Hơn 30 năm "Màu hoa đỏ" vẫn lay động triệu trái tim mỗi mùa tri ân

Nhạc sĩ Thuận Yến tên thật là Đoàn Hữu Công, sinh ngày 15/08/1932 tại Quảng Nam. "Năm 1940 đã có âm nhạc cải lương, hát bội, hô bài chòi, có âm nhạc nhà thờ Công giáo xứ Trà Kiệu. Cha mình biết chơi đàn bầu, ông là nhà giáo dạy chữ Nho. Trong làng có hát hò khoan đối đáp, nhiều người biết chơi đàn mandolin. Vì vậy, từ bé mình đã biết các nốt nhạc đô, rê, mi". Ông đã kể về việc ông đến với âm nhạc như vậy.

Từ năm 1949, ông tham gia vào Đoàn Văn công Khu ủy Liên khu 5, sau đó theo học lớp trung cấp sáng tác tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) năm 1961. Năm 1965, ông trở lại chiến trường. Thời kỳ này, nhạc sĩ Thuận Yến được biết đến từ những ca khúc như: "Mỗi bước ta đi", "Mỗi dòng thư Bác sáng ngời niềm tin".

Hòa bình lập lại, ông được cử về Đoàn Văn công Tổng cục Xây dựng Kinh tế, rồi là Trưởng ban Âm nhạc Đài TNVN. Thời kỳ này, nhiều ca khúc của ông đã ra đời như: "Bác Hồ một tình yêu bao la", "Vầng trăng Ba Đình", "Chia tay hoàng hôn", "Màu hoa đỏ", "Em tôi", "Tình yêu không lời", "Khát vọng"…

Bài hát "Màu hoa đỏ" là đứa con tinh thần của nhạc sĩ Thuận Yến và nhà thơ Nguyễn Đức Mậu. Về sự ra đời của bài hát, nhạc sĩ từng kể: "Bài hát ra đời năm 1991. Hôm đó hai anh em ngồi ôn lại những kỷ niệm khi còn ở chiến trường, nhớ về những anh em đồng đội kẻ còn, người đã khuất; có những đồng đội chính tay mình chôn cất mà nay vẫn chưa tìm thấy hài cốt… Tôi bàn với anh Mậu là tìm tứ thơ, tôi đảm nhận phần phổ nhạc. Ban đầu bài thơ được nhà thơ đặt tên là "Thời hoa đỏ", sau tôi đổi thành "Màu hoa đỏ" bởi vào năm tháng chiến tranh, suốt dọc đường hành quân chỉ gặp màu rực đỏ của hoa chuối rừng, gợi lên không khí hào hùng, không khí chiến thắng tác động không ít đến anh em chiến sĩ".

"Có người lính mùa thu ấy ra đi từ mái tranh nghèo/Có người lính mùa xuân ấy ra đi từ đó không về".

Ca sĩ Thanh Lam đã mở đầu bài hát như kể lại một điều bình thường của chiến tranh để bất ngờ sau đó làm ta se lòng trước một tượng đài bi tráng về người mẹ Việt Nam: "Chiều biên cương trắng trời mây núi, mẹ già mỏi mắt nhìn theo. Việt Nam ơi, Việt Nam, núi cao như tình mẹ bốn mùa tóc bạc nỗi thương con".

Cái đau đáu của thơ Nguyễn Đức Mậu đã gặp sự tri âm của nhạc Thuận Yến, tạo nên một tượng đài âm thanh đầy ám ảnh, nhắc nhở chúng ta về những mất mát chiến tranh và khiến chúng ta phải trăn trở để sống sao cho xứng đáng với những người đã khuất, xứng đáng với mẹ Việt Nam chịu nhiều khổ đau.

Năm 1996, trong lá thư dự thi mục "Đố vui âm nhạc" của chương trình ca nhạc Theo YCTG, bạn Lê Văn Tuất ở Tuy Phước - Bình Định đã viết: "'Màu hoa đỏ' là bản sử ca sống động hát về đất nước và dân tộc mình đã trải qua những tháng ngày đau thương, mất mát nhưng hết sức cao đẹp, vẻ vang. Trong cuộc chiến đấu ấy có biết bao hình ảnh đẹp đẽ và cao quý của những bà mẹ Việt Nam với lòng thương con vô hạn đã đưa tiễn những đứa con thân yêu của mình lên đường làm nhiệm vụ giải phóng đất nước, quê hương. Và một ngày kia họ không về, mẹ trông phía trời xa muốn tìm lại hình hài con còn nằm lại phía rừng xa. Họ không về để lại cho đồng đội nỗi niềm tiếc nhớ, mến thương, viết lên bằng lời những hình ảnh đã hằn in trong ký ức của mình, dệt thành 'Màu hoa đỏ' - 'Có người lính mùa thu ấy ra đi từ mái tranh nghèo/Có người lính mùa xuân ấy ra đi từ đó không về…'. Người chiến sĩ 'ra đi từ đó không về' nhưng anh không mất đi mà ngã xuống trên mảnh đất quê mình để 'dòng tên anh khắc vào đá núi', cho màu xanh quê hương rợp mát bốn mùa, bởi có dáng hình anh trong nước non mình, mãi còn với 'mây ngàn hóa bóng cây che'…

Lời bài hát rồi chất giọng của ca sĩ Thanh Lam khi cất lên xúc động, tha thiết khắc họa trọn vẹn hình ảnh tình mẫu tử như thầm nhắn nhủ với chúng ta phải làm gì đó, dù là nhỏ nhất, để tìm lại những gì mẹ đã mất, xoa dịu bớt nỗi đau riêng mình mà mẹ gánh chịu".

Cái duyên trong thơ Nguyễn Đức Mậu đã gặp mối tơ lòng của nhạc sĩ Thuận Yến và rồi cả hai cứ hòa vào nhau, làm cho "Màu hoa đỏ" càng thêm rực rỡ, âm vang giai điệu anh hùng ca nao lòng những người đang sống hôm nay: "Việt Nam ơi! Việt Nam!/Ngọn núi nơi anh ngã xuống/Rực cháy lên màu hoa đỏ phía rừng xa/Rực cháy lên màu hoa đỏ phía hoàng hôn".

Cùng xúc động về bài hát "Màu hoa đỏ", bạn Lê Hoài An, sinh viên Khoa Hóa, Trường Đại học Vinh - Nghệ An, qua lá thư của mình đã kể: "Buổi sáng hôm đó, trong lúc nghe chương trình ca nhạc Theo YCTG của Đài TNVN, bà tôi đã khóc, khóc lặng lẽ trong niềm đau xót nhớ thương và cứ thế dường như mỗi ngày bà lại chờ đợi để được nghe bài hát "Màu hoa đỏ" như từng chờ đợi bác tôi bao nhiêu năm qua. Bác đã ra đi mãi mãi. Trong cuộc chiến đấu giành độc lập, tự do cho Tổ quốc, bao mẹ Việt Nam đã tiễn đưa những đứa con thân yêu ra chiến trường và nhiều người trong số các anh đã vĩnh viễn không bao giờ còn trở về".

Bạn Hoài An viết tiếp: "Không chỉ riêng bà tôi mà có lẽ biết bao bà mẹ Việt Nam đã rơi nước mắt khi nghe bài hát 'Màu hoa đỏ'. Điều đó thật dễ hiểu mà vẫn day dứt, thiêng liêng làm sao. Các anh đã ngã xuống, bài hát kết thúc nhưng dư âm bi hùng của bài ca còn vọng mãi trong mỗi chúng ta".

“Hàng bia trắng” chạm đến ký ức về những người lính chưa trở về

VOV.VN - Tại chương trình nghệ thuật chính luận "Một thời hoa lửa" diễn ra tối 22/7, ca khúc "Hàng bia trắng" của nhạc sĩ Nguyễn Thành Trung qua phần thể hiện của Quán quân Sao Mai 2017 Thu Thủy đã để lại nhiều xúc động. Nữ ca sĩ tiết lộ cô bật khóc khi lần đầu đọc ca từ của tác phẩm.