Từ lời mời việc làm đến các “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

VOV.VN - Từ những lời mời việc làm hấp dẫn trên mạng xã hội đến các cuộc gọi đầu tư, hẹn hò hay giả mạo cơ quan chức năng, các đường dây lừa đảo trực tuyến xuyên quốc gia đang mở rộng với tốc độ chưa từng có.

Điều đáng lo ngại là phía sau nhiều vụ lừa đảo không chỉ là các băng nhóm tội phạm, mà còn là hàng chục nghìn nạn nhân bị buôn bán, cưỡng ép tham gia chính các hoạt động lừa đảo.

Theo báo cáo mới nhất của Văn phòng Liên hợp quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC), các vụ lừa đảo trực tuyến đã gây thiệt hại hơn 100 tỷ USD tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương chỉ trong năm 2025. Trong khi đó, Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) cảnh báo các trung tâm lừa đảo quy mô lớn tại Myanmar, Campuchia và Lào đang sử dụng tới khoảng 300.000 lao động, trong đó một bộ phận đáng kể là nạn nhân của nạn buôn người.

tu loi moi viec lam den cac nha may lua dao xuyen quoc gia hinh anh 1 — Lực lượng chức năng triệt phá đường dây lừa đảo xuyên quốc gia có trụ sở chính tại Lào. (Ảnh: Công an cung cấp)

Nhiều người bị dụ dỗ bằng các quảng cáo tuyển dụng hấp dẫn trên mạng xã hội, hứa hẹn mức lương cao dành cho người biết ngoại ngữ hoặc có trình độ đại học. Sau khi đến nơi, họ bị tịch thu giấy tờ, giam giữ, đe dọa và ép buộc thực hiện các hành vi lừa đảo trực tuyến. Không ít nạn nhân còn bị bạo hành, lạm dụng tình dục hoặc biệt giam.

Theo IOM, với sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, phạm vi hoạt động của các đường dây buôn người đã mở rộng nhanh chóng, với nạn nhân đến từ hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ. Ngay cả khi được giải cứu, nhiều người vẫn đối mặt nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc chịu tổn thương tâm lý kéo dài.

Đáng lo ngại hơn, các tổ chức tội phạm đang khai thác trí tuệ nhân tạo tạo sinh để sản xuất nội dung lừa đảo với chi phí thấp nhưng quy mô rất lớn.

Đánh giá về xu hướng này, bà Asha Hemrajani, nghiên cứu viên cao cấp tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam (RSIS), Đại học Công nghệ Nanyang, nhận định đây không còn là những nhóm lừa đảo hoạt động riêng lẻ, mà vận hành theo mô hình của các tập đoàn đa quốc gia.

"Chúng có các bộ phận chuyên trách tuyển dụng, đánh cắp dữ liệu cá nhân để phục vụ các vụ lừa đảo thao túng tâm lý, các nhóm chuyên rửa tiền và các nhóm khác phụ trách chuyển số tiền chiếm đoạt được thành tiền điện tử để dễ dàng luân chuyển qua nhiều quốc gia. Tất cả đều được tổ chức rất chặt chẽ. Điều khiến tôi lo ngại nhất là chi phí để vận hành các đường dây này rất thấp. Chúng có thể điều hành từ xa và chỉ cần sao chép cùng một kịch bản lừa đảo để tiếp cận hàng nghìn nạn nhân cùng lúc”, bà Asha Hemrajani nói.

Lừa đảo trực tuyến chiếm tới 45% tổng số tội phạm. Mạng xã hội và công nghệ đã thực sự đẩy nhanh mối đe dọa này. Điều đó có nghĩa là tội phạm có thể nhắm mục tiêu trên quy mô lớn và tới bất kỳ ai trên khắp thế giới.

“Tội phạm có tổ chức đã biến lừa đảo trực tuyến thành một trong những ngành công nghiệp tội phạm mang lại lợi nhuận cao nhất. Chúng ta thấy các mạng lưới tội phạm này hoạt động giống như các công ty, như các công ty công nghệ, có người quản lý, có mục tiêu và có kế hoạch kinh doanh. Đây là lý do tại sao việc giải quyết vấn đề đòi hỏi phải truy quét các mạng lưới, truy quét toàn bộ hệ sinh thái, cơ sở hạ tầng, dòng chảy tài chính, chứ không chỉ riêng bản thân các vụ lừa đảo”, theo ông Giovanni Gallo tại UNODC.

Theo các chuyên gia, khi lừa đảo trực tuyến đã phát triển thành một hệ sinh thái tội phạm xuyên quốc gia, người dân cần nâng cao cảnh giác với các lời mời việc làm lương cao, các yêu cầu chuyển tiền, đầu tư hoặc cung cấp thông tin cá nhân trên mạng.

Về phía các quốc gia, thách thức không còn chỉ là xử lý từng vụ lừa đảo, mà là phối hợp triệt phá toàn bộ chuỗi hoạt động của các tổ chức tội phạm, từ tuyển dụng, buôn người, hạ tầng công nghệ đến dòng tiền và mạng lưới rửa tiền đang giúp chúng tiếp tục mở rộng trên phạm vi toàn cầu.