Quản lý chặt đội tàu khai thác để chống IUU hiệu quả, minh bạch
VOV.VN - Quản lý đội tàu, từ hoạt động khai thác trên biển, bốc dỡ tại cảng đến đưa nguyên liệu vào nhà máy chế biến là giải pháp then chốt để minh bạch nguồn gốc thủy sản và nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU.
Hội nghị triển khai Kế hoạch hành động khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu và phát động tháng cao điểm chống khai thác IUU, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức ngày 14/8 tại tỉnh Gia Lai, xác định quản lý xuyên suốt đội tàu, từ hoạt động khai thác trên biển, bốc dỡ tại cảng đến đưa nguyên liệu vào nhà máy chế biến, là giải pháp then chốt để minh bạch nguồn gốc thủy sản và nâng cao hiệu quả chống khai thác IUU.
Cả nước hiện có hơn 80.000 tàu cá hoạt động tại hơn 400 xã, phường ven biển. Trong đó, 5.461 tàu chưa đủ điều kiện, đã bị cấm xuất bến. Tuy nhiên, quá trình số hóa quản lý đội tàu vẫn còn khoảng trống. Tỷ lệ sử dụng Hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT mới đạt 72,2%, đồng nghĩa gần 28% đội tàu chưa được ghi nhận đầy đủ.
Hạ tầng cảng cá cũng chưa đáp ứng yêu cầu, khi mới có 97 cảng đủ điều kiện công bố mở cửa, đạt khoảng 56%. Trong những nơi thiếu cảng hoặc cảng ở xa, tàu cá và sản phẩm khai thác có thể đi qua các điểm bốc dỡ nhỏ lẻ, gây khó khăn cho kiểm soát xuất nhập bến, đối chiếu nhật ký và cập nhật sản lượng.
Khoảng trống quản lý càng rõ đối với những tàu đăng ký tại một địa phương nhưng thường xuyên hoạt động, neo đậu và xuất nhập bến ở tỉnh khác.
Tham luận tại hội nghị, ông Trần Quốc Khánh - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai cho biết, để giám sát nhóm nguy cơ cao, Gia Lai hỗ trợ 50% chi phí lắp VMS cho 206 tàu, dài từ 12 m đến dưới 15 m hoạt động ở phía Nam; đồng thời vận hành hệ thống cảnh báo tự động và duy trì trực giám sát 24/24 giờ.
Từ tháng 6/2024 đến nay, tỉnh không phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ. Cùng với ứng dụng công nghệ, Gia Lai triển khai chính sách giải bản tàu cá, chuyển đổi nghề cho ngư dân.
“Chúng tôi đã được Hội đồng nhân dân và Ban Thường vụ Tỉnh ủy thông qua, cho phép bố trí 756 tỷ đồng để giảm 1.943 tàu. Riêng năm 2026 đã có 999 tàu đăng ký. Chúng tôi thuê đơn vị tư vấn đến từng thôn, lấy phiếu tìm hiểu nguyện vọng học nghề của ngư dân, từ đó tổng hợp và ban hành chính sách chuyển đổi nghề”, ông Trần Quốc Khánh nói.
Từ góc độ quản lý trên biển, Đại tá Bùi Yên Tĩnh - Phó Cục trưởng Cục Tác chiến, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam, đề xuất kết nối phần mềm kiểm soát tàu cá của lực lượng Biên phòng với eCDT của Cục Thủy sản và Kiểm ngư.
Việc tích hợp nhằm đưa thủ tục xuất nhập bến, kiểm soát tàu và truy xuất sản lượng lên một ứng dụng thống nhất, giảm việc nhập dữ liệu nhiều lần và tạo thuận lợi cho ngư dân. Đại tá Bùi Yên Tĩnh cũng đề nghị chuẩn hóa dữ liệu phải bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống” và được cập nhật liên tục.
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, khẳng định, chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, cấp bách, gắn với uy tín quốc gia, quyền lợi của ngư dân, hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp và mục tiêu phát triển bền vững ngành thủy sản.
Yêu cầu đặt ra trong tháng cao điểm từ ngày 15/8 đến 15/9 là toàn bộ đội tàu phải được rà soát, bảo đảm rõ trạng thái, người quản lý và trách nhiệm; xử lý những tồn tại về đăng ký, đăng kiểm, giấy phép, VMS và kiểm soát xuất nhập bến.
Mọi trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới hoặc có hành trình bất thường phải được xác minh, xử lý trong thời hạn không quá 60 ngày và cập nhật kết quả lên hệ thống.
Nỗ lực này góp phần khẳng định năng lực và trách nhiệm của Việt Nam trong quản trị nghề cá, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và uy tín của thủy sản Việt Nam, để hội nhập sâu với cộng đồng quốc tế.
Gỡ “thẻ vàng” IUU: Gia Lai xử phạt trên 9,5 tỷ đồng về vi phạm trên biển
VOV.VN - Góp phần gỡ “thẻ vàng” IUU của Ủy ban châu Âu, lực lượng Biên phòng Gia Lai tăng cường kiểm soát, xử lý nghiêm vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp tại địa phương. Từ tháng 7/2025 đến nay, đã xử lý hơn 370 trường hợp, phạt trên 9,5 tỷ đồng.
