Tháo gỡ “nhiều khó” cho DNNVV

Trong 4 tháng đầu năm 2026, có 119,4 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tuy nhiên cũng có tới 108,9 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, con số này phản ánh bức tranh về sự khó khăn khi “tồn tại” của doanh nghiệp. Theo ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa Việt Nam, DNNVV là “xương sống” của nền kinh tế, “xương sống” khỏe thì nền kinh tế mới khỏe. Tuy nhiên hiện DNNVV đang gặp nhiều vướng mắc cần tháo gỡ liên quan đến tiếp cận vốn, đất đai và thực hiện các thủ tục hành chính.

“DNNVV cần vốn mà phải đi vay ngân hàng thì việc yêu cầu thế chấp bằng sổ hồng, sổ đỏ bất động sản đang là rào cản lớn nhất, đó là còn chưa kể đến lãi suất cho vay cao khiến doanh nghiệp không dám vay hoặc nếu có được vay thì cũng rất vất vả khi đến kỳ hạn phải trả hàng tháng. Bên cạnh đó là thủ tục hành chính rườm rà cùng cơ chế xin - cho và nhiều khâu trung gian khác làm phát sinh tiêu cực gây khó dễ cho doanh nghiệp. Một số cán bộ thực thi còn nặng tư duy quản lý thay vì phục vụ, dẫn đến niềm tin của doanh nghiệp bị bào mòn”, ông Thân nói.

Thời gian qua, có không ít các Luật, chính sách được ban hành nhằm hỗ trợ cho DNNVV nhưng thực tế doanh nghiệp lại chưa tiếp cận được, ví dụ như Quỹ hỗ trợ DNNVV hay như Luật Hỗ trợ DNNVV..., PGS. TS Lê Xuân Bá chuyên gia kinh tế cho rằng, các chính sách ưu đãi, hỗ trợ của Chính phủ chưa thực sự hiệu quả và công bằng giữa các khu vực kinh tế (Nhà nước, FDI, tư nhân – mà đại diện là DNNVV). Trong nhiều trường hợp doanh nghiệp nước ngoài vẫn nhận được nhiều ưu đãi hơn so với khu vực tư nhân.

“Doanh nghiệp Nhà nước thường thuận lợi hơn khi tiếp cận đất đai, vốn, tín dụng, doanh nghiệp nước ngoài thường được hỗ trợ tốt hơn về thuế, thủ tục hải quan và cả tiếp cận đất đai, trong khi đó DNNVV lại không dễ tiếp cận với các nguồn lực. Ngoài ra, hiện tượng nhũng nhiễu, những chi phí không chính thức vẫn còn tồn tại, tạo ra một gánh nặng vô hình đối với DNNVV, làm giảm hiệu quả sản xuất kinh doanh và gây tâm lý e ngại khi mở rộng đầu tư. Chính sự thiếu bình đẳng trên thực tế giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế là nguyên nhân quan trọng kìm hãm sự phát triển của DNNVV. Việc này cần phải được nhanh chóng loại bỏ, bởi nhiều doanh nghiệp không chịu lớn cũng phần nhiều là xuất phát từ lý do này”, PGS Bá nhấn mạnh.

Nhiều chuyên gia cho rằng, để gỡ được “nhiều khó” cho DNNVV, cần những giải pháp toàn diện, đặc biệt trong cách quản lý của Nhà nước – chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo và đồng hành, tạo tâm lý yên tâm sản xuất kinh doanh cho doanh nghiệp, bởi niềm tin của doanh nghiệp đối với cơ chế, chính sách của Nhà nước đóng vai trò quyết định đến sự phát triển và mở rộng đầu tư của doanh nghiệp.

Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong

Nhà nước “kiến tạo” không đồng nghĩa với việc làm thay doanh nghiệp, “kiến tạo” tức là Nhà nước tạo “sân chơi” công bằng, bình đẳng, minh bạch, môi trường kinh doanh an toàn, thuận lợi cho doanh nghiệp để doanh nghiệp làm điểm tựa vững chắc khi quyết định đầu tư kinh doanh. Lúc đó tự bản thân doanh nghiệp sẽ phải cạnh tranh, phải đổi mới sáng tạo, phải “lớn lên” để có thể đi đường dài và khẳng định chính mình trên thị trường.

Theo ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa Việt Nam, “sân chơi” cho DNNVV ở đây chính là tạo cơ hội bình đẳng về tiếp cận vốn, đất đai, khoa học công nghệ và thị trường.

“Hiệp hội DNNVV đang đề nghị Chính phủ cho thành lập ngân hàng số, việc này sẽ giải quyết được 2 vấn đề đó là cho vay tín chấp dựa trên định danh người vay, chúng ta sẽ biết được người vay là ai, uy tín ra sao, lịch sử vay tín dụng trước đây như thế nào và chi phí vận hành thấp, không cần quá nhiều trụ sở như ngân hàng truyền thống, nên lãi suất cho vay sẽ thấp hơn. Để thực hiện được điều đó, cần có những cơ chế thử nghiệm (sandbox) để rút kinh nghiệm về mô hình này và có giải pháp để nó phát huy hiệu quả trong tương lai. Nhiều năm nay, chúng tôi đã đề nghị Nhà nước để DNNVV tham gia một số dự án hoặc gói thầu đầu tư công phù hợp để doanh nghiệp được cọ sát, trưởng thành và lớn lên. Nếu được tin tưởng và trao cơ hội một cách công bằng thì tôi tin rằng khu vực DNNVV sẽ tạo ra sức bật lớn cho nền kinh tế”, ông Thân nói.

Đồng quan điểm, TS Trần Du Lịch, chuyên gia kinh tế cho rằng, để DNNVV có thể tham gia được vào các dự án đầu tư công thì cần một quyết tâm chính trị rất lớn từ phía Nhà nước.

Ông Lịch cũng nhấn mạnh: “Nghị quyết 68 mang một tư tưởng kiến tạo dành cho khu vực kinh tế tư nhân, vấn đề là bây giờ chúng ta phải làm sao để có chính sách nuôi dưỡng sự kiến tạo đó. Muốn doanh nghiệp kinh doanh tốt, môi trường kinh doanh phải bình đẳng, lành mạnh – đây là yếu tố vô cùng quan trọng vì chúng ta nuôi dưỡng doanh nghiệp bằng môi trường kinh doanh chứ không phải chỉ bằng những chính sách hỗ trợ”.

Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn như hiện nay, DNNVV có thể tồn tại trên thị trường là điều không dễ dàng, nhưng để “lớn lên” lại càng khó hơn, theo PGS. TS Trần Đình Thiên, Nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cần khẩn trương cởi bỏ những “trói buộc” liên quan đến thể chế, cơ chế, chính sách kinh tế.

“Về cơ bản, cơ chế chính sách vĩ mô đối với doanh nghiệp là rất tốt, ví dụ như chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng, cắt giảm các thủ tục hành chính... nhưng vấn đề tạo nên rào cản của chính sách là ở khâu thực thi – trên nóng dưới lạnh. Đây là những quy trình thủ tục làm khó doanh nghiệp, thành ra chính sách đang tốt lại thành chính sách không hiệu quả”, PGS Thiên nói.

Trên hành trình thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, không thể thiếu sự đóng góp quan trọng của cộng đồng doanh nghiệp tư nhân, nhưng DNNVV cũng không thể tự “lớn lên và mạnh khỏe” nếu thiếu đi sự đồng hành, chia sẻ của Nhà nước. Điều DNNVV mong muốn không chỉ là sự thay đổi có lợi về chính sách mà còn là cách ứng xử của Nhà nước với doanh nghiệp khi doanh nghiệp cần. Niềm tin giữa 2 bên cần được xây dựng trên nền tảng của sự cải cách về thể chế, cơ chế, tạo động lực kinh doanh cho doanh nghiệp, để doanh nghiệp dám nghĩ lớn, dám làm lớn và vươn xa.

Đề xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa được vay vốn bằng tài sản số

VOV.VN - Bộ Tài chính đang lấy ý kiến góp ý về hồ sơ dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi). Đáng chú ý, Bộ đề xuất bổ sung cơ chế khuyến khích tổ chức tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn trên cơ sở đa dạng hình thức bảo đảm tiền vay.