Ngoại giao kinh tế chuyển từ xúc tiến sang đồng hành cùng doanh nghiệp

Từ thực tiễn tại nhiều địa bàn, các Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cho rằng ngoại giao kinh tế cần chuyển mạnh từ vai trò xúc tiến, kết nối sang đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, mở rộng thị trường, thu hút nguồn lực và tạo động lực tăng trưởng mới.

Tháo gỡ điểm nghẽn để khai mở thị trường mới

Một trong những nội dung xuyên suốt các tham luận là yêu cầu tháo gỡ những điểm nghẽn đang cản trở quá trình mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế. Theo các đại sứ, dù nhiều thị trường mới như Mỹ Latinh, châu Phi hay Trung Đông còn nhiều dư địa hợp tác, doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp không ít rào cản về thể chế, logistics, tiêu chuẩn kỹ thuật, chi phí vận chuyển, cũng như thiếu thông tin và mạng lưới phân phối tại địa bàn.

Từ thực tiễn tại Brazil, Đại sứ Việt Nam tại Brazil Bùi Văn Nghị cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận đối với khu vực Mỹ Latinh, không chỉ coi đây là thị trường xuất khẩu mà là đối tác chiến lược trong phát triển kinh tế, khoa học - công nghệ và tăng trưởng bền vững. Ông nhấn mạnh: “Cần xác định Brazil không chỉ là một thị trường xuất khẩu, mà còn là đối tác chiến lược về kinh tế, khoa học - công nghệ và phát triển bền vững; đồng thời là địa bàn trung tâm để Việt Nam tiếp cận MERCOSUR và rộng hơn là thị trường Mỹ Latinh”.

Theo Đại sứ Bùi Văn Nghị, để khai thác hiệu quả tiềm năng hợp tác, cần thúc đẩy sớm đàm phán Hiệp định thương mại ưu đãi Việt Nam - MERCOSUR, đồng thời xây dựng các chương trình hợp tác có trọng tâm, lấy kết quả là các dự án, hợp đồng và thị trường cụ thể thay vì chỉ dừng ở các hoạt động xúc tiến.

Đại sứ Việt Nam tại UAE Nguyễn Thanh Diệp cho rằng những khác biệt về thể chế, tiêu chuẩn Halal, tập quán kinh doanh, cùng với chi phí logistics cao và thiếu các tuyến vận tải trực tiếp đang làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và thúc đẩy các hiệp định thương mại, cần đầu tư mạnh hơn cho hạ tầng logistics, trung tâm phân phối và hỗ trợ doanh nghiệp hiện diện trực tiếp tại địa bàn.

Theo Đại sứ Nguyễn Thanh Diệp: “Để tạo đột phá thực chất, cần triển khai đồng bộ theo phương châm: lấy thể chế làm nền tảng, lấy đầu tư, thương mại và logistics làm động lực, lấy đổi mới sáng tạo và các lĩnh vực hợp tác mới làm động lực tăng trưởng...”.

Từ thực tiễn tại địa bàn, các đại sứ đều cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, ngoại giao kinh tế không chỉ có nhiệm vụ mở rộng thị trường mà còn phải chủ động tháo gỡ các rào cản về thể chế, logistics và kết nối doanh nghiệp, tạo điều kiện để các quan hệ đối ngoại được chuyển hóa thành cơ hội hợp tác và nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Kiến tạo động lực tăng trưởng từ hợp tác công nghệ và đổi mới sáng tạo

Không dừng ở việc tháo gỡ các rào cản truyền thống, các đại sứ cũng cho rằng ngoại giao phục vụ phát triển cần hướng mạnh hơn vào việc kiến tạo những động lực tăng trưởng mới. Theo đó, thay vì chỉ thúc đẩy thương mại, các Cơ quan đại diện cần đóng vai trò kết nối các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao như khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng lượng xanh và trí tuệ nhân tạo, qua đó đưa quan hệ đối ngoại đi vào chiều sâu và phục vụ trực tiếp mục tiêu phát triển đất nước.

Đại sứ Việt Nam tại Nam Phi Hoàng Sỹ Cường nhận định khu vực này đang chuyển mình mạnh mẽ, không chỉ là thị trường tiêu dùng với quy mô ngày càng lớn mà còn là địa bàn có nhiều tiềm năng về tài nguyên, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Theo Đại sứ, đây là thời điểm để Việt Nam mở rộng hiện diện và xây dựng các chuỗi hợp tác dài hạn thay vì chỉ tập trung vào xuất nhập khẩu hàng hóa.

Ông nhấn mạnh: “Châu Phi cần được nhìn nhận không chỉ là một thị trường tiềm năng mà là một không gian phát triển mới, góp phần đa dạng hóa thị trường, chuỗi cung ứng và động lực tăng trưởng của Việt Nam; chúng ta phải nhìn dài hơi”.

Đại sứ Hoàng Sỹ Cường đề xuất mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực như viễn thông, hạ tầng số, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, chính phủ điện tử, nông nghiệp thông minh và năng lượng. Đồng thời, cần lựa chọn một số quốc gia cửa ngõ để hình thành mạng lưới logistics, trung tâm phân phối hàng Việt Nam, qua đó nâng cao hiệu quả kết nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với thị trường châu Phi.

Cùng quan điểm này, Đại sứ Việt Nam tại UAE Nguyễn Thanh Diệp cho rằng Trung Đông không chỉ là thị trường xuất khẩu giàu tiềm năng mà còn là nguồn vốn, công nghệ và đối tác quan trọng trong các lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo, hydrogen xanh, tài chính xanh, tài chính Hồi giáo, kinh tế tuần hoàn và trung tâm dữ liệu. Việc Tập đoàn G42 của UAE cùng các đối tác Việt Nam triển khai dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh là minh chứng cho xu hướng hợp tác đang chuyển từ thương mại sang các lĩnh vực công nghệ cao và đổi mới sáng tạo.

Đại sứ Việt Nam tại Brazil Bùi Văn Nghị cũng đề xuất tập trung phát triển các ngành có khả năng tạo đột phá như nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, năng lượng tái tạo và đổi mới sáng tạo. Theo ông, hiệu quả của ngoại giao kinh tế cần được đo bằng những dự án đầu tư, hợp đồng chuyển giao công nghệ hay những thị trường mới được mở ra cho doanh nghiệp Việt Nam.

Qua những đề xuất từ thực tiễn tại Brazil, Nam Phi và UAE, có thể thấy ngoại giao kinh tế đang được đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ xúc tiến, kết nối sang đồng hành cùng doanh nghiệp. Không chỉ mở rộng quan hệ đối ngoại, các Cơ quan đại diện còn cần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, kết nối nguồn lực, tháo gỡ rào cản và thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác mới. Hiệu quả của ngoại giao kinh tế vì thế không chỉ được đo bằng số lượng hoạt động xúc tiến hay văn kiện được ký kết, mà bằng những dự án, thị trường, nguồn vốn và công nghệ cụ thể được chuyển hóa từ các quan hệ đối ngoại, phục vụ trực tiếp mục tiêu phát triển đất nước.

Đối ngoại địa phương chủ động để đón đầu dòng vốn chất lượng cao

VOV.VN - Cạnh tranh thu hút đầu tư quốc tế đang bước sang giai đoạn mới, khi chất lượng môi trường đầu tư quan trọng hơn ưu đãi. Muốn biến cơ hội thành động lực phát triển, các địa phương phải chủ động đổi mới tư duy đối ngoại, chuẩn bị hạ tầng, thể chế và nguồn nhân lực từ sớm.