bụi đá, tiếng ồn và biến đổi nguồn nước.

Theo GS.TS Nguyễn Quảng Trường, Phó Chủ tịch Viện Sinh học, Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, những việc cần làm hiện nay để bảo tồn Voọc mông trắng là khắc phục chất lượng môi trường sống đang suy giảm do khai thác khoáng sản, bụi đá, tiếng ồn và biến đổi nguồn nước… Đồng thời cần kết nối các sinh cảnh đang bị chia cắt bằng cách xây dựng các “cầu kết nối sinh cảnh” để kết nối Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long với rừng phòng hộ Kim Bảng, Hương Sơn và các khu vực xung quanh để cải tiện và mở rộng sinh cảnh cho các đàn Voọc trong khu vực.

Cùng với đó, nâng cấp các khu rừng phòng hộ có Voọc mông trắng sinh sống lên rừng đặc dụng để nâng cao hiệu quả quản lý và nguồn lực bảo tồn; mở rộng không gian bảo tồn, hướng tới hình thành các khu bảo tồn quy mô lớn, kết nối liên vùng. Cần đẩy mạnh hơn nữa việc trồng rừng phục hồi, xây dựng hạ tầng sinh thái đồng bộ để góp phần bảo vệ, hướng tới Khu di sản thiên nhiên thế giới.

Bảo tồn gắn với phát triển du lịch sinh thái, chuyển đổi sinh kế người dân

Ông Henri Wahol (Du khách Anh) cho biết: Lần đầu tiên, đoàn chúng tôi đến đây cảm thấy khá ấn tượng với thiên nhiên hoang sơ, không khí trong lành. Và khi được người chở đò đưa đến gần dãy núi, đoàn chúng tôi đã thấy những chú Voọc mông trắng rất đẹp. Tất cả tạo nên một bức tranh thiên tuyệt vời, đồng thời cho thấy công tác bảo tồn ở đây đang được thực hiện tốt.

Bà Lê Thị Minh Huệ, Trung tâm phát triển nguồn lực cộng đồng, Trường Đại học Khoa học tự nhiên chia sẻ: “Nhìn vào công tác bảo tồn gắn với phát triển du lịch ở Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long hiện nay sẽ thấy họ đang làm rất tốt. Ban quản lý thiết kế nhiều điểm quét mã QR, lắp đặt màn hình led, phát miễn phí cẩm nang du lịch… để du khách có thể tìm hiểu thông tin về khu bảo tồn cũng như sự đa dạng sinh học, nguy cơ tuyệt chủng của các loài động thực vật quý hiếm. Thông qua đó, nâng cao tinh thần, trách nhiệm của mỗi người trong công tác bảo tồn”.

Nhờ việc chú trọng công tác bảo tồn đa dạng sinh học, trong đó có loài đặc hữu Voọc mông trắng đã góp phần làm giàu thêm tài nguyên thiên nhiên bản địa, tạo sinh kế cho cho người dân, phát triển du lịch sinh thái bền vững tại Vân Long. Năm 2023, Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long trở thành khu bảo tồn đầu tiên ở Đông Nam Á đạt chứng nhận của Liên minh Quốc tế Bảo tồn Thiên nhiên (IUCN). Tại đây, ghi nhận hai kỷ lục quốc gia: “Bức tranh thiên nhiên lớn nhất Việt Nam”, “Khu bảo tồn có quần thể voọc mông trắng lớn nhất Việt Nam” và là khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam.

“Việc bảo tồn loài Voọc mông trắng ở khu vực Kim Bảng – Tam Chúc, hướng tới xây dựng hồ sơ đề xuất công nhận Khu Di sản thiên nhiên thế giới Kim Bảng – Tam Chúc – Vân Long sẽ mở ra nhiều cơ hội hơn cho không chỉ việc bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và Voọc mông trắng. Hơn thế, với những bài học như tại Vân Long (Ninh BÌnh) hay Sơn Trà (Đà Nẵng), Khu Di sản thiên nhiên sẽ là động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển du lịch, đồng thời thay đổi và nâng cao chất lượng sinh kế của người dân”, ThS. Nguyễn Tuấn Anh, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, chia sẻ.

Ninh Bình đón gần 2,8 triệu lượt du khách, thu hơn 4.200 tỷ đồng

VOV.VN - Trong kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 - 1/5 năm 2026, du lịch Ninh Bình ghi nhận mức tăng trưởng đột biến với gần 2,8 triệu lượt du khách. Doanh thu toàn ngành ước đạt hơn 4.200 tỷ đồng, tăng trên 200%, cho thấy sức hút mạnh mẽ của các điểm đến và sản phẩm du lịch địa phương.