Theo số liệu thống kê, lượng khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường biển ghi nhận sự tăng trưởng ổn định nhưng quy mô vẫn còn khá hạn chế. Năm 2024, Việt Nam đón 248,1 nghìn lượt khách đến bằng đường biển, nhưng chỉ chiếm 1,4% tổng lượng khách quốc tế. Năm 2025, con số này đạt 273,9 nghìn lượt người (tăng 10,4%) và chỉ chiếm 1,3% tổng lượng khách quốc tế.

Dù có dấu hiệu khởi sắc về mặt lượng khách, song đặt trong bức tranh toàn cảnh của khu vực Đông Nam Á, thị phần về doanh thu, lượng khách và giá trị kinh tế mà Việt Nam nhận được từ du lịch tàu biển vẫn ở mức vô cùng khiêm tốn.

Theo báo cáo Đánh giá tác động kinh tế của du lịch tàu biển tại Đông Nam Á công bố mới đây, ngành du lịch tàu biển Đông Nam Á đã tạo ra tổng sản lượng kinh tế trên 10 tỷ USD vào năm 2024. Tuy nhiên theo báo cáo này, Việt Nam chỉ thu khoảng 208 triệu USD, tương đương khoảng 2% của toàn khu vực (xếp thứ 6/9 quốc gia được đánh giá trong báo cáo, trừ Lào không có đường biển).

Trong khi Đông Nam Á đón khoảng 3,9 triệu lượt khách ghé thăm bằng tàu biển trong năm 2024, lượng khách đến Việt Nam lại chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ bé trong bức tranh tổng thể này, chiếm khoảng 6%. Tại Đông Nam Á, Singapore và Malaysia là hai điểm đến “áp đảo” về lượng khách du lịch tàu biển khi chiếm tổng cộng 70% thị phần. Còn lại, các nước Thái Lan, Indonesia và Việt Nam chỉ được xem là các thị trường tầm trung, chỉ đóng góp tổng cộng khoảng 1/4 lượng khách ghé thăm bằng tàu biển trong khu vực.

Hầu hết các điểm đến tại Việt Nam hiện nay chủ yếu đóng vai trò là cảng chuyển tiếp tạm thời trong ngày cho các chuyến tàu xuất phát từ trung tâm lớn như Singapore hoặc Trung Quốc. Chỉ có khoảng 10 cảng và điểm đến tại Việt Nam đón các chuyến tàu biển quốc tế, trong đó chủ yếu là các cảng hàng hóa được thí điểm đón tàu khách. Tính riêng năm 2024, báo cáo ghi nhận Việt Nam phục vụ khoảng 249 nghìn khách tàu biển, nhưng hầu hết là những du khách theo dạng “Transit visit” (dừng chân ngắn hạn).

Xét về mức độ hưởng lợi kinh tế từ ngành du lịch tàu biển, năm 2024 Việt Nam chỉ xếp thứ 6 trong số 9 quốc gia có đường bờ biển tại khu vực Đông Nam Á. Philippines dẫn đầu khu vực về mức đóng góp từ du lịch tàu biển cho GDP (hơn 1,6 tỷ USD) và việc làm (khoảng 283.000 người), chủ yếu nhờ lực lượng lao động khổng lồ của nước này làm việc trực tiếp trên các hãng tàu toàn cầu. Singapore dẫn đầu về tổng sản lượng kinh tế từ du lịch tàu biển (gần 3,6 tỷ USD) do giữ vị thế là trung tâm điều hành và cảng xuất phát lớn nhất khu vực.

Báo cáo chỉ ra rằng, ngay cả so sánh với thị trường tầm trung ở Đông Nam Á về đóng góp cho GDP, vẫn còn khoảng cách lớn giữa ngành du lịch tàu biển Việt Nam với các nước nhóm xếp trên. Du lịch tàu biển chỉ đóng góp tổng cộng 76 triệu USD vào GDP của Việt Nam năm 2024, trong đó 68% đến từ hoạt động chi tiêu của hành khách và thủy thủ đoàn tại cảng. Kết quả này cách khá xa so với nhóm các quốc gia xếp trên như Indonesia (đóng góp 743 triệu USD), Malaysia (đóng góp 376 triệu USD), hay Thái Lan (đóng góp 222 triệu USD).

Trong khi các nước láng giềng thu lợi khổng lồ từ việc xuất khẩu lao động cho ngành tàu biển (như Philippines, Indonesia) hoặc cung ứng dịch vụ hậu cần quy mô lớn (như Singapore, Malaysia), giá trị kinh tế từ du lịch tàu biển tại Việt Nam vẫn phụ thuộc phần lớn vào việc du khách cập cảng và chi tiêu trực tiếp.

Xét về doanh thu và tác động kinh tế tại Đông Nam Á, Việt Nam chỉ xếp trên nhóm các quốc gia có ngành du lịch tàu biển kém phát triển hoặc bị hạn chế như Myanmar, Campuchia và Brunei. Lĩnh vực này này mới chỉ hỗ trợ gần 10.000 việc làm tại Việt Nam (trực tiếp và gián tiếp), một con số khá khiêm tốn nếu so sánh với khoảng 529.000 việc làm của cả khu vực Đông Nam Á.

Các chuyên gia cho rằng, để nâng cao sức cạnh tranh và gia tăng thị phần du lịch tàu biển tại Đông Nam Á, trước hết Việt Nam phải khắc phục các vướng mắc, rào cản hiện nay. Sau đó cần một chiến lược đầu tư bài bản, nâng cấp toàn diện từ cơ sở hạ tầng bến bãi, quy trình đón khách cho đến các chương trình xúc tiến quảng bá chuyên nghiệp. Các địa phương cần chuẩn hóa dịch vụ đón tiếp tàu và hành khách, chẳng hạn quy trình hải quan – y tế – an ninh một cách nhanh gọn, chuyên nghiệp nhằm tạo ấn tượng tốt đẹp cho du khách quốc tế.

Tàu biển quốc tế đến Huế thay vì TP.HCM, địa phương tìm cách tháo gỡ

VOV.VN - Để hỗ trợ doanh nghiệp trong đón tiếp và phục vụ khách du lịch tàu biển, Sở Du lịch thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) cho biết đã khẩn trương tổng hợp thông tin và báo cáo Ủy ban nhân dân (UBND) TP.HCM về đề xuất thí điểm tiếp nhận tàu khách quốc tế tại khu vực Cái Mép – Thị Vải đến hết tháng 12/2026.