Việt Nam cùng các đối tác quốc tế kiến tạo những động lực tăng trưởng mới

Trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026, chiều 28/10 diễn ra Phiên Tham luận chuyên sâu về các xu hướng toàn cầu và Đối thoại chuyên sâu các nước với chủ đề “Khung hợp tác trong kỷ nguyên mới”, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng dự và phát biểu định hướng.

Định vị và nâng cao năng lực trong mạng lưới sản xuất toàn cầu

Kinh tế thế giới đang trải qua giai đoạn tái cấu trúc sâu sắc, chịu tác động đan xen của các xung đột địa chính trị, sự bứt phá của công nghệ và làn sóng chuyển đổi kép. Các cực tăng trưởng đang dịch chuyển mạnh mẽ về khu vực châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh; chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng đang được tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa, khu vực hóa và tăng khả năng chống chịu trước các biến động.

Các động lực tăng trưởng mới đang từng bước hình thành dưới tác động của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, sự dịch chuyển của chuỗi giá trị toàn cầu và sự phát triển của những trung tâm kinh tế năng động.

Việc lựa chọn điểm đến đầu tư ngày nay không còn chỉ dừng lại ở bài toán chi phí, mà còn xoay quanh các tiêu chí về an toàn, tính linh hoạt và các liên kết chiến lược dài hạn. Đột phá công nghệ, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo và tự động hóa, cùng các tiêu chuẩn ESG đang dần trở thành điều kiện tiên quyết để tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời làm thay đổi căn bản lợi thế cạnh tranh giữa các quốc gia.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, những chuyển dịch ấy vừa mở ra cơ hội, vừa đặt ra không ít thách thức, áp lực cạnh tranh và yêu cầu về những nền tảng đối thoại nhằm củng cố lòng tin, thúc đẩy hợp tác giữa các bên.

Tác động của các xu hướng nêu trên là hai chiều. Với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, đó là cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường mới; đồng thời là sức ép về năng lực hấp thụ công nghệ, chất lượng nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới. Cơ hội chỉ trở thành tăng trưởng khi mỗi quốc gia đủ năng lực để nắm bắt. 

Phó Thủ tướng nhấn mạnh: "Trước bối cảnh chuyển dịch sâu sắc đó, bài toán đặt ra cho mỗi quốc gia không còn là thích ứng thụ động hay đứng bên ngoài quan sát, mà là chủ động định vị và nâng cao năng lực nội tại trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Đối với Việt Nam, yêu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ dừng lại ở việc kết nối và đưa nền kinh tế tham gia vào các chuỗi giá trị sẵn có hay đang hình thành, mà quan trọng hơn là phải tạo dựng môi trường, cơ chế và năng lực để Việt Nam cùng các đối tác quốc tế tham gia sâu hơn, trực tiếp hơn vào quá trình sáng tạo và kiến tạo giá trị trong những chuỗi giá trị mới".

Các tham luận tập trung phân tích những năng lực và điều kiện cần thiết để các quốc gia, các đô thị và các trung tâm kinh tế có thể nắm bắt những động lực tăng trưởng mới, đồng thời tăng cường kết nối và hợp tác trong một thế giới đang chuyển đổi sâu sắc.

Theo các chuyên gia, thách thức nhưng cũng chính là động lực tăng trưởng mới nằm ở thị trường tài chính; hạ tầng thông minh; quyền lực mềm, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi xanh, khả năng chống chịu của nền kinh tế…

Các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam cần: xây dựng năng lực nội sinh về nhân lực, công nghệ và quản trị; hoàn thiện thể chế ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo và có không gian thử nghiệm cho cái mới; tăng cường kết nối, hợp tác đa phương, khu vực và huy động hiệu quả vốn, tài chính xanh và công nghệ, gắn với liên kết doanh nghiệp trong nước và nâng cấp chuỗi giá trị. 

Về thị trường tài chính, ông Denis Depoux, Giám đốc Điều hành toàn cầu của Roland Berger cho rằng, ngành ngân hàng Việt Nam chạm bão hòa, dư nợ tín dụng quá cao, dẫn đến tình trạng thiếu vốn cho doanh nghiệp, cho sản xuất. Nên chính phủ cần tăng cấp vốn, đa dạng nguồn vốn cho doanh nghiệp chứ không chỉ từ ngân hàng.

Từ đó, ông Denis Depoux đề xuất Việt Nam thực hiện một số giải pháp như: Phát triển trái phiếu doanh nghiệp để cấp vốn cho nền kinh tế; nâng cấp thị trường chứng khoán; xây dựng hệ sinh thái công nghiệp xanh và tiên tiến; phát triển các dự án công nghệ cao, xanh để thu hút đầu tư và lợi nhuận cũng tốt hơn; kết nối tốt hơn qua đường biển và đường sắt, xây dựng các trung tâm tài chính quan trọng…

Ông Denis Depoux, Giám đốc Điều hành toàn cầu của Roland Berger nhấn mạnh: "Tóm lại, dòng vốn toàn cầu hiện nay đang hướng đến đồng tiền Token- một loại tài sản số, các trung tâm dữ liệu AI và hệ sinh thái số. Nhiệm vụ của Việt Nam là định giá những tài sản trong nền kinh tế thực, để dòng vốn toàn cầu, vốn đang bị thu hút bởi Token, sẵn sàng đầu tư vào những tài sản đó. Các nhà máy đã sẵn sàng cho quá trình hiện đại hóa, số hóa và mở rộng, hướng đến vai trò dẫn dắt trong các chuỗi cung ứng châu Á đang được tái cấu trúc. Hãy hiện thực hóa điều đó thông qua động lực từ trung tâm tài chính chuyên biệt này".

Khung hợp tác trong kỷ nguyên mới

Trong kỷ nguyên mới, hợp tác không còn chỉ là lựa chọn, mà ngày càng trở thành điều kiện để các bên cùng tạo dựng những động lực phát triển mới. Tuy nhiên, phần lớn các động lực tăng trưởng này vẫn đang vận hành mang tính độc lập và song song, cần hình thành một khung hợp tác mới để các quốc gia hợp tác thực chất, có cấu trúc trong kỷ nguyên mới. 

Các chuyên gia kinh tế, tài chính, công nghệ cùng thảo luận về những hình thức kết nối vốn, công nghệ và sự hợp tác được xây dựng trên những nền tảng cần thiết.

Theo chuyên gia, lĩnh vực hợp tác quốc tế về khoa học, công nghệ và năng lực số còn nhiều dư địa phát triển nhất nhưng còn những rào cản khiến các quan hệ đối tác nghiên cứu chưa thể chuyển hóa thành lợi ích kinh tế và thương mại. Vì vậy, các quốc gia, các đô thị cần kết nối dữ liệu, các dịch vụ số và khuôn khổ trí tuệ nhân tạo (AI) mà không bắt buộc phải áp dụng chung một hệ thống quy tắc.

Theo ông Iain Grant Frew, Đại sứ Anh tại Việt Nam, cơ hội phát triển khoa học công nghệ đối với Việt Nam, khu vực và thế giới là rất lớn nhưng cần có những khung hợp tác, những cách kết nối để có thể khai thác và phát triển. Việt Nam và Anh đang kỷ niệm một năm trở thành Đối tác Chiến lược Toàn diện và khoa học công nghệ đã được đặt vào trung tâm của mối quan hệ này. Hai bên đều thấy rất nhiều tiềm năng, cơ hội hợp tác trong các lĩnh vực như Trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng sạch, việc định hình sự phát triển của ngành y tế, công nghệ cao và bán dẫn.

"Khi suy nghĩ về đâu là những con đường hợp tác thực tế và làm sao để hiện thực hóa tiềm năng đó, tôi nghĩ, từ góc độ của một Đại sứ quán và một sứ mệnh ngoại giao có những khuôn khổ mà chúng tôi muốn thiết lập để kết nối các viện nghiên cứu, các doanh nghiệp và thực sự thúc đẩy việc thương mại hóa các ý tưởng. Bên cạnh sự hợp tác nghiên cứu đó, chúng ta cần đưa các nhà nghiên cứu đến với doanh nghiệp và tạo ra các không gian, diễn đàn, khuôn khổ nơi các ý tưởng có thể biến thành hành động thực tế", Đại sứ Anh tại Việt Nam Iain Grant Frew cho biết.

Ông Talgat Amanbayev, Giám đốc Công nghệ (CTO), Trung tâm Tài chính Quốc tế Astana (AIFC), Kazakhstan cho rằng, trong hợp tác Việt Nam- Kazakhstan hiện nay, các kết nối vật lý về hạ tầng giao thông, cảng biển…chỉ là một phần, cần phải song hàng với kết nối trong lĩnh vực tài chính, ứng dụng công nghệ.

"Xây dựng đường sắt mới chỉ là một nửa câu chuyện. Khi xuất khẩu quốc tế, có nhiều hoạt động liên quan: bảo hiểm, tài trợ chuỗi cung ứng, ngân hàng và các cơ quan hải quan khác nhau. Việc sử dụng công nghệ tài chính hiện đại, như tài sản số hay mã hóa đã được thảo luận nhiều trong hai ngày qua sẽ giúp doanh nghiệp thanh toán xuyên biên giới nhanh hơn. Đồng thời cung cấp thông tin minh bạch hơn. Tôi nghĩ rằng tận dụng cơ hội này, xây dựng kết nối vật lý song song với các kết nối tài chính sẽ giúp chúng ta củng cố cơ hội hợp tác", ông Talgat Amanbayev chia sẻ.

Các chuyên gia cũng  phân tích các điều kiện kinh tế vĩ mô và tài chính giúp các nền kinh tế thu hút nguồn vốn kiên nhẫn, dài hạn; từ đó đi sâu tìm hiểu yếu tố định hình một nguồn vốn chất lượng cao- nguồn vốn giúp nâng cao năng lực công nghệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và gia tăng giá trị nội địa, thay vì chỉ đơn thuần gia tăng về mặt quy mô.

Nền tảng thể chế của các trung tâm tài chính quốc tế, sự đồng bộ trong các khuôn khổ tài chính bền vững, cách thức các thành phố có thể chuyển hóa nhu cầu đầu tư thành các dự án khả thi về mặt tài chính thông qua sự phối hợp hiệu quả giữa cấp trung ương và địa phương…cũng cần có cơ chế cụ thể.

Các trao đổi, đối thoại tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 đã đưa ra những nguyên tắc và cơ chế hợp tác cần thiết để kết nối các động lực tăng trưởng mới nổi, hướng tới phát triển bền vững, bao trùm và lấy công nghệ làm bệ phóng.

Thủ tướng: Đối tác quốc tế không chỉ đầu tư tại Việt Nam mà đầu tư cùng Việt Nam

VOV.VN - Để cùng phát huy “tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới”, Thủ tướng mong muốn các đối tác quốc tế không chỉ “đầu tư tại Việt Nam”, mà “đầu tư cùng Việt Nam”; không chỉ “sản xuất tại Việt Nam”, mà còn cùng nghiên cứu và phát triển (R&D), thúc đẩy đổi mới sáng tạo và kiến tạo những chuỗi giá trị mới.