Ngành chăn nuôi tìm đường tự chủ giữa áp lực thị trường và chi phí
VOV.VN - Ngành chăn nuôi Việt Nam đã vươn lên nhóm dẫn đầu thế giới ở nhiều chỉ tiêu, nhưng vẫn “kẹt” ở bài toán tự chủ. Phụ thuộc lớn vào nguyên liệu và con giống nhập khẩu khiến giá thành biến động, sức cạnh tranh suy giảm. Trong bối cảnh mới, yêu cầu tái cấu trúc theo hướng chủ động, bền vững đang trở nên cấp thiết.
Theo ông Phạm Kim Đăng, Cục phó Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), điểm nghẽn cốt lõi của ngành hiện nay nằm ở sự phụ thuộc lớn đầu vào từ nước ngoài. Riêng thức ăn chăn nuôi đã chiếm tới 60–70% giá thành sản xuất, trong khi 70–80% nguyên liệu như ngô, đậu tương, phụ gia vẫn phải nhập khẩu. Điều này khiến giá thành sản phẩm biến động theo thị trường thế giới, trực tiếp làm giảm sức cạnh tranh.
Không chỉ vậy, lĩnh vực con giống dù đã có bước tiến nhưng vẫn chưa tự chủ hoàn toàn. Nguồn giống gốc vẫn phải nhập khẩu định kỳ để duy trì năng suất, kéo theo chi phí cao và rủi ro phụ thuộc dài hạn.
Dẫu còn nhiều hạn chế, ngành chăn nuôi Việt Nam đã đạt quy mô đáng kể. Tổng đàn lợn đứng thứ 5 thế giới, sản lượng xếp thứ 6; đàn thủy cầm khoảng 103 triệu con, đứng thứ 2 toàn cầu; sản lượng thức ăn chăn nuôi công nghiệp hơn 21,5 triệu tấn, dẫn đầu ASEAN. Những con số này cho thấy năng lực sản xuất đã được nâng lên rõ rệt, đủ sức đáp ứng nhu cầu trong nước.
“Do nhu cầu tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi tăng rất nhanh trong thời gian qua, nên ngành buộc phải thay đổi. Từ chỗ sản xuất nhỏ lẻ ở hộ dân, giờ đã chuyển sang làm quy mô lớn, sản xuất hàng hóa và công nghiệp hóa rõ rệt. Đến nay có thể nói ngành chăn nuôi đã cơ bản đáp ứng đủ nhu cầu cho hơn 100 triệu dân trong nước và khoảng 20 triệu lượt khách du lịch mỗi năm. Kết quả này cũng được quốc tế ghi nhận, đưa chăn nuôi Việt Nam lên vị trí đáng kể trên bản đồ ngành chăn nuôi thế giới”, ông Đăng nhận định.
Ở góc nhìn ngành gia cầm, ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam cho rằng, lĩnh vực này đang chịu áp lực kép từ cả trong nước và quốc tế. Biến động địa chính trị, đặc biệt xung đột Trung Đông, khiến chi phí logistics, thức ăn và vật tư đầu vào tăng 15–20%, làm suy giảm hiệu quả sản xuất, thậm chí gián đoạn xuất khẩu. Trong khi đó, giá bán trong nước nhiều thời điểm xuống dưới giá thành, khiến người chăn nuôi thua lỗ.
Cạnh tranh cũng ngày càng gay gắt khi doanh nghiệp FDI nắm lợi thế về công nghệ, giống và quản trị. Ngành giống gia cầm, nhất là gà lông trắng và vịt cao sản, vẫn phụ thuộc nhập khẩu, làm giảm khả năng chủ động của doanh nghiệp trong nước. Tuy nhiên, điểm sáng là xu hướng liên kết chuỗi giữa doanh nghiệp và nông dân đang hình thành rõ nét, cùng với việc ứng dụng công nghệ số, AI trong chăn nuôi giúp nâng cao năng suất và kiểm soát dịch bệnh tốt hơn.
Trong bối cảnh đó, định hướng của ngành là chuyển từ tăng trưởng theo số lượng sang nâng cao giá trị. Trọng tâm là phát triển giống trong nước, đẩy mạnh sản xuất nguyên liệu thức ăn nội địa, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, đồng thời chú trọng an toàn thực phẩm và giảm phát thải. Mở rộng thị trường sang các nước châu Á, như: Nhật Bản, Singapore cũng được xem là hướng đi khả thi để giảm phụ thuộc.
Triển lãm quốc tế về chăn nuôi, thú y, sản xuất sữa, chế biến thịt và nuôi trồng thủy sản (ILDEX Vietnam 2026) vì vậy được kỳ vọng trở thành diễn đàn kết nối doanh nghiệp, cập nhật công nghệ và thúc đẩy liên kết chuỗi. Không chỉ dừng ở xúc tiến thương mại, sự kiện còn góp phần định hình lại chiến lược phát triển ngành chăn nuôi trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu.
“Chúng tôi kỳ vọng hội chợ lần này không chỉ để tham quan cho biết, mà thực sự sẽ tạo ra những ‘cú bắt tay tỷ đô’ giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp nước ngoài, và cả giữa các doanh nghiệp nội với nhau. Đây cũng là dịp để doanh nghiệp và cơ quan quản lý ngồi lại, hiểu nhau hơn, từ đó tạo ra sức mạnh chung cho toàn ngành. Chúng tôi tin rằng triển lãm ngành chăn nuôi lần này, sẽ đạt được những kỳ vọng đó”, ông Sơn nói.
Triển lãm ILDEX Vietnam 2026 sẽ diễn ra từ ngày 20 - 22/5/2026 tại Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC), TP.HCM quy tụ hơn 250 đơn vị tham gia và 10.000 khách tham quan đến từ 40 quốc gia. Đây không chỉ là không gian trưng bày sản phẩm, công nghệ mà còn là diễn đàn kết nối tri thức, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác đầu tư trong toàn chuỗi giá trị nông nghiệp.
Thủy sản cần “lột xác” để nâng cạnh tranh trên đường dài xuất khẩu
VOV.VN - Ngành thủy sản Việt Nam đang có cơ hội bứt phá khi xuất khẩu tăng mạnh đầu năm 2026. Tuy nhiên, áp lực từ “thẻ vàng” IUU, chi phí và biến đổi khí hậu buộc ngành phải chuyển đổi nhanh. Ứng dụng AI, dữ liệu lớn được xem là giải pháp then chốt giúp nâng sức cạnh tranh và phát triển bền vững.
