Thêm “Hộ chiếu xanh” đưa ngôi nhà Voọc mông trắng thành điểm hẹn du lịch
VOV.VN - Việc chính thức thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng, tiến tới xây dựng hồ sơ công nhận di sản thiên nhiên thế giới UNESCO, đang mở ra một chương mới trọn vẹn cho du lịch xanh và nền kinh tế bền vững cho vùng núi đá vôi, mái nhà thứ hai trên thế giới của quần thể Voọc mông trắng.
Trả lại môi trường sống cho Voọc mông trắng
Đã có thời điểm môi trường sống Voọc mông trắng ở Kim Bảng bị những tiếng nổ mìn khai thác đá vôi cùng vết chân săn bắt lén lút đe dọa trực tiếp đến sự sống còn của loài động vật đặc hữu này. Quyết định thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng chính là lá chắn thép kịp thời nhất, khoanh vùng bảo vệ nguyên vẹn hệ sinh thái Karst kỳ vĩ, góp phần bảo vệ loài linh trưởng quý hiếm, gìn giữ hệ sinh thái rừng núi đá vôi và tạo nền tảng xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc. Vùng sinh cảnh này đóng vai trò như một “lá phổi xanh” tự nhiên, cân bằng tiểu khí hậu, điều tiết nguồn nước ngầm và giữ lại thảm động - thực vật đặc hữu trên đá vôi mà khó nơi nào thay thế được.
Việc thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng vì vậy không chỉ tạo cơ sở tăng cường bảo vệ quần thể linh trưởng quý hiếm mà còn góp phần gìn giữ các giá trị thiên nhiên, văn hóa của toàn khu vực, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Tại Lễ công bố thành lập Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng, ông Trần Anh Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình khẳng định, việc thành lập khu bảo tồn này thể hiện quyết tâm của tỉnh trong bảo vệ đa dạng sinh học, gìn giữ tài sản thiên nhiên có giá trị đặc biệt. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tăng cường quản lý, bảo vệ hệ sinh thái rừng núi đá vôi và môi trường sống của loài.
Cùng với Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng mới được thành lập, Ninh Bình là địa phương sở hữu nhiều khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng, trong đó bao gồm các khu bảo tồn thiên nhiên thế giới như 2 khu ramsa là Vườn quốc gia Xuân Thủy và Khu bảo tồn thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long; Khu rừng đặc dụng Hoa Lư (thuộc Quần thể danh thắng Tràng An) là khu vực bảo tồn cảnh quan thiên nhiên và di sản văn hóa - thiên nhiên thế giới được UNESCO công nhận và Vườn quốc gia Cúc Phương, lá phổi xanh của Ninh Bình. Đây là nguồn tài nguyên vô cùng quan trọng, là động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển du lịch theo hướng xanh, bền vững.
Cú hích dịch chuyển sang kinh tế xanh và du lịch bền vững
Không chỉ có ý nghĩa trong bảo tồn đa dạng sinh học, Khu bảo tồn loài - sinh cảnh Voọc mông trắng Kim Bảng còn là một hợp phần quan trọng trong không gian cảnh quan văn hóa - sinh thái Vân Long - Kim Bảng - Tam Chúc, hướng tới mục tiêu xây dựng hồ sơ đề cử Di sản thế giới. Đồng thời, tạo động lực vững chắc để chuyển đổi cơ cấu kinh tế, hướng tới phát triển hàng loạt các loại hình sản phẩm du lịch xanh bền vững, tránh xa bài toán khai thác kiệt quệ tài nguyên.
“Chủ trương nhất quán của tỉnh Ninh Bình là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần. Việc bảo tồn các loài động, thực vật quý hiếm, duy trì chức năng sinh thái tự nhiên là nền tảng cốt lõi để phát triển du lịch bền vững. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương phối hợp chặt chẽ với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam chuẩn bị bài bản, thận trọng, có cơ sở khoa học để quản lý bảo vệ khu bảo tồn; đồng thời, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động xây dựng, khai thác khoáng sản tại khu vực giáp ranh, tránh chia cắt sinh cảnh sống của các loài hoang dã”, ông Trần Anh Dũng khẳng định.
“Việc bảo tồn loài Voọc mông trắng ở khu vực Kim Bảng – Tam Chúc, hướng tới xây dựng hồ sơ đề xuất công nhận Khu Di sản thiên nhiên thế giới Kim Bảng – Tam Chúc – Vân Long sẽ mở ra nhiều cơ hội hơn cho không chỉ việc bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và Voọc mông trắng. Hơn thế, với những bài học như tại Vân Long (Ninh BÌnh) hay Sơn Trà (Đà Nẵng), Khu Di sản thiên nhiên sẽ là động lực mạnh mẽ thúc đẩy phát triển du lịch, đồng thời thay đổi và nâng cao chất lượng sinh kế của người dân”, ThS. Nguyễn Tuấn Anh, Trường Đại học Khoa học tự nhiên, chia sẻ.
Bà Estella Snowden, chuyên gia quản lý chương trình bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam chia sẻ kinh nghiệm từ các khu bảo tồn thiên nhiên hoang dã trên thế giới và xác định rõ vai trò chủ thể của người dân bản địa. Việc bảo đảm sinh kế của người dân là yếu tố quan trọng để bảo tồn và phát triển bền vững. “Du lịch là một trong những cách để hỗ trợ sinh kế của người dân địa phương. Cùng với nông nghiệp xanh và các sản phẩm dịch vụ ít tác động đến môi trường, các sản phẩm du lịch xanh sẽ giúp nâng cao sinh kế của người dân, từ đó người dân sẽ giảm thiểu những tác động của họ đối với môi trường sống, tạo tiền đề cho việc phát triển bền vững”, bà Estella nói.
Trong tương lai gần, du khách đến Kim Bảng có thể trải nghiệm các tour trekking khám phá rừng, núi đá vôi có kiểm soát, tham gia hành trình ngắm Voọc mông trắng mà không làm tổn hại đến sinh hoạt tự nhiên của chúng. Bên cạnh đó, các mô hình du lịch giáo dục môi trường dành cho học sinh - sinh viên, hay du lịch nghiên cứu đa dạng sinh học mở ra cơ hội vừa học tập vừa chung tay bảo tồn thiên nhiên hoang dã. Sự kết nối mạch lạc giữa không gian tâm linh Tam Chúc, quần thể Tràng An và vẻ đẹp hoang sơ của Kim Bảng tạo nên chuỗi trải nghiệm đa dạng dành cho du khách.
Người dân địa phương thay vì phụ thuộc vào nghề khai thác rừng đầy rủi ro giờ đây có cơ hội trực tiếp tham gia vào chuỗi cung ứng dịch vụ du lịch, trở thành những kiểm lâm cộng đồng, người dẫn đường am hiểu thiên nhiên hoặc làm chủ các homestay thân thiện với môi trường. Sự chuyển mình này không chỉ tạo ra sinh kế bền vững mà còn chứng minh một triết lý phát triển hiện đại: bảo vệ tự nhiên chính là khoản đầu tư sinh lời tốt nhất cho tương lai.