Giải ngân vốn đầu tư công đạt thấp: Quảng Ngãi gấp rút gỡ vướng
VOV.VN - Quý I/2026, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạt 7,2%, thấp hơn mức bình quân cả nước. Thực tế cho thấy, hàng loạt “điểm nghẽn” như vướng mặt bằng, chậm xác định giá đất, thiếu vật liệu và phối hợp chưa đồng bộ đang kéo chậm tiến độ nhiều dự án.
Dự án đường Hoàng Sa – Dốc Sỏi, tỉnh Quảng Ngãi dài gần 27 km, đi qua 6 xã, phường với tổng mức đầu tư 3.500 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2022–2027. Tuyến đường giữ vai trò kết nối Khu Kinh tế Dung Quất với trung tâm tỉnh Quảng Ngãi, góp phần hoàn thiện hạ tầng giao thông ven biển.
Thế nhưng đến nay, các địa phương và đơn vị liên quan mới bàn giao cho chủ đầu tư dự án này gần 75% mặt bằng. Đó là chưa kể, mặt bằng chưa liền mạch, nhiều vị trí rời rạc, thiếu đường tiếp cận, ảnh hưởng lớn đến tiến độ thi công.
Trên công trường, các nhà thầu bố trí 15 mũi thi công, triển khai một số hạng mục như nền đường, cống thoát nước, cầu… Lũy kế giá trị xây lắp đến nay đạt khoảng 32,5% giá trị hợp đồng.
Ông Nguyễn Văn Mạnh, Chỉ huy trưởng Công ty Cổ phần Tập đoàn Phúc Lộc lo lắng, công ty đảm nhận thi công hơn 6 km của dự án đường Hoàng Sa – Dốc Sỏi. Hiện nay, mặt bằng “xôi đỗ”, phân tán khiến việc tổ chức thi công gặp nhiều khó khăn; có thời điểm máy móc phải nằm chờ do không có mặt bằng. “Chúng tôi huy động hơn 30 đầu máy thi công, chia thành nhiều mũi, mỗi mũi 4 đến 5 xe. Khu vực nào có mặt bằng thì triển khai ngay. Khó khăn lớn nhất vẫn là mặt bằng, còn thiết bị cơ bản đáp ứng”, ông Nguyễn Văn Mạnh cho biết thêm.
Thực tế, dự án Hoàng Sa – Dốc Sỏi đang gặp nhiều vướng mắc khiến tiến độ chậm so với kế hoạch. Nguyên nhân chính là khó khăn trong xác định giá đất cụ thể nên nhiều phương án bồi thường chưa thể phê duyệt, kéo theo tiến độ giải phóng mặt bằng bị đình trệ.
Dù đã bàn giao hơn 74% diện tích, nhưng một số vị trí đã giải phóng xong lại chưa có đường công vụ, gây khó khăn cho nhà thầu đưa thiết bị vào thi công.
Bên cạnh đó, một số hộ dân chưa đồng thuận bàn giao đất; việc xây dựng khu tái định cư còn chậm, ảnh hưởng đến tiến độ thu hồi đất ở. Nguồn vật liệu cát cũng chưa đáp ứng đủ nhu cầu, trong khi tiến độ giải ngân vốn năm 2026 mới đạt hơn 12%.
Ông Trần Hoàng Vĩnh, Giám đốc Ban Quản lý đầu tư xây dựng các công trình giao thông tỉnh Quảng Ngãi cho biết, dù đã chủ động xây dựng kế hoạch và triển khai nhiều giải pháp, nhưng kết quả giải ngân vẫn chưa đạt yêu cầu. Vướng mắc lớn hiện nay là thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất và xác định giá đất cho các khu tái định cư.
Nhiều khu đã hoàn thành nhưng chưa thể giao đất cho người dân, dẫn đến không bàn giao được mặt bằng, ảnh hưởng tiến độ thi công. Ngoài ra, một số dự án cần gia hạn thời gian thực hiện do chưa đủ điều kiện giải ngân, dù đã có khối lượng thi công.
Theo ông Trần Hoàng Vĩnh, giá vật liệu xây dựng tăng mạnh, trong khi nguồn cung hạn chế cũng khiến nhiều nhà thầu thi công cầm chừng.
“Vừa qua, UBND tỉnh cũng đã điều chỉnh một số dự án, hiện còn lại 8 dự án của ban và 4 dự án cấp ban khu vực. Đơn vị mong UBND tỉnh Quảng Ngãi sớm có quyết định kéo dài thời gian thực hiện, vì hiện nay khối lượng trên công trường đã có, tuy nhiên chưa thể giải ngân được. Đối với lượng đất đắp hiện nay, nhà thầu đang triển khai rất quyết liệt, tuy nhiên đến đoạn rải cấp phối thì gặp nhiều khó khăn. Hiện một số doanh nghiệp xay đá cũng chỉ hoạt động cầm chừng, giá bán đất cấp phối đã tăng hơn 20%, đá hộc tăng hơn 30%, nên anh em gặp rất nhiều khó khăn”, ông Trần Hoàng Vĩnh nói.
Cũng như các dự án trọng điểm do Ban Quản lý đầu tư xây dựng công trình giao thông làm chủ đầu tư, các dự án do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông, dân dụng và công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi đang đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc, nhất là mặt bằng thi công.
Liên quan công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, dù thẩm quyền đã được giao về cho địa phương, song vẫn còn tình trạng thiếu đồng bộ giữa các xã trên cùng một tuyến. Đơn cử như tại dự án nâng cấp Tỉnh lộ 676, xã Măng Đen đã cơ bản hoàn thành giải phóng mặt bằng, trong khi xã Măng Bút vẫn chưa hoàn thành.
Bên cạnh đó, sự thiếu chặt chẽ trong chỉ đạo, điều hành ở cấp cơ sở cũng ảnh hưởng đến tiến độ chung. Lãnh đạo tỉnh thường xuyên chỉ đạo quyết liệt nhưng ở một số xã vẫn còn tình trạng chần chừ, chưa quyết liệt triển khai.
Một khó khăn khác là biến động giá nguyên vật liệu, nhiên liệu. Theo rà soát, các dự án giao thông của Ban Quản lý đều vượt tổng mức đầu tư từ 20% đến 25%. Ông Võ Đại Tân, Giám đốc Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông, dân dụng và công nghiệp tỉnh Quảng Ngãi lý giải.
“Cùng một tuyến, tuy nhiên có xã như chúng tôi thi công Tỉnh lộ 676, xã Măng Đen đã hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, nhưng xã Măng Bút vẫn còn 8 km. Đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn cụ thể để các địa phương thực hiện đồng bộ. Có địa phương quyết tâm, quyết liệt thì làm được, nhưng cũng có địa phương lại suy nghĩ theo hướng khác, thậm chí còn chần chừ nên tiến độ bị chậm”, ông Võ Đại Tân chia sẻ.
Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 của tỉnh Quảng Ngãi được Thủ tướng Chính phủ giao hơn 7.300 tỷ đồng. Tính đến hết quý I/2026, toàn tỉnh giải ngân được hơn 500 tỷ đồng, đạt 7,2% kế hoạch Thủ tướng giao, thấp hơn mức bình quân chung cả nước (11%), xếp thứ 21/34 địa phương. Đến nay, mới chỉ có 20/110 chủ đầu tư đạt tỷ lệ giải ngân từ mức bình quân chung của tỉnh trở lên, còn lại 90 chủ đầu tư giải ngân dưới mức bình quân chung. Đáng chú ý, khu vực phía Đông của tỉnh mới đạt khoảng 6%, trong khi phía Tây đạt hơn 10%, cho thấy sự chênh lệch rõ rệt.
Ông Nguyễn Hoàng Giang, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu các đơn vị phải tập trung xử lý dứt điểm các “điểm nghẽn” trong từng dự án, tránh tình trạng triển khai dàn trải. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi đề nghị các cấp, ngành nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, tái định cư; đồng thời siết chặt kỷ luật, gắn kết quả giải ngân với đánh giá cán bộ.
Ông Nguyễn Hoàng Giang yêu cầu: “Về chuyên môn, bao gồm công tác chuẩn bị và thực hiện đầu tư, đề nghị vai trò của chủ đầu tư phải là trung tâm, giữ vai trò dẫn dắt. Khó khăn cơ bản thời gian qua vẫn là vấn đề giải phóng mặt bằng. Trách nhiệm này thuộc về chính quyền cơ sở, 96 xã, phường, khu vực và các sở, ngành liên quan đến cơ chế, chính sách. Trung tâm Phát triển quỹ đất cần phối hợp chặt chẽ với chính quyền cơ sở và các cơ quan liên quan trong công tác giải phóng mặt bằng, tái định cư. Các cơ quan liên quan phải bám sát quy định pháp luật, đồng thời chủ động, linh hoạt trong quá trình triển khai thực hiện”.