Đề xuất hủy dự toán nếu chưa phân bổ hết vốn trước 30/9 hằng năm

Sáng 23/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp.

Hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công: Giảm thủ tục, nâng hiệu quả đầu tư

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), trong đó, nhấn mạnh sự cần thiết phải hoàn thiện thể chế tài chính - ngân sách, nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực công và tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư công.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, dù Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và Luật Đầu tư công năm 2024, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, đã tăng cường phân cấp, đơn giản hóa thủ tục, việc quản lý vốn đầu tư công từ ngân sách nhà nước vẫn phải thực hiện theo hai quy trình pháp luật riêng. Điều này dẫn đến sự giao thoa về thẩm quyền, hồ sơ, trình tự và trách nhiệm. Trong bối cảnh tổ chức bộ máy tài chính - kế hoạch đã được hợp nhất ở Trung ương và địa phương, việc duy trì hai hệ thống pháp luật riêng được đánh giá không còn phù hợp. 

Dự thảo Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) gồm 10 chương, 103 điều, được xây dựng trên cơ sở kết cấu của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025. Các nội dung về đầu tư công được lồng ghép vào những chương, điều, khoản tương ứng; các quy định đặc thù về chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công được bố trí thành chương riêng. Những nội dung mang tính kỹ thuật được giao Chính phủ quy định chi tiết.

Dự thảo kế thừa các quy định còn phù hợp của hai luật hiện hành, đồng thời điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới. Một trong những điểm đáng chú ý là hợp nhất kế hoạch đầu tư công vào kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm; thống nhất các quy định về thẩm quyền của các cấp trong lĩnh vực ngân sách, phạm vi ngân sách nhà nước và vốn đầu tư công.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu quốc gia về ngân sách nhà nước, đồng thời xác định nghị quyết của Quốc hội về tài chính, ngân sách là văn bản quy phạm pháp luật.

Về phân cấp, phân quyền, dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung như tiêu chí phân loại dự án nhóm A, B, C; trình tự, thủ tục, hồ sơ quyết định chủ trương đầu tư và điều chỉnh chủ trương đầu tư. Quy trình được định hướng đơn giản hóa, phù hợp với quy mô dự án; trong đó, các nội dung ở bước phê duyệt chủ trương đầu tư được tích hợp vào quy trình xem xét, quyết định đầu tư đối với dự án nhóm C.

Dự thảo cũng đề xuất chuyển thẩm quyền quyết định việc chuyển nguồn vốn đầu tư công từ ngân sách trung ương từ HĐND cấp tỉnh sang UBND cấp tỉnh. Đồng thời, bổ sung nguyên tắc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã theo Kết luận số 76 của Trung ương.

Dự thảo tăng cường đánh giá hiệu quả đầu tư xuyên suốt quá trình, từ lập, thẩm định dự án đến vận hành, khai thác; đồng thời xác định sơ bộ tổng mức đầu tư ngay từ khâu đề xuất dự án. Bố trí ngân sách được định hướng ưu tiên cho chi đầu tư phát triển và các ngành, lĩnh vực cần tạo đột phá, đáp ứng yêu cầu thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong từng thời kỳ.

Dự thảo cũng bổ sung các cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc trong điều hành ngân sách. Theo đó, cho phép sử dụng ngay số tăng thu ngân sách nhà nước trong quá trình điều hành; sử dụng dự phòng ngân sách, dự trữ tài chính, nguồn tăng thu và dự toán chi còn lại để ứng phó tình trạng khẩn cấp, ổn định kinh tế vĩ mô.

Bên cạnh đó, dự thảo quy định cụ thể hơn các đối tượng chi đầu tư phát triển, cắt giảm những nhiệm vụ chi được bố trí từ hai nguồn vốn nhằm phù hợp với tính chất khoản chi. Trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ trong xây dựng dự toán chi cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng được bổ sung để bảo đảm thống nhất với các quy định hiện hành.

Về kỷ luật tài khóa, dự thảo hướng tới thống nhất thẩm quyền của Chính phủ trong ban hành chế độ, tiêu chuẩn, định mức, mức chi; đồng thời quy định thẩm quyền của các bộ, cơ quan Trung ương trong ban hành tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật thuộc ngành, lĩnh vực phụ trách. Phạm vi chuyển nguồn và thời hạn chi đối với các khoản được chuyển nguồn cũng được thu hẹp.

Ngoài ra, dự thảo đề xuất sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 70 của Luật Xây dựng theo hướng mở rộng quy định về công trình xây dựng khẩn cấp, bao gồm công trình xây dựng mới hoặc sửa chữa, cải tạo. Các công trình này có thể được triển khai ngay sau khi người có thẩm quyền ban hành lệnh xây dựng khẩn cấp nhằm thực hiện nhiệm vụ đối ngoại, nhiệm vụ chính trị theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư.

Làm rõ phạm vi chi đầu tư phát triển, siết kỷ luật ngân sách

Trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội thống nhất về sự cần thiết ban hành luật. Tuy nhiên, các cơ quan thẩm tra đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát các quy định để bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp và tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về chi đầu tư phát triển, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát kỹ phạm vi, đối tượng chi và các khái niệm liên quan, bảo đảm quy định bao quát đầy đủ các trường hợp, rõ ràng, thống nhất, phù hợp với yêu cầu quản lý và tổ chức thực hiện. Đối với việc phân cấp, phân quyền trong quản lý ngân sách nhà nước và đầu tư công, cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan nhà nước, tránh trùng lặp với Hiến pháp và các luật liên quan; bảo đảm không chồng chéo, bỏ sót thẩm quyền, tạo thuận lợi khi triển khai.

Theo dự thảo, Quốc hội quyết định tổng số chưa phân bổ chi tiết, còn thẩm quyền phân bổ cụ thể thuộc Thủ tướng Chính phủ. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị, quy định rõ nguyên tắc, phạm vi và căn cứ xác định các khoản dự toán này; đồng thời, luật hóa thời hạn phân bổ, giao chi tiết vốn trước ngày 30/9 hằng năm. Số vốn còn lại chưa phân bổ hết phải hủy dự toán, giảm bội chi theo quy định. Trường hợp cần tiếp tục sử dụng, Chính phủ cần báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp cuối năm.

Với việc phân bổ, sử dụng số tăng thu trong quá trình chấp hành ngân sách, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định chặt chẽ điều kiện áp dụng, chỉ thực hiện khi đã xác định chắc chắn nguồn tăng thu, tiết kiệm chi và bảo đảm ưu tiên đầy đủ các nhiệm vụ chi theo quy định.

Các nguyên tắc, tiêu chí, điều kiện và trình tự phân bổ, sử dụng nguồn tăng thu cũng cần được quy định rõ, tránh tạo cơ chế làm giảm chất lượng lập dự toán và ảnh hưởng đến cân đối thu – chi ngân sách nhà nước. Đồng thời, cần bổ sung giải pháp nâng cao chất lượng lập dự toán ngân sách hằng năm.

Đối với kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách nhà nước hằng năm, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm tính đồng bộ, không làm thay đổi bản chất, nguyên tắc và yêu cầu quản lý của từng lĩnh vực.

Về phân loại dự án đầu tư công, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị, rà soát toàn diện các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, bảo đảm phù hợp với Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Những vấn đề thuộc chính sách cơ bản, nguyên tắc quản lý hoặc làm phát sinh, thay đổi thẩm quyền đã được quy định trong luật không nên giao Chính phủ quy định.

Đối với dự án nhóm C, dự thảo luật đề xuất không phải thực hiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, nhằm tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính. Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá việc đơn giản hóa quy trình đối với nhóm dự án này là phù hợp, nhưng cần bảo đảm không cắt bỏ các nội dung cần thiết trong quá trình chuẩn bị dự án.

Cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu phương án rút gọn, tích hợp thủ tục quyết định chủ trương đầu tư và quyết định đầu tư trong một bước; đồng thời quy định rõ trong luật hoặc giao Chính phủ hướng dẫn chi tiết về trình tự, thẩm quyền và nội dung quyết định, bảo đảm thống nhất khi thực hiện.

Về chuyển nguồn ngân sách nhà nước, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục thu hẹp phạm vi chuyển nguồn, quy định chặt chẽ hơn để phản ánh đúng kết quả thu, chi theo niên độ. Qua đó, nâng cao tính minh bạch của số liệu thu, chi, bội chi và nhu cầu vay ngân sách nhà nước; bảo đảm quản lý, sử dụng ngân sách tiết kiệm, hiệu quả và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Dự thảo luật bổ sung quy định về đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội đối với chương trình, nhiệm vụ, dự án đầu tư công, gồm nguyên tắc đánh giá và giao Chính phủ quy định quy trình thực hiện. Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá đây là nội dung mới, quan trọng, nhằm thể chế hóa chủ trương, định hướng tại Kết luận số 18-KL/TW. Do phạm vi áp dụng rộng, tính chất các nhiệm vụ, dự án khác nhau và gắn với định hướng phát triển trong từng thời kỳ, việc giao Chính phủ quy định chi tiết được đánh giá là phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất)

VOV.VN - Sáng nay (12/10), Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất). Việc tích hợp khuôn khổ quản lý ngân sách và đầu tư công được kỳ vọng sẽ tháo gỡ triệt để các "điểm nghẽn", cắt giảm thủ tục hành chính trùng lặp và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.