Ukraine tăng tốc phản công, làm chậm đà tiến của Nga

“Ukraine đang giành lại nhiều lãnh thổ hơn so với trước đây”, ông George Barros, nhà phân tích xung đột tại Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW) có trụ sở tại Washington D.C, đánh giá. Theo ông, riêng trong tháng 2, diện tích lãnh thổ Ukraine tái kiểm soát đã vượt phần lãnh thổ Nga chiếm thêm. “Lần gần nhất điều này xảy ra là vào năm 2023, trong cuộc phản công quy mô lớn nhưng còn hạn chế của Ukraine. Đây là một diễn biến mới”, ông nhấn mạnh.

Dù vậy, các chuyên gia lưu ý rằng những thành quả này chưa mang tính toàn diện, chủ yếu tập trung tại một số khu vực cụ thể thay vì trên toàn tuyến. Nga vẫn tiếp tục mở rộng kiểm soát ở nhiều khu vực trong những tháng gần đây, song Ukraine đã phần nào làm chậm tốc độ tiến công của đối phương.

“Đây không phải là ngẫu nhiên hay tình cờ. Có những nguyên nhân rõ ràng”, ông Barros nói, cho rằng kết quả này đến từ sự chuẩn bị có tính toán và việc khai thác các điểm yếu trong hệ thống phòng thủ của Nga.

Trong hai tháng qua, giới chức quân sự Ukraine liên tục báo cáo các bước tiến, đặc biệt quanh Oleksandrivka (tỉnh Donetsk), nơi Kiev phát động phản công từ tháng 1/2026. Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 17/3 cho biết trong 30 ngày trước đó, Ukraine đã giành lại nhiều lãnh thổ hơn so với phần Nga chiếm được; từ đầu năm, Kiev đã tái kiểm soát khoảng 458 km².

Tổng tư lệnh quân đội Ukraine Oleksandr Syrskyi cho biết riêng tại hướng Oleksandrivka, lực lượng nước này đã tái kiểm soát khoảng 479 km². Trong khi đó, Nhóm Tình báo Địa không gian thuộc ISW cho biết Ukraine giành thêm gần 98 km² tại một số khu vực từ ngày 1/12 đến 25/3, chủ yếu là các điểm tác chiến nhỏ lẻ dọc tiền tuyến, đáng chú ý tại tỉnh Dnipropetrovsk.

Trong năm 2025, Ukraine cũng đạt được một số bước tiến, như tại thành phố chiến lược Kupiansk, song lại để mất nhiều lãnh thổ ở các khu vực khác. “Xét tổng thể, diện tích lãnh thổ Ukraine giành lại được là âm”, ISW nhận định. Trên toàn chiến tuyến, Nga đã kiểm soát thêm khoảng 4.898 km², trong đó gần 70 km² được đánh giá là khu vực xâm nhập nhưng chưa kiểm soát hoàn toàn.

Thay đổi chiến thuật và năng lực chỉ huy

Mặc dù tổng diện tích lãnh thổ Nga giành được vẫn lớn hơn so với Ukraine trong năm nay, Kiev đang gia tăng tốc độ phản công và thu hẹp khoảng cách. Theo ISW, từ ngày 1/12/2025 đến 25/3/2026, lực lượng Nga kiểm soát thêm 855 km², trong đó khoảng 52 km² là các khu vực xâm nhập.

Tuy nhiên, tốc độ tiến quân trung bình của Nga đã giảm mạnh, xuống còn hơn 2,6 km²/ ngày, thấp hơn so với khoảng 13 km²/ngày trong năm 2025. Ngược lại, Ukraine nâng tốc độ giành lại lãnh thổ lên khoảng 4,7 km²/ngày.

Trong báo cáo công bố tháng 3, ISW đánh giá Ukraine đã đạt những bước tiến đáng kể nhất kể từ chiến dịch tại tỉnh Kursk vào tháng 8/2024, đồng thời ghi nhận mức độ giành lại lãnh thổ cao nhất kể từ cuộc phản công năm 2023.

Theo ông George Barros, kết quả này phản ánh “sự đổi mới trong việc lập kế hoạch tác chiến” của Ukraine. Kiev được cho là đã nâng cao khả năng chuẩn bị chiến trường, tổ chức tấn công có hệ thống và khai thác hiệu quả điểm yếu của đối phương.

Một yếu tố đáng chú ý là việc Ukraine áp dụng rộng rãi hệ thống Delta - nền tảng quản lý chiến trường trực tuyến cho phép chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực và hỗ trợ ra quyết định. Theo ông Barros, điều này giúp nâng cao năng lực chỉ huy, cho phép Ukraine không chỉ đối phó lực lượng Nga trước mắt mà còn tính toán sâu hơn nhằm làm suy yếu toàn bộ hệ thống chiến trường của đối phương.

Bên cạnh đó, Ukraine tăng cường các đòn tấn công tầm trung vào hệ thống hậu cần và vị trí hỗ trợ của Nga, đặc biệt ở khu vực phía nam, qua đó làm suy giảm năng lực của lực lượng tiền tuyến. Kiev cũng đẩy mạnh tấn công vào hệ thống phòng không và tận dụng ưu thế máy bay không người lái tại các khu vực đã làm suy yếu đối phương.

Liên quan đến nhận định cho rằng việc Nga hạn chế truy cập Starlink – dịch vụ internet vệ tinh của SpaceX - là nguyên nhân chính dẫn đến thành công của Ukraine, ông Barros cho rằng cách lý giải này “quá đơn giản”. Theo ông, đây chỉ là một yếu tố hỗ trợ.

“Ukraine đã lên kế hoạch và chuẩn bị kỹ lưỡng. Những yếu tố bên ngoài có thể tạo thuận lợi, nhưng không phải là động lực chính”, ông nói.

Nhìn chung, dù chưa tạo ra bước ngoặt mang tính quyết định, các diễn biến gần đây cho thấy Ukraine đang cải thiện năng lực tác chiến, từng bước giành lại thế chủ động cục bộ và gây sức ép đáng kể lên đà tiến công của Nga trên chiến trường.

Nga giăng "lưới lửa" siết chặt bầu trời, gây sức ép dồn dập phòng tuyến Ukraine

VOV.VN - Ukraine đang phải căng mình ứng phó khi đối phương liên tục thay đổi chiến thuật, gia tăng tần suất và mở rộng mục tiêu tấn công của Nga. Từ các đợt UAV quy mô lớn đến tên lửa tầm xa, áp lực không ngừng nghỉ đang đẩy hệ thống phòng không và năng lực ứng phó của của Kiev vào trạng thái thử thách khắc nghiệt.