Nhập khẩu hơn 168.000 ô tô, liệu xe trong nước có bị chèn ép?

Ô tô nhập khẩu Trung Quốc gia tăng số lượng nhanh chóng

Theo báo cáo thống kê của Cục Hải quan, lượng ô tô nhập khẩu nguyên chiếc về Việt Nam trong tháng 8/2026 đạt 19.346 chiếc, với kim ngạch đạt gần 450 triệu USD. So với tháng 7, lượng xe nhập khẩu giảm 30,1%, song vẫn tăng 18,9% so với cùng kỳ năm 2025.

Tính chung 8 tháng năm 2026, Việt Nam nhập khẩu 168.033 ô tô nguyên chiếc, trị giá hơn 3,9 tỷ USD, tăng 22% về lượng và 29,5% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, nguồn cung xe nhập khẩu tiếp tục tập trung rất lớn vào 3 thị trường tạo ra thế chân hạc là Indonesia, Thái Lan và Trung Quốc. Tổng cộng 3 quốc gia này cung cấp 159.112 xe, tương đương 94,7% tổng lượng ô tô nhập khẩu nguyên chiếc nhập khẩu vào Việt Nam trong 8 tháng của năm 2026.

Indonesia đứng đầu với với số lượng xe nhập khẩu đạt 70.366 chiếc, kim ngạch hơn 1 tỷ USD; Thái Lan đứng thứ hai với 44.411 xe, trị giá gần 923 triệu USD. Trung Quốc đứng thứ ba về số lượng với 44.335 xe nhưng dẫn đầu về giá trị, đạt khoảng 1,567 tỷ USD.

Sự gia tăng sản lượng nhập khẩu đặc biệt nhanh của xe Trung Quốc là một diễn biến đáng chú ý. Chỉ trong 8 tháng năm 2026, lượng xe nhập khẩu từ Trung Quốc đã tương đương hơn 92% số xe nhập trong cả năm 2025. So với cùng kỳ năm ngoái, lượng xe tăng 45,9%, còn kim ngạch tăng tới 58,8%.

Không chỉ xe phổ thông, nguồn cung từ Trung Quốc ngày càng mở rộng sang các thị trường xe khác như dòng SUV, hybrid, xe điện và nhiều xe có giá trị cao. Điều này cho thấy cuộc cạnh tranh không đơn thuần diễn ra ở phân khúc giá rẻ mà đang lan rộng sang nhiều nhóm khách hàng khác nhau.

Sức ép của xe nhập khẩu thể hiện rõ hơn nếu nhìn vào doanh số. Theo báo cáo của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) tính đến tháng 8/2026 có tổng cộng 25.395 xe được bán ra thị trường. Trong đó, 15.435 xe là ô tô nhập khẩu nguyên chiếc, trong khi xe sản xuất, lắp ráp trong nước đạt 9.960 chiếc.

Trong tháng 7, khoảng cách còn rõ hơn, xe nhập khẩu đạt doanh số 19.909 chiếc, trong khi xe lắp ráp trong nước đạt 13.798 chiếc.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh số xe nhập khẩu của các thành viên VAMA đạt 105.341 chiếc, tăng 23% so với cùng kỳ; trong khi xe lắp ráp trong nước đạt 82.492 chiếc, chỉ tăng 7%.

Tính đến hết tháng 8, tổng doanh số các thành viên VAMA đạt 246.935 xe, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, doanh số xe nhập khẩu nguyên chiếc tăng khoảng 20%, trong khi xe lắp ráp trong nước chỉ tăng khoảng 2%.

Nhìn từ những con số này, rõ ràng xe nhập khẩu đang có tốc độ mở rộng thị phần nhanh hơn trong nhóm doanh nghiệp thuộc VAMA. Tuy nhiên, đây chưa phải cón số nói lên toàn cảnh thị trường ô tô Việt Nam.

Kim ngạch sản xuất xe trong nước vẫn tăng mạnh

Nếu chỉ nhìn vào số xe nhập khẩu hoặc doanh số của VAMA để kết luận xe sản xuất trong nước đang bị chèn ép sẽ chưa thể đưa ra những luận điểm đầy đủ.

Theo số liệu thống kê, tháng 8/2026, các doanh nghiệp trong nước xuất xưởng khoảng 47.000 ô tô, tăng 5,9% so với tháng trước và tăng 24,3% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tính chung 8 tháng, sản lượng ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước đạt khoảng 371.500 chiếc, tăng 24% so với cùng kỳ năm 2025.

Như vậy, xét về tốc độ tăng nguồn cung, sản xuất nội địa không những chưa suy giảm mà vẫn tăng nhanh, thậm chí mức tăng 24% còn nhỉnh hơn mức tăng 22% của sản lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu.

Không thể đặt trực tiếp 371.500 xe sản xuất trong nước cạnh 168.033 xe nhập khẩu để kết luận xe nội địa đang áp đảo hơn hai lần. Con số 168.033 xe là số ô tô hoàn chỉnh đã làm thủ tục nhập khẩu, trong khi 371.500 xe là sản lượng được sản xuất, lắp ráp. Xe xuất xưởng chưa đồng nghĩa tất cả đã được bán đến người tiêu dùng trong cùng kỳ. Do vậy còn quá sớm để có thể nhận định xe nhập khẩu có thể áp đảo thị trường xe trong nước hay sản lượng xe sản xuất và lắp ráp trong nước lấn át xe nhập khẩu.

Có một số yếu tố đang làm thay đổi tương quan cạnh tranh để trả lời cho câu hỏi “Vì sao xe nhập khẩu ngày càng tạo sức ép?”

Trước hết là khoảng cách giá giữa xe nhập khẩu và xe lắp ráp trong nước ngày càng thu hẹp. Nguồn xe từ Indonesia và Thái Lan hưởng lợi đáng kể từ các hiệp định thương mại trong ASEAN khi đáp ứng điều kiện xuất xứ. Điều này giúp nhiều mẫu xe nhập khẩu duy trì mức giá cạnh tranh dù phải vận chuyển từ nước ngoài.

Yếu tố tiếp theo là do các hãng xe đang ngày càng sử dụng linh hoạt cả hai phương thức nhập khẩu và lắp ráp.

Mỗi thương hiệu có thể nhập khẩu một số mẫu xe trong giai đoạn đầu để thăm dò thị trường, sau đó chuyển sang lắp ráp nếu sản lượng đủ lớn. Ngược lại, một số dòng xe có quy mô nhỏ hoặc vòng đời ngắn sẽ phù hợp hơn với việc nhập khẩu nguyên chiếc. Nếu trước kia nguồn xe nhập khẩu chủ yếu đến từ Thái Lan và Indonesia, vài năm trở lại đây Trung Quốc nổi lên với tốc độ rất nhanh.

Năm 2023 có khoảng 11.002 xe ô tô của Trung Quốc được đưa vào thị trường Việt Nam thì đến năm 2024 lượng ô tô nhập khẩu từ người láng giếng này đã tăng lên 31.112 xe và đạt 47.895 xe vào năm 2025. Chỉ sau 8 tháng năm 2026, con số đã đạt 44.335 chiếc.

Đáng chú ý hơn, giá trị bình quân của xe nhập Trung Quốc cao đáng kể. Tính từ lượng và kim ngạch nhập khẩu, mức bình quân khoảng 35.300 USD/xe, so với khoảng 20.800 USD đối với xe nhập từ Thái Lan và khoảng 14.400 USD đối với xe Indonesia.

Điều đó cho thấy xe Trung Quốc không còn chỉ cạnh tranh bằng giá thấp mà đang tiến vào các phân khúc có giá trị cao hơn.

Chưa có cơ sở để khẳng định ô tô sản xuất trong nước đang bị xe nhập khẩu “chèn ép” về tổng thể. Nhưng có thể nhận thấy sức ép thực sự đối với ngành ô tô nội địa không nằm ở câu chuyện xe nhập khẩu có nhiều hơn xe sản xuất trong nước hay không, mà nằm ở khả năng cạnh tranh của từng sản phẩm trên thị trường.

Người tiêu dùng ngày càng có nhiều lựa chọn về giá bán, thiết kế, công nghệ, hệ truyền động và trang bị. Khi xe nhập khẩu được đưa về với tốc độ nhanh, sản phẩm đa dạng và mức giá ngày càng “ ưu ái”, thì lợi thế của xe lắp ráp trong nước sẽ không còn mặc nhiên được bảo đảm.

Ở chiều ngược lại, cạnh tranh gia tăng cũng có thể trở thành lực đẩy buộc các doanh nghiệp có nhà máy tại Việt Nam phải nâng tỷ lệ nội địa hóa, tối ưu chi phí, cải tiến sản phẩm và đầu tư sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Vì vậy, câu hỏi lớn của thị trường ô tô Việt Nam trong những năm tới không đơn giản là “xe nhập chiếm ưu thế hay xe nội sẽ lên ngôi”, mà là sản xuất trong nước có nâng được giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh đủ nhanh và mạnh khi hàng rào thuế quan ngày càng giảm, nguồn xe từ các nước lân cận ngày càng phong phú hay không.

Loạt xe MPV giá rẻ tiếp tục giảm giá sâu trong tháng 9

VOV.VN - Bước sang tháng 9/2026, phân khúc xe MPV 7 chỗ giá rẻ tại Việt Nam tiếp tục bùng nổ cuộc đua ưu đãi cực lớn. Hàng loạt tên tuổi ăn khách đồng loạt tung chính sách hỗ trợ 100% lệ phí trước bạ, tặng quà đi kèm và giảm giá trực tiếp tiền mặt lên tới 117 triệu đồng để kích cầu tiêu dùng.