Đề xuất tách tội danh "sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng"
VOV.VN - Trong dự thảo sửa đổi Bộ luật Hình sự 2026 đang được lấy ý kiến, Bộ Công an đề xuất tách riêng hai nhóm hành vi: "sản xuất, buôn bán hàng giả" và "sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng". Việc phân tách này được kỳ vọng sẽ giúp minh bạch hóa quá trình xử lý vi phạm.
Để hiểu rõ hơn về góc độ pháp lý của đề xuất này, phóng viên VOVGT có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Hải Lăng, Giám đốc Công ty luật Hồng Hạnh Vân Canh, Đoàn Luật sư TP Hà Nội.
PV: Thưa Luật sư Nguyễn Hải Lăng, việc tách riêng hành vi "sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng" được kỳ vọng giúp phân hóa trách nhiệm hình sự, tránh tình trạng áp dụng chung một khung xử lý cho các vi phạm có bản chất khác nhau. Quan điểm của Luật sư về đề xuất này như thế nào?
Luật sư Nguyễn Hải Lăng: Tôi hoàn toàn đồng tình. Việc tách riêng hai nhóm hành vi này sẽ giúp pháp luật trở nên cụ thể hơn, từ đó nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm.
Về bản chất, sản xuất buôn bán hàng giả thường đi kèm với thủ đoạn giả mạo nhãn mác, thương hiệu, mục đích chính là lừa dối người tiêu dùng. Mức độ nguy hại cho xã hội thường cao hơn. Trong khi đó, hàng kém chất lượng có thể xuất phát từ những nguyên nhân chủ ý khác, hoặc do sơ suất trong quá trình sản xuất, chứ không nhất thiết là hành vi lừa dối.
Vì vậy, việc phân hóa này giúp chúng ta áp dụng các hình phạt tương xứng. Chúng ta nên giữ nguyên khung hình phạt hiện hành với hành vi làm hàng giả, và xây dựng một khung hình phạt mới, thấp hơn, phù hợp hơn cho hành vi làm hàng kém chất lượng.
Điều này tạo ra sự công bằng, tránh việc một người vi phạm do sơ suất làm ra hàng kém chất lượng lại phải chịu mức án ngang bằng với những kẻ cố ý lừa đảo làm hàng giả. Hơn nữa trong thực tiễn xét xử, việc chứng minh hàng kém chất lượng dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật thường khả thi và rõ ràng hơn so với việc chứng minh các yếu tố cấu thành tội làm hàng giả.
PV: Vậy quy định hiện hành phân biệt giữa hàng giả và hàng kém chất lượng liệu đã thực sự tường minh? Luật sư có đề xuất, kiến nghị nào trong vấn đề phát hiện, xử lý vi phạm liên quan hành vi "sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng"?
Luật sư Nguyễn Hải Lăng: Thực tế cho thấy ranh giới giữa hàng giả và hàng kém chất lượng trong một số trường hợp vẫn chưa thực sự rõ ràng, gây khó khăn cho cả người tiêu dùng trong việc nhận diện và cơ quan chức năng trong việc xử lý.
Để giải quyết vấn đề này, tôi có một số đề xuất. Thứ nhất, chúng ta cần bổ sung các tiêu chí định lượng thật cụ thể để đánh giá hàng hóa, ví dụ như tỷ lệ lỗi là bao nhiêu, mức độ sai lệch so với tiêu chuẩn công bố như thế nào, thay vì chỉ dựa vào những đánh giá định tính chung chung.
Thứ hai, cần có một cơ quan làm đầu mối xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá thế nào là hàng kém chất lượng. Theo tôi, phù hợp nhất là giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các bộ chuyên ngành như Bộ Y tế đối với thực phẩm, dược phẩm; Bộ Nông nghiệp đối với nông thủy sản; Bộ Công Thương với hàng điện tử; Bộ Xây dựng với vật liệu xây dựng... để đưa ra một bộ quy chuẩn đồng bộ.
Thứ ba, cần tăng cường phối hợp thanh tra, kiểm tra liên ngành giữa Công an, Quản lý thị trường và các bộ liên quan. Về lâu dài, biện pháp gốc rễ vẫn là giáo dục, nâng cao ý thức người tiêu dùng để họ biết cách nhận diện, khiếu nại và đổi trả hàng hóa.
Cuối cùng, bên cạnh các chế tài răn đe về hình sự, pháp luật cần bổ sung quy định rõ ràng hơn về trách nhiệm dân sự, buộc các đối tượng vi phạm phải bồi thường thiệt hại đích đáng cho người tiêu dùng.
PV: Cảm ơn những phân tích của Luật sư Nguyễn Hải Lăng!
Theo quy định hiện hành - khoản 7 Điều 3 Nghị định 98/2020 của Chính phủ, hàng giả là hàng hóa không đúng bản chất, công dụng; không có giá trị sử dụng hoặc sai lệch so với công bố; hoặc có các chỉ tiêu chất lượng chỉ đạt từ 70% trở xuống so với mức tối thiểu theo quy chuẩn, tiêu chuẩn đã đăng ký, công bố.
Trong khi đó, theo Thông tư liên tịch số 10 năm 2000, hàng kém chất lượng được quy định là hàng hóa vẫn có giá trị sử dụng nhưng các chỉ tiêu chất lượng thấp hơn công bố hoặc tiêu chuẩn tối thiểu, không gây hại đến sức khỏe, sản xuất, môi trường; hoặc hàng hóa bị thay đổi thành phần, định lượng nhưng không gây hại.
Chuyển cơ quan điều tra vụ sản phẩm hàng giả, kém chất lượng hơn 13 tỷ đồng
VOV.VN - Liên quan đến vụ sản xuất, buôn bán sản phẩm thực phẩm giả, hàng kém chất lượng của hộ kinh doanh Cao Anh Trung (ngụ phường Rạch Giá), đơn vị đã chuyển hồ sơ qua Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh An Giang để tiếp tục điều tra
