Phát triển công nghiệp: Phục vụ trong nước là nền tảng, xuất khẩu là động lực

Đến nay, các ngành công nghiệp chủ lực, nền tảng của Việt Nam đã được hình thành và phát triển, năng lực sản xuất, xuất khẩu nhiều sản phẩm công nghiệp đang dần được nâng lên.

Công nghiệp vẫn phát triển theo chiều rộng

Tuy nhiên, theo ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), vẫn còn một số hạn chế đang kìm hãm đà phát triển bền vững của ngành. Cụ thể, mô hình phát triển vẫn chủ yếu theo chiều rộng, phụ thuộc nhiều vào gia công, lắp ráp, tận dụng nhân công chi phí thấp và dựa vào nguồn đầu vào nhập khẩu.

Cùng với đó, tỷ lệ nội địa hóa vẫn còn rất khiêm tốn do khả năng làm chủ công nghệ lõi còn yếu; các khâu mang lại giá trị gia tăng cao nhất như nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế kiểu dáng, chế tạo thiết bị chuyên dụng và phân phối thương hiệu phần lớn vẫn do các tập đoàn FDI nắm giữ.

“Năng lực tự chủ còn thấp bởi một số lĩnh vực phát triển chậm, khiến các DN trong nước trở nên dễ bị tổn thương trước những cú sốc và biến động từ chuỗi cung ứng toàn cầu. Nguyên nhân chủ yếu của các hạn chế trên là do trình độ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo còn thấp. DN trong nước phần lớn có quy mô nhỏ và vừa, thiếu vốn dài hạn, hạn chế về năng lực quản trị cũng như khả năng liên kết sản xuất" ông Quân nhìn nhận.

Theo ông Hoàng Mạnh Trung, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí Việt Nam (VAMI), trong bối cảnh và xu hướng hiện nay, Việt Nam không nên tiếp cận thị trường theo hướng đơn lẻ, cần hình thành các cụm năng lực, trong đó đề cao vai trò DN dẫn dắt, kết nối với các DN vệ tinh nhằm tạo nên hồ sơ năng lực công nghiệp đủ mạnh khi làm việc với các tập đoàn quốc tế.

Công nghiệp lấy thị trường trong nước làm nền tảng

Trong mục tiêu đến năm 2030, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo Việt Nam đóng góp khoảng 28% GDP, lãnh đạo Cục Công nghiệp cho rằng, Việt Nam cần giải quyết nhiều thách thức, trong đó nổi bật là sự phụ thuộc lớn vào khu vực DN FDI.

Theo lãnh đạo Cục Công nghiệp, định hướng tái cấu trúc ngành công nghiệp Việt Nam trong thời gian tới cần lấy thị trường trong nước làm nền tảng và thị trường quốc tế làm động lực; chuyển dịch từ gia công thuần túy sang chế biến sâu, tích hợp hệ thống và đồng thiết kế.

Cụ thể là phát triển công nghiệp trên cơ sở lấy thị trường trong nước là nền tảng, thị trường nước ngoài là động lực quan trọng. Thị trường trong nước hỗ trợ phát triển công nghiệp bền vững, song hành với định hướng đẩy mạnh xuất khẩu. Nhà nướclựa chọn các ngành, sản phẩm công nghiệp có tiềm năng thị trường lớn, bảo đảm hiệu quả kinh tế trong sản xuất công nghiệp.

Nhà nước cần tái cấu trúc hệ thống công nghiệp theo hướng tích hợp, bảo đảm liên kết chặt chẽ giữa các khâu từ cung ứng đầu vào, sản xuất vật liệu, chế tạo, thiết kế - tích hợp đến triển khai dự án công nghiệp và kết nối thị trường. Đẩy mạnh liên kết giữa khu vực FDI và DN trong nước, nhằm hình thành hệ sinh thái nhà cung ứng nội địa có năng lực, từng bước nâng cao mức độ tự chủ của nền công nghiệp.

“Việt Nam phát triển các ngành công nghiệp nền tảng theo hướng công nghệ cao, tự động hóa và sản xuất thông minh; chuyển dịch từ gia công, lắp ráp sang chế biến sâu và tham gia vào các khâu có giá trị gia tăng cao như thiết kế, phát triển vật liệu, công nghệ chế tạo và phân phối. Qua đó, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng trong toàn chuỗi sản xuất công nghiệp”, ông Quân nêu định hướng.

Cũng theo ông Quân, để thực hiện được định hướng này cần thúc đẩy hình thành các khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp thông minh và các mô hình sản xuất trung hòa carbon nhằm nâng cao khả năng thích ứng của nền công nghiệp trong bối cảnh chuyển dịch kinh tế toàn cầu. Lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ 4.0 là động lực quan trọng nhất cho phát triển công nghiệp.

“Chú trọng đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D). Khuyến khích DN đổi mới sáng tạo trong sản xuất và phát triển sản phẩm có giá trị cao. Tăng cường mô hình hợp tác giữa DN, viện nghiên cứu và trường đại học để thúc đẩy công nghệ nội địa”, ông Quân nêu.

Đồng thời, ông Quân đánh giá nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định cho việc tăng năng suất, chất lượng trong công nghiệp. Việc đào tạo Kỹ sư, công nhân có tay nghề cao rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu của công nghiệp hiện đại. Đội ngũ nhân sự chất lượng cao mới có khả năng tiếp nhận, làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và các tri thức quản trị DN hiện đại để làm hạt nhân hình thành hệ thống doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong công nghiệp.

Cung ứng sản phẩm công nghiệp cần bộ tiêu chuẩn hồ sơ năng lực doanh nghiệp

VOV.VN - Cần xây dựng bộ tiêu chuẩn hồ sơ năng lực để doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghiệp Việt Nam sẵn sàng tham gia chuỗi cung ứng Hà Lan và châu Âu, đồng thời tăng hỗ trợ về chứng nhận, tuân thủ, truy xuất nguồn gốc và giảm phát thải.