Để nâng cao giá trị, ngành chức năng, doanh nghiệp và cả ngư dân đang đẩy mạnh chuẩn hóa chuỗi sản xuất từ khai thác đến chế biến, áp dụng khoa học công nghệ, xây dựng thị trường xuất khẩu bền vững, hướng tới mục tiêu từng bước gỡ “thẻ vàng IUU” của Uỷ ban Châu Âu (EC). 

Sau gần hai tháng bám biển, tàu cá 6 thuyền viên của ông Trần Trung, ở phường Phú Yên, tỉnh Đắk Lắk đã cập bờ với 3 tấn cá trong khoang. Ông Trung cho biết, toàn bộ số cá này đều đã được doanh nghiệp bao tiêu và từng mã cân đều được ghi chép, theo dõi cẩn thận, kèm theo thông tin truy xuất, đảm bảo tuân thủ quy định chống khai thác IUU. Chính vì vậy, ông và các thuyền viên luôn tuân thủ nghiêm các quy trình khai thác ngoài khơi.

“Mình đi khai thác ngoài khơi thì mọi người luôn chấp hành quy định của Nhà nước khi khai thác đánh bắt đúng tuyến, không xâm phạm vùng biển nước ngoài. Cụ thể, toàn bộ thuyền viên thực hiện việc đánh bắt trên vùng biển Việt Nam quanh khu vực biển Hoàng Sa, Trường Sa, hay đảo Song Tử, Đá Nam trở vào”, ông Trần Trung cho hay. 

Là một trong những doanh nghiệp lớn, liên kết với hàng trăm tàu cá tại Gia Lai và Đắk Lắk, Công ty TNHH Nguyễn Hưng (Khu công nghiệp Bắc Sông Cầu, phường Sông Cầu, tỉnh Đắk Lắk) thu mua khoảng 10.000 tấn cá ngừ mỗi năm, xuất khẩu sang thị trường Nhật Bản, Mỹ, Anh, Đức, Pháp…

Theo ông Đặng Quốc Việt – Phó Giám đốc công ty, để đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường quốc tế, đơn vị chú trọng kiểm soát chặt chẽ nguồn nguyên liệu đầu vào, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và tự động hóa nhằm nâng cao năng lực chế biến, bảo đảm chất lượng sản phẩm và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Ông Đặng Quốc Việt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định về khai thác đánh bắt hải sản trên biển của ngư dân cũng như việc đổi mới công nghệ chế biến của doanh nghiệp.

“Ngư dân khi khai thác trên biển Việt Nam phải tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật về đánh bắt hải sản của Việt Nam; có như vậy mới tạo ra sản phẩm hợp pháp, để doanh nghiệp chúng tôi thu mua, chế biến, đáp ứng các thị trường khắt khe. Riêng trong lĩnh vực sản xuất, đối với Công ty Nguyễn Hưng hiện chủ yếu sử dụng lon thiếc, đồng thời đang từng bước đưa vào dây chuyền tự động hoá sử dụng lon nhôm để dần thay thế đáp ứng nhu cầu thị trường”, ông Đặng Quốc Việt nói. 

Tương tự, Công ty Cổ phần Bá Hải (Khu công nghiệp Hòa Hiệp 1, phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk) có hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực chế biến, xuất khẩu thủy sản biển, với sản phẩm chủ lực là cá ngừ, đồng thời liên kết với hàng trăm chủ tàu cá tại các tỉnh ven biển miền Trung.

Ông Lê Văn Hồng – Giám đốc doanh nghiệp khẳng định, để xuất khẩu bền vững, ngoài vấn đề chất lượng, sản phẩm phải  minh bạch về nguồn gốc, xuất xứ, quy trình khai thác. Nguyên liệu chỉ được thu mua từ các tàu cá có đăng ký, đăng kiểm đầy đủ, có lý trình khai thác rõ ràng và được xác nhận hợp lệ khi cập cảng. Bên cạnh đó, công ty đã đầu tư hệ thống cấp đông siêu tốc tải lạnh nhằm bảo quản tối ưu độ tươi của sản phẩm; đồng thời, thời gian tới sẽ triển khai phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử để đáp ứng các tiêu chuẩn mới của Châu Âu (EU).

“Về quản lý tàu cá khai thác cơ bản đã tốt. Tuy nhiên, công tác kiểm soát doanh nghiệp và truy xuất nguồn gốc vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Trong đợt kiểm tra vừa qua của Ủy ban châu Âu (EC), trong đó có doanh nghiệp Bá Hải, việc kê khai vẫn thực hiện thủ công trên giấy nên chưa đạt tiêu chuẩn. Phía đoàn EC yêu cầu phải thực hiện truy xuất nguồn gốc bằng hệ thống điện tử, chứ hồ sơ tay là không ổn. Sau đợt kiểm tra này, chúng tôi sẽ đầu tư phần mềm điện tử để đáp ứng yêu cầu và tiêu chuẩn của thị trường", ông Lê Văn Hồng nêu thực tế.

Kim ngạch xuất khẩu thủy sản biển của tỉnh Đắk Lắk những năm gần đây đạt khoảng 150 triệu USD/năm (tương đương 3.750 tỷ đồng), trong đó cá ngừ chiếm khoảng 80%. Hoạt động xuất khẩu chủ yếu do các doanh nghiệp tại các khu công nghiệp phía Đông tỉnh (khu vực tỉnh Phú Yên cũ) đảm nhiệm.

Ông Huỳnh Lữ Tân – Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Yên (Đắk Lắk) cho biết, các doanh nghiệp đã phối hợp chặt chẽ với ngư dân, tuân thủ quy định trong khai thác và thu mua nguyên liệu, qua đó đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường. Nhờ vậy, năm 2025 và quý I/2026, xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng tốt, đơn hàng dồi dào. Để phát triển bền vững và từng bước gỡ “thẻ vàng IUU”, ngoài các biện pháp kỹ thuật và quy trình pháp lý, Đắk Lắk sẽ cân bằng cả nguồn khai thác tự nhiên và nuôi trồng.

“Theo chủ trương của UBND tỉnh Đắk Lắk, hay Đề án phát triển ngành thuỷ sản tỉnh giai đoạn 2025 – 2030, tập trung chuyển dịch mạnh mẽ từ đánh bắt sang nuôi trồng, đặc biệt là nuôi trồng thuỷ sản công nghệ cao trên vùng biển hở hay những vùng biển có mặt nước lớn. Hiện nay nhiều doanh nghiệp lớn chuyên về xuất khẩu thuỷ sản trong các khu công nghiệp ở tỉnh cũng đã bắt đầu triển khai đâu tư nuôi trồng. Điều này sẽ giúp họ chuẩn hoá nguồn nguyên liệu đầu vào cũng như chủ động được nguồn nguyên liệu”, ông Huỳnh Lữ Tân nhấn mạnh.

Với các giải pháp tổng thể về kỹ thuật, quản lý và tái cơ cấu theo hướng kết hợp hài hòa giữa khai thác hợp pháp và nuôi trồng hiện đại, thủy sản Đắk Lắk sẽ có sự chuyển dịch đồng bộ. Điều này vừa đảm bảo sinh kế cho ngư dân, vừa nâng cao giá trị, phát triển bền vững.

Người nuôi thuỷ sản ở Đắk Lắk khẩn trương khôi phục sản xuất

VOV.VN - Bão số 13, cùng trận lũ lịch sử sau đó, đã gây thiệt hại nặng nề cho hàng nghìn hộ dân nuôi thủy sản tại các phường Sông Cầu, Xuân Đài; các xã Xuân Thọ, Xuân Cảnh, Xuân Lộc của tỉnh Đắk Lắk.