Nông dân Quảng Ninh đánh thức lợi thế bản địa, mở hướng sinh kế bền vững

Hạ tầng tạo cơ hội, chính sách mở đường, nhưng chính khát vọng vươn lên làm chủ đã giúp người nông dân Quảng Ninh biến tài nguyên, văn hóa quê hương thành sinh kế, chủ động kiến tạo tương lai bền vững. 

Từng chỉ trông vào rừng hồi, rừng quế với nguồn thu bấp bênh, anh Dường Phúc Thím, người Dao ở thôn Sông – Móoc, xã Hoành Mô (thành phố Quảng Ninh) đã tìm hướng đi mới từ chính ngôi nhà truyền thống của dân tộc mình. Hai căn nhà trình tường được anh cải tạo, xây mới bằng đất đỏ, cát sỏi và các phụ gia, kết hợp xi măng để tăng độ bền, vừa giữ nét kiến trúc bản địa vừa đáp ứng nhu cầu lưu trú của du khách. Mô hình homestay được gia đình triển khai khoảng hai năm nay do chính các thành viên trong gia đình tự tổ chức, phục vụ du khách. 

Với anh Thím, đây không chỉ là cách làm kinh tế mới mà còn là hành trình thay đổi tư duy làm ăn trên chính quê hương. "Chỉ trông chờ vào rừng hồi, rừng quế thì năm có năm không, thu nhập rất bấp bênh.  Tôi cũng học hỏi được người bạn, sau đó tôi học hỏi và nên đã làm du lịch cộng đồng, làm nông nghiệp thì bằng làm mô hình du lịch cộng đồng 3 tháng thôi"  - anh Dường Phúc Thím cho biết thêm.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, các mô hình du lịch cộng đồng tại Quảng Ninh đang mở ra nhiều giá trị cho người dân bản địa, đặc biệt là thay đổi tư duy, tác phong và nếp sống thường nhật. Sự thay đổi tích cực ấy đang hiện hữu tại bản Cao Sơn - cao hơn 1.000 so với mực nước biển tại xã Hoành Mô - nơi có 35 hộ dân người Dao sinh sống. Theo lãnh đạo HTX Hoa Bình Liêu, tất cả các gia đình trong bản đều có người tham gia mô hình dịch vụ của HTX, có gia đình nhiều thành viên cùng làm, được đóng bảo hiểm và có thu nhập ổn định.

Chị Nông Diệu Linh (26 tuổi) người Tày ở Bình Liêu, quản lý tại HTX cho rằng: những chuyển biến dễ nhận thấy nhất không chỉ nằm ở thu nhập, mà còn ở cách người dân nhìn nhận quê hương và cơ hội phát triển. Khi khách du lịch đến đông hơn, người dân bản Cao Sơn có thêm động lực chỉnh trang nhà cửa, trồng trọt để bán sản phẩm và học cách giao tiếp trong môi trường dịch vụ. 

"Dòng người đi lại nhiều hơn, người dân bản Cao Sơn sẽ gặp nhiều du khách hơn và thấy quê hương mình đổi thay rất nhiều. Mọi người cũng vệ sinh nhà cửa sạch sẽ hơn này, cũng biết trồng ngô, khoai sắn để đem bán. Hầu hết, dân bản địa tham gia làm dịch vụ ở HTX, người làm nhân viên buồng, bếp, trồng cây, ở đây thì tạo công ăn việc làm cho nhiều bạn. Có những bạn học hết lớp 9 đi vào đây là du khách hỏi còn không trả lời, không cười, không nói gì cả. Hiện tại các bạn đã cười, đã biết chào du khách, biết cảm ơn khách hàng rồi. Đấy là tiến bộ bất ngờ " - Chị Linh quản lý tại HTX chia sẻ. 

Từ những việc rất nhỏ như giữ gìn vệ sinh, chào hỏi, cảm ơn du khách đến việc trồng nông sản để bán…, những người nông dân vùng nông thôn, miền núi Quảng Ninh đang từng bước làm quen với cách vận hành của kinh tế dịch vụ, kinh tế thị trường. Đường sá, điện, nước và các công trình thiết yếu được xây dựng đã mở rộng không gian phát triển, giúp du khách tiếp cận văn hóa bản địa và quan trọng hơn là người dân nhận ra chính sản vật, văn hóa và cảnh quan nơi mình sống có thể tạo ra giá trị, giúp họ từng bước khẳng định và vươn lên trong cuộc sống. Bà Nhữ Thị Ngần, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư du lịch Hà Nội (Hanoi Tourism) - người nhiều năm gắn bó với hoạt động phát triển điểm đến và đào tạo nhân lực du lịch tại khu vực Bình Liêu trước đây cho rằng những mô hình người dân trực tiếp làm chủ như ở Bình Liêu vẫn cần được nhân rộng.

"Để đón khách đến khu vực ở Bình Liêu tốt hơn, hay các khu vực nông thôn như Tiên Yên hay là khu vực Hoành Mô, đặc biệt, bây giờ đã có cửa khẩu, thì chúng ta phải đầu tư vào khâu lưu trú, liên quan đến dịch vụ ăn uống phải đảm bảo được chất lượng, tiêu chuẩn và đặc biệt là sự liên kết, liên kết giữa các sở, ngành để mà đầu tư các công trình đón tiếp khách để đạt chuẩn hơn và các tiêu chuẩn đón tiếp có đánh giá, qua đó, du khách sẽ có niềm tin đến thôi" - Bà Nhữ Thị Ngần mong muốn.

Thực tiễn cho thấy, du lịch nông nghiệp, nông thôn ở Quảng Ninh vẫn còn manh mún, thiếu liên kết, sức cạnh tranh chưa cao. Dẫu vậy, từ những căn nhà trình tường được cải tạo để đón khách đến các hợp tác xã có sự tham gia làm chủ của người dân, những tín hiệu tích cực đang cho thấy khát vọng vươn lên và tinh thần chủ động khai thác lợi thế bản địa ngày càng rõ nét. Trong bối cảnh các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị mở ra những định hướng phát triển mới, điều người dân nông thôn, miền núi Quảng Ninh kỳ vọng là các chủ trương sớm được cụ thể hóa bằng những chính sách sát thực tiễn, tháo gỡ điểm nghẽn về đất đai, nâng cao kỹ năng làm du lịch, hỗ trợ quảng bá và kết nối thị trường.

Khi chính sách trở thành điểm tựa, người dân thực sự giữ vai trò chủ thể, những giá trị văn hóa và tài nguyên bản địa sẽ có thêm cơ hội chuyển hóa thành sinh kế, tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững, để khát vọng làm giàu trên chính quê hương từng bước trở thành hiện thực. 

Nông dân Quảng Ninh nâng giá trị nông sản gắn với du lịch

VOV.VN - Tính toán thời gian thu hoạch nho theo mùa khách du lịch, trồng bí ngô khổng lồ để tạo thêm điểm tham quan, kết nối nông sản của người dân với HTX phục vụ du khách… Nông dân Quảng Ninh đang kết hợp sản xuất gắn với dịch vụ, tìm thêm đầu ra cho nông sản và việc làm ngay tại địa phương.