Gia Lai siết chặt quản lý, ngư dân chủ động chống IUU

Tàu cá BĐ 98124 TS của ông Trần Quang Vịnh, trú phường Hoài Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai, vừa cập cảng cá Quy Nhơn sau chuyến biển dài ngày. Cá ngừ đầy ắp hầm tàu nối đuôi nhau chuyển lên bờ. Giữa tiếng máy tàu, tiếng gọi nhau làm hàng, ông Vịnh không vội nghỉ. Việc đầu tiên là kiểm tra lại giấy tờ, thiết bị giám sát hành trình và hoàn tất các thủ tục theo quy định.

Với ông Vịnh, đó không còn là những thủ tục mang tính đối phó. Mỗi chuyến biển bắt đầu từ việc kiểm tra điều kiện xuất bến và kết thúc bằng việc kê khai, xác nhận đầy đủ khi tàu cập cảng. Ngư trường có thể rộng, chuyến biển có thể kéo dài hàng tuần, nhưng ranh giới pháp luật thì phải được xác định rõ trong từng hải trình. Đó cũng là cách người đi biển như ông Vịnh tự bảo vệ chuyến đánh bắt cá của mình và góp phần cùng cả nước chống khai thác IUU.

“Máy giám sát mở 24/24, tín hiệu mất giám sát chúng tôi phải chụp hình lại để báo cáo, giấy tờ phải đánh bắt theo Nghị định của Nhà nước, không được trái pháp luật. Đi biển giấy tờ đầy đủ, khi xuất nhập bến. Đánh bắt hải sản phải nghiêm chỉnh chấp hành luật thuỷ sản đưa ra. Chúng tôi vẫn biết rằng khi trái pháp luật của Nhà nước thì phải xử phạt, hiện nay Nghị định xử phạt rất nặng nên bà con nghiêm chỉnh chấp hành”, ông Trần Quang Vịnh chia sẻ.

Không chỉ chấp hành các quy định về giấy tờ, thiết bị và an toàn, ý thức không xâm phạm vùng biển nước ngoài cũng được ngư dân tỉnh Gia Lai xác định rõ hơn. Thuyền trưởng Nguyễn Văn Minh, chủ tàu BĐ 97108 TS ở phường Hoài Nhơn Đông cho rằng, những quy định ngày càng chặt chẽ đã trở thành một phần công việc của người đi biển.

“Quy định của Nhà nước thì người dân chấp hành, giấy tờ khi xuất bến đầy đủ, phao cứu sinh, bình chữa lửa đầy đủ. Vi phạm vùng biển nước ngoài thì bây giờ bà con không dám đâu. Ngư dân giờ cũng chông mong gỡ thẻ vàng, bà con làm biển mừng lắm. Ví như cá giá thấp mà dầu lên thì không có ăn, chuyến đi biển tổn thất nặng lắm, gỡ được thẻ vàng là bà con mừng lắm”, ông Minh nói.

Từ đầu năm 2025 đến nay, tỉnh Gia Lai không ghi nhận tàu cá vi phạm chống khai thác IUU. Đại úy Lê Văn Hòa, Trạm trưởng Trạm Kiểm soát Biên phòng Mũi Tấn, Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai cho biết, kết quả này có sự đóng góp của việc tăng cường kiểm tra, giám sát và cảnh báo sớm nguy cơ vi phạm. Tại khu vực cảng cá, lực lượng Biên phòng vừa kiểm soát tàu thuyền, vừa tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân.

Đại úy Hòa cho hay: “Đơn vị triển khai tổ chức tuyên truyền tập trung đối với ngư dân sau mỗi chuyến biển khi về tập trung tại khu vực cảng cá, đồng thời có mã quét QR đối với các hành vi không được vi phạm của IUU. Với các trường hợp vi phạm các quy định thì đơn vị sẽ xử lý nghiêm để đảm bảo công cuộc tháo gỡ thẻ vàng của Việt Nam".

Cùng với kiểm tra trực tiếp, công nghệ đang tạo thêm một lớp giám sát trong hoạt động khai thác. Tại ba cảng cá Quy Nhơn, Đề Gi và Tam Quan, tỉnh Gia Lai, hệ thống eCDT được sử dụng để quản lý tàu ra vào cảng, sản lượng bốc dỡ và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Toàn bộ 5.609 tàu cá đăng ký tại địa phương đã được cài đặt eCDT. Hơn 3.400 tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên được cài đặt nhật ký khai thác điện tử.

Ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Cảng cá Gia Lai cho biết: “Theo thông tư mới các tàu cá dài trên 15 mét phải sử dụng nhật kí điện tử đã được bà con hưởng ứng vì rất tiện lợi, bà con khai thác đánh bắt chỉ cần mở máy khai báo trên app, về bờ chuyển là xong không cần phải viết tay, không sợ lem luốc, cảng cá sẽ biết vị trí tàu khai thác và nơi tàu đi. Khi đưa lên hệ thống như thế ở Cục và các đơn vị khác đều nhìn thấy được tàu đi đúng hay đi sai có thể báo cáo nên mức độ minh bạch của sản phẩm khai thác của bà con hiện nay rất tốt".

Chống khai thác IUU không chỉ dừng ở kiểm soát và xử phạt. Tỉnh Gia Lai đang từng bước giảm số tàu không còn phù hợp với yêu cầu khai thác, đồng thời hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề. Theo chính sách hỗ trợ giải bản, chuyển đổi nghề, địa phương có 999 chủ tàu đăng ký giải bản với nhu cầu kinh phí khoảng 329 tỷ đồng; cùng với đó là 941 lao động đăng ký hỗ trợ chuyển đổi nghề. Đến ngày 15/9/2026, tỉnh Gia Lai đã thẩm định 367 tàu, phê duyệt hỗ trợ 275 tàu, với tổng kinh phí gần 51 tỷ đồng.

Ông Trần Quốc Khánh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai, cho biết địa phương đang tiếp tục triển khai chính sách này theo hướng gắn giảm đội tàu với tạo sinh kế mới cho ngư dân.

Từ mỗi chuyến biển, mỗi lần xuất nhập bến đến việc ghi nhật ký, duy trì tín hiệu giám sát và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, chống khai thác IUU đang dần trở thành một phần trong hoạt động nghề cá của ngư dân Gia Lai. Sự nghiêm minh của pháp luật, cùng với ý thức ngày càng rõ hơn của ngư dân, đang tạo nền tảng để Gia Lai tiếp tục cùng cả nước thực hiện các giải pháp tháo gỡ “thẻ vàng” IUU, hướng tới một nghề cá hợp pháp, minh bạch và bền vững.

Khánh Hòa siết chặt quản lý, ngăn nguy cơ vi phạm IUU

VOV.VN - Tỉnh Khánh Hòa đang tăng cường quản lý đội tàu, kiểm soát hoạt động khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Từ năm 2025 đến nay, tỉnh không có tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; những điểm nghẽn về đội tàu, giám sát hành trình và dữ liệu đang được tập trung xử lý.