Nông dân có lợi nhuận hợp lý

Theo chuyên gia kinh tế, tiến sĩ Đinh Thế Hiển, Việt Nam có 3 loại nông sản như cà phê, hạt tiêu, cao su có thể giao dịch trên sàn giao dịch hàng hóa, vừa giao ngay, vừa giao sau (tức là giao dịch hàng hóa phái sinh). Cà phê Robusta của Việt Nam chiếm sản lượng hàng đầu thế giới và càng ngày được thế giới ưa chuộng. Xuất khẩu cà phê của Việt Nam năm 2025 đạt gần 10 tỷ USD, vì thế, chúng ta nên làm thí điểm mặt hàng này trước.

Kinh nghiệm thế giới cho thấy làm tốt sàn giao dịch hàng hóa phái sinh vừa tạo cơ hội cho những nhà đầu tư tài chính, vừa là giúp cho nông dân có thể ổn định giá bán, có lợi nhuận hợp lý và cũng giúp cho các công ty sản xuất có nhu cầu thu mua nguyên liệu mua được giá ổn định, không biến  động lớn.

Tiến sĩ Đinh Thế Hiển ví dụ cụ thể như: Nông dân 6 tháng tới mới thu hoạch cà phê, nhưng bây giờ người trồng biết giá thành sản xuất là 70.000 đồng/kg. Như vậy, nông dân chỉ cần bán giá 100.000 đồng/kg là có lời. Còn nếu bán 120.000 đồng/kg thì giá tốt. Nhưng vì thời điểm này giá cà phê tăng, người mua đang cần nên mua giá 130.000 đồng/kg, nhưng người nông dân không thể biết 6 tháng sau nó còn giá này hay không? Có khi giá xuống còn 90.000 đồng/kg, chuyện đó là bình thường. Trong khi đó, sàn giao dịch hàng hóa có hợp đồng, họ sẵn sàng mua với giá 120.000 đồng/kg với hình thức giao sau.

"Người nông dân thấy giá cà phê này thấp hơn giá hiện tại 10.000 đồng/kg, nhưng thấy đủ lời thì chốt và bán giá . Đến 6 tháng sau, bất kể lúc đó giá có lên 180.000 đồng/kg hay xuống 70.000 đồng/kg thì họ cũng luôn luôn bán được giá 120.000 đồng/kg. Đó chính là ý nghĩa mà sàn giao (giao dịch hàng hóa phái sinh-PV) để giúp cho người nông dân họ có thể chốt giá khi thấy có lời và chấp nhận được. Họ không đánh đu theo giá thị trường lên xuống", ông Hiển nói.

Cần có đơn vị xác thực chứng thư kho

Còn ông Trần Thanh Hải - Chủ tịch Hội đồng quản trị Sở Giao dịch Cà phê và hàng hóa Buôn Mê Thuột kỳ vọng, khi Sở Giao giao dịch hàng hóa đặt trong IFC ở TP.HCM sẽ thu hút thêm nhiều khách hàng tham gia, nhất là giao dịch hàng hóa phái sinh. Vì ở đây, định chế tài chính có thể nới lỏng cho việc chu chuyển dòng vốn ra và vào. Tuy nhiên, để hoàn thiện sàn giao dịch hàng hóa này thì không chỉ có các định chế tài chính thuận lợi, hợp lý mà cần có hệ thống "hạ tầng cứng" tốt, các kho ngoại quan phải đáp ứng yêu cầu và tiêu chuẩn. Điều mà ông Trần Thanh Hải quan ngại nhất là cần phải có đơn vị xác thực chứng thư kho để đảm bảo hàng hóa tại kho ngoại quan đạt chất lượng và đủ số lượng như giao dịch.

"Để kiểm soát chất lượng thì rất đơn giản là kiểm soát từ warehouse (cái kho), receipt (biên lai). Tại vì đối với người mua chỉ cần bỏ tiền vô là có thể đạt được lệnh. Nhưng mà đối với người bán phải có hàng, thì có hàng không phải là hàng đang ở Lâm Đồng, Đắk Lắk mấy tấn cà phê cũng mang tới thì là không phải là một sàn giao dịch. Nó phải giao dịch qua warehouse, receipt (cái kho, biên lai) và cần một cái chứng thư kho, mà ai xác nhận cái chứng thư khó đó? Mua cà phê bây giờ có trong kho nhưng nếu 5 tháng sau hàng hóa “bốc hơi”, ai chịu trách nhiệm? Đó là một vấn đề rất lớn của người dân", ông Hải cho biết.

Về phía cơ quan chức năng, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và phát triển thị trường trong nước, Bộ Công thương cho biết, Việt Nam đang định hướng phát triển Sở Giao dịch hàng hóa trong Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam (IFC). Trong đó, thị trường hàng hóa phái sinh, sàn giao dịch hàng hóa phái sinh đóng vai trò quan trọng. Lợi thế của Sở Giao dịch hàng hóa trong IFC là được sự hỗ trợ bởi các thiết chế tài chính, ví dụ như trung tâm thanh toán bù trừ…  Tất cả vấn đề liên quan đến là tính pháp lý các loại hợp đồng phái sinh như: hợp đồng về tương lai, hợp đồng giao ngay, hợp đồng hoán đổi, hợp đồng quyền mua, quyền bán... sẽ được quy định cụ thể.

"Dự thảo Luật giao dịch hàng hóa phái sinh cũng đang được hoàn thiện và chuẩn bị trình Chính phủ phê duyệt trước khi gửi sang Quốc hội. Có rất nhiều vấn đề cần giải quyết trong luật này. Vấn đề trung tâm thanh toán bù trừ là cốt lõi ở trong luật này sẽ được quy định cụ thể. Các hệ thống về giao nhận hàng hóa, lưu ký, logistics cũng như hạ tầng về công nghệ sẽ đảm bảo cho việc giao dịch hàng hóa liên tục online 24/24 sẽ được quy định chi tiết, đầy đủ trong luật này", ông Linh cho biết.

Việt Nam có nhiều nông sản có lợi thế và xuất khẩu với số lượng lớn. Tuy nhiên, một số mặt hàng như cà phê, tiêu, cao su thì hiện nay trên thế giới được định giá bởi sàn giao dịch hàng hóa ở London. Ở thị trường trong nước, giá cà phê bị một số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) chi phối, họ gom hàng với số lượng lớn và có hệ thống kho ngoại quan tốt. Còn người trồng cà phê thì “đánh đu” theo giá thị trường và dễ bị tác động bởi tình trạng được mùa, mất giá. Hy vọng, khi sàn giao dịch hàng hóa được thành lập ở trong IFC tại TP.HCM sẽ giúp cho nông dân ổn định được giá bán và có lợi nhuận hợp lý, góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt Nam.

Đề xuất giám sát dòng tiền qua Sở giao dịch hàng hóa

VOV.VN - Sở giao dịch hàng hóa Việt Nam được đề xuất đưa vào diện đối tượng báo cáo để tăng cường giám sát dòng tiền, nhằm kiểm soát hiệu quả các giao dịch xuyên biên giới và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.