Chiều 21/4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, nhiều đại biểu Quốc hội bày tỏ lo ngại về hiệu quả sử dụng vốn khi quy mô đầu tư ngày càng lớn.

70% vốn chưa phân bổ, nguy cơ ách tắc giải ngân

Đại biểu Trịnh Trung Tín (An Giang) cho biết, giai đoạn 2021-2025, cơ cấu chi ngân sách đã có chuyển biến tích cực khi tỷ trọng chi đầu tư phát triển đạt khoảng 32%, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, chỉ số ICOR - thước đo hiệu quả sử dụng vốn - vẫn duy trì ở mức cao khoảng 6,4 trong nhiều năm.

Theo đại biểu, điều này phản ánh hiệu quả đầu tư công chưa tương xứng với nguồn lực bỏ ra, đòi hỏi phải rà soát toàn diện từ khâu lựa chọn dự án, chuẩn bị đầu tư đến tổ chức thực hiện.

Theo đại biểu, một vấn đề đáng chú ý là tình trạng chậm phân bổ vốn đầu tư công. Thực tế nhiều năm qua, vốn thường được giao muộn, gây áp lực lớn cho địa phương trong triển khai. Đáng lưu ý, năm 2026 vẫn còn khoảng 70% vốn chưa được phân bổ chi tiết. Theo đại biểu Trịnh Trung Tín, điều này có thể dẫn đến ách tắc giải ngân, kéo dài tiến độ và làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực.

“Cần phân bổ vốn sớm ngay từ đầu năm, bảo đảm tính chủ động cho địa phương và tránh tình trạng “dồn” giải ngân vào cuối năm”, đại biểu đề nghị.

Cũng nêu quan điểm, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn (Vĩnh Long) chỉ ra rằng hiện mới khoảng 27% vốn đầu tư công được xác định danh mục cụ thể, trong khi 73% còn lại chưa rõ dự án. Theo đại biểu, việc thiếu danh mục rõ ràng sẽ gây khó khăn cho công tác chuẩn bị đầu tư, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ giải ngân. Nếu không được xử lý sớm, mục tiêu giải ngân cao ngay từ năm đầu kế hoạch sẽ khó đạt.

“Cần sớm hoàn thiện danh mục dự án, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền để địa phương chủ động triển khai”, đại biểu Sơn kiến nghị.

Không “chạy tiến độ” làm giảm chất lượng dự án

Bên cạnh áp lực giải ngân, các đại biểu cũng cảnh báo tình trạng thúc tiến độ bằng mệnh lệnh hành chính. Đại biểu Trịnh Trung Tín cho rằng việc đẩy nhanh tiến độ là cần thiết, nhưng nếu không kiểm soát tốt yếu tố kỹ thuật sẽ ảnh hưởng đến chất lượng công trình và hiệu quả lâu dài.

Do đó, đại biểu kiến nghị, cần điều hành theo hướng cân bằng giữa tiến độ và chất lượng, tránh chạy theo thành tích giải ngân.

Một “điểm nghẽn” lớn khác là nguồn cung và giá vật liệu xây dựng. Tình trạng khan hiếm cát, đá, đặc biệt tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ nhiều dự án. Trong khi đó, định mức và đơn giá chưa cập nhật kịp với thị trường, gây khó khăn cho nhà thầu trong thanh quyết toán. Các đại biểu đề nghị cần điều chỉnh cơ chế giá sát thực tế, đồng thời tháo gỡ vướng mắc trong khai thác mỏ vật liệu để bảo đảm nguồn cung.

Với tổng vốn đầu tư công trung hạn dự kiến khoảng 8,2 triệu tỷ đồng, áp lực lên thị trường vật liệu xây dựng sẽ gia tăng mạnh. Đại biểu Nguyễn Trúc Sơn đề xuất nghiên cứu các giải pháp như phát triển cầu cạn để giảm nhu cầu cát san lấp, sử dụng vật liệu thay thế và xây dựng cơ chế điều tiết thị trường vật liệu.

Ba “điểm nghẽn” cốt lõi của đầu tư công

Cùng các quan điểm trên, đại biểu Tô Ái Vang (Cần Thơ) nhận diện ba điểm nghẽn chính đang cản trở đầu tư công gồm: Giải phóng mặt bằng chậm; Giải ngân vốn chậm: Thiếu vật liệu xây dựng.

“Để khắc phục, cần tăng cường trách nhiệm các cấp, cải thiện công tác chuẩn bị đầu tư và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan”, đại biểu Tô Ái Vang đề xuất.

Để hiệu quả đồng vốn, cần đồng bộ từ phân bổ vốn đến triển khai, đại biểu Trần Anh Tuấn (TP.HCM) cho rằng việc chưa phân bổ hết nguồn vốn và chậm chuẩn bị dự án sẽ ảnh hưởng đến tiến độ các công trình trọng điểm.

“Cần hoàn thiện sớm việc phân bổ vốn, rút gọn thủ tục điều chỉnh dự án và bảo đảm sự đồng bộ giữa kế hoạch và triển khai thực tế”, đại biểu Trần Anh Tuấn kiến nghị.

Các ý kiến tại Quốc hội cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao hiệu quả đầu tư công trong giai đoạn tới. Trọng tâm không chỉ là đẩy nhanh giải ngân, mà còn phải bảo đảm chất lượng dự án, sử dụng hiệu quả từng đồng vốn ngân sách.

Các đại biểu nhấn mạnh, trong bối cảnh quy mô đầu tư công tăng mạnh giai đoạn 2026-2030, việc tháo gỡ các “nút thắt” về phân bổ vốn, vật liệu, thủ tục và tổ chức thực hiện sẽ đóng vai trò quyết định đối với hiệu quả đầu tư và tăng trưởng kinh tế.

Quốc hội làm việc thêm 0,5 ngày để xem xét, thông qua các luật thuế

VOV.VN - Quốc hội bổ sung hai nội dung quan trọng để xem xét, thông qua gồm: dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật thuế (Thuế thu nhập cá nhân, Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập doanh nghiệp, Thuế tiêu thụ đặc biệt) và phương án xử lý nguồn tiền nhằm thực hiện phán quyết của trọng tài quốc tế.