Mở rộng Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao phải bảo đảm lợi ích cho nông dân
VOV.VN - Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp lên khoảng 1,6 triệu ha tại Đồng bằng sông Cửu Long đặt ra yêu cầu tăng nguồn lực đầu tư, tổ chức lại chuỗi giá trị và bảo đảm đầu ra. Chuyển đổi xanh chỉ bền vững khi giá trị hạt gạo tăng lên, chi phí sản xuất được cải thiện và nông dân được hưởng lợi.
Ngày 15/10, tại Hội nghị Ngày Lương thực thế giới năm 2026 do Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp quốc (FAO) tổ chức, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, Bộ đã trình Thủ tướng Chính phủ phương án điều chỉnh Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL theo hướng mở rộng quy mô lên khoảng 1,6 triệu ha. Phương án dự kiến được xem xét trong tháng 10/2026, đồng thời đề xuất tăng đầu tư từ Trung ương, kết hợp nguồn lực của địa phương nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và thúc đẩy chuyển đổi xanh ngành lúa gạo.
Việc mở rộng diện tích đòi hỏi phải có nguồn lực tương ứng để nông dân thực hiện đầy đủ quy trình canh tác chất lượng cao, phát thải thấp. Nếu chỉ tăng diện tích mà thiếu hỗ trợ kỹ thuật, liên kết tiêu thụ và cơ chế theo dõi hiệu quả, mục tiêu chuyển đổi xanh sẽ khó phát huy đầy đủ giá trị.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu tác động ngày càng rõ đến sản xuất nông nghiệp, ngành lúa gạo không thể chỉ dựa vào sản lượng mà cần nâng chất lượng, giảm chi phí đầu vào và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường. Việc sử dụng hợp lý giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và tài nguyên nước vừa góp phần giảm tác động môi trường, vừa hướng đến nâng hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích canh tác.
Một khâu quan trọng khác là tổ chức chuỗi giá trị. Hợp tác xã cần kết nối nông dân với doanh nghiệp từ cung ứng vật tư, hướng dẫn kỹ thuật đến thu mua, chế biến và tiêu thụ. Doanh nghiệp cần tăng đầu tư, xây dựng chuỗi cung ứng có sức cạnh tranh và duy trì đầu ra ổn định. Khi liên kết sản xuất được bảo đảm, chất lượng hạt gạo mới có thể chuyển thành giá trị kinh tế và thu nhập tốt hơn cho người trồng lúa.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề nghị tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế, trong đó có Australia, Canada và FAO, theo hướng hỗ trợ công nghệ, chuyên môn, phát triển năng lực và huy động tài chính xanh. Các nguồn lực cần được kết nối với nhu cầu thực tế của địa phương, tránh phân tán và bảo đảm khả năng triển khai, nhân rộng mô hình.
Bên cạnh đó, kết quả giảm phát thải cần được đo đạc, báo cáo và thẩm định; hiệu quả Đề án phải được đánh giá qua giá trị hạt gạo, chi phí sản xuất, khả năng tiêu thụ và thu nhập của nông dân, thay vì chỉ tính diện tích tham gia.
"Tương lai ngành lúa gạo Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào sản lượng mà còn vào cách chúng ta tổ chức sản xuất, phát triển thị trường và chia sẻ trách nhiệm với môi trường, sinh kế của người nông dân. Với sự đồng hành của các đối tác trong nước và quốc tế, Đề án sẽ góp phần chuyển đổi ngành lúa gạo theo hướng chất lượng cao, phát thải thấp và tăng trưởng xanh.", Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.
Tại hội nghị này, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) giới thiệu, vinh danh 10 phụ nữ tiêu biểu của Việt Nam trong khuôn khổ “Năm Quốc tế Nữ nông dân 2026”, ghi nhận đóng góp trong sản xuất, nghiên cứu khoa học, đổi mới công nghệ và phát triển nông thôn.
FAO vinh danh 10 phụ nữ Việt Nam có đóng góp nổi bật cho nông nghiệp
Trong lĩnh vực doanh nghiệp, bà Thái Hương, nhà sáng lập, Chủ tịch Hội đồng Chiến lược Tập đoàn TH, được ghi nhận với mô hình phát triển ngành sữa ứng dụng công nghệ cao. Bà Thạch Thị Chal Thi, nhà sáng lập Sokfarm, phát triển chuỗi sản phẩm mật hoa dừa liên kết với hơn 150 hộ trồng dừa, tạo việc làm cho lao động nông thôn.
Ở lĩnh vực sản xuất và kinh tế hợp tác, bà Lâm Ngọc Bảo Hân, nhà sáng lập thương hiệu Gia đình Nhà Cua tại Cà Mau; bà Nông Thị Thắm, Giám đốc Hợp tác xã Y dược học cổ truyền Yên Thế; và bà Lương Thị Hạnh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Hanhsilk, được ghi nhận với những đóng góp trong phát triển thủy sản bền vững, liên kết sản xuất dược liệu và bảo tồn nghề tơ lụa truyền thống.
Trong nghiên cứu khoa học và đổi mới công nghệ, các cá nhân được vinh danh là: GS.TS. Nguyễn Thị Lan, Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam; ThS. Đinh Thị Tiếu Oanh, Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên; bà Nguyễn Phạm Cẩm Tú, đồng sáng lập Công ty TNHH Năng lượng CAS; TS. Nguyễn Thị Hồng Minh, Chủ tịch Hiệp hội Minh bạch Thực phẩm; TS. Nguyễn Thị Hải, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia. Những đóng góp của họ trải rộng từ công nghệ sinh học, chọn tạo giống cây trồng đến năng lượng sạch, truy xuất nguồn gốc thủy sản và khuyến nông.
Gỡ “nút thắt” về liên kết trong Đề án 1 triệu ha lúa tại Đồng bằng sông Cửu Long
VOV.VN - Sau hơn 2 năm triển khai, Đề án đã hình thành hơn 400.000 ha lúa sản xuất theo quy trình bền vững. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả, cần tháo gỡ điểm nghẽn liên kết nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, gắn sản xuất với tiêu thụ và yêu cầu thị trường.
