Sợ ung thư tái phát, nỗi ám ảnh đeo bám người bệnh sau điều trị

Ba năm sau khi hoàn tất điều trị ung thư vú, chị Hà tưởng những ngày tháng đáng sợ nhất đã ở lại phía sau. Mái tóc mọc trở lại, sức khỏe dần ổn định, cuộc sống trở về nhịp quen thuộc, nhưng nỗi sợ ung thư tái phát vẫn âm thầm đeo bám.

Chỉ cần đau đầu, mệt vài ngày hoặc sờ thấy một hạch nhỏ ở cổ, chị lập tức nghĩ đến hai chữ “tái phát”. Có lần đang làm việc, cảm giác tức nhẹ vùng ngực khiến chị bỏ dở công việc, gọi cho chồng rồi đến bệnh viện kiểm tra.

“Kết quả không có gì bất thường, bác sĩ bảo tôi về, nhưng chỉ cần cơ thể khác mọi ngày một chút là tôi lại sợ”, chị kể.

Lịch tái khám vì thế trở thành những mốc thời gian khiến chị vừa mong chờ vừa ám ảnh. Vài ngày trước mỗi lần kiểm tra, Hà thường mất ngủ, liên tục nghĩ đến những khả năng xấu nhất. Khi bác sĩ thông báo kết quả ổn, chị mới thở phào, nhưng cảm giác nhẹ nhõm không kéo dài lâu.

“Điều khó chịu nhất không phải những đợt hóa trị trước đây mà là cảm giác sợ một ngày bác sĩ nói bệnh quay lại”, chị nói.

Với ông Tài, 62 tuổi, nỗi sợ ấy cũng xuất hiện mỗi khi lịch tái khám đến gần. Sau điều trị ung thư đại tràng, ông trở lại cuộc sống bình thường, sáng đi bộ, chăm vườn, đưa cháu đi học. Ông cố gắng không nhắc nhiều đến quãng thời gian nằm viện. Tuy nhiên, vài ngày trước mỗi lần tái khám, ông thường mất ngủ, ăn uống kém và lên mạng tìm kiếm các dấu hiệu ung thư tái phát.

Một lần thấy cân nặng giảm gần 1kg, ông lập tức nghĩ bệnh trở lại dù cơ thể không xuất hiện triệu chứng bất thường nào khác.

“Điều tôi sợ nhất không phải nội soi hay xét nghiệm. Tôi sợ bác sĩ gọi vào phòng rồi nói phát hiện tổn thương mới”, ông kể. Có lần, ông thậm chí trì hoãn lịch khám vì cần thêm thời gian chuẩn bị tinh thần. Người con trai phải thuyết phục nhiều lần ông mới chịu đến bệnh viện.

Bác sĩ giải thích tái khám định kỳ không có nghĩa bệnh chắc chắn tái phát, mà nhằm phát hiện sớm những bất thường để có hướng xử trí kịp thời. Ông Tài hiểu điều đó nhưng cảm giác sợ hãi vẫn còn.

“Biết là phải đi khám, nhưng mỗi lần bước qua cổng bệnh viện, tôi vẫn thấy tim đập nhanh”, ông nói.

Nỗi sợ kéo dài sau khi bệnh được kiểm soát

Nỗi lo ung thư quay trở lại không hiếm gặp ở những người hoàn tất điều trị. Theo Medical News Today, tình trạng này được gọi là sợ tái phát ung thư (Fear of Cancer Recurrence - FCR). Mức độ lo lắng khác nhau ở mỗi người, nhưng nếu kéo dài và quá mức, nó có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.

Một nghiên cứu năm 2022 tại Mỹ trên hơn 13.000 bệnh nhân ung thư ghi nhận FCR phổ biến hơn ở những người từng có biểu hiện trầm cảm, lo âu hoặc trải qua sang chấn tâm lý. Người trẻ và những người gặp khó khăn về kinh tế cũng có xu hướng chịu mức căng thẳng cao hơn.

Theo bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa Ngoại bụng 1, Bệnh viện K, hoàn tất phẫu thuật hay điều trị không có nghĩa nguy cơ ung thư tái phát hoặc di căn đã biến mất. Người bệnh vẫn cần được theo dõi theo lịch hẹn, có thể mỗi vài tháng tùy loại ung thư, giai đoạn bệnh và phương pháp điều trị.

“Việc theo dõi định kỳ giúp phát hiện sớm những thay đổi bất thường, từ đó có hướng xử trí phù hợp”, bác sĩ Nam nói. Tuy nhiên những lần tái khám cũng có thể trở thành nguồn gây lo âu với một số người bệnh. Họ bước vào bệnh viện không chỉ với hồ sơ bệnh án mà còn mang theo câu hỏi luôn thường trực: “Lần này kết quả sẽ thế nào”.

Bác sĩ Lê Văn Thành, Bệnh viện K, cho rằng sau điều trị, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh và giữ tâm lý ổn định. Chế độ ăn nên đa dạng rau củ quả, ưu tiên cá, các loại hạt, nguồn đạm ít chất béo bão hòa và ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế đường, thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia và thuốc lá. Duy trì cân nặng hợp lý, ngủ đủ giấc và vận động phù hợp cũng giúp cải thiện sức khỏe tổng thể.

Với những người thường xuyên bị nỗi sợ chi phối, bác sĩ khuyến khích áp dụng các phương pháp thư giãn, thiền hoặc chánh niệm để nhận diện và kiểm soát lo âu.

“Khi xuất hiện suy nghĩ như ‘ung thư quay lại’, người bệnh có thể tập trung vào hơi thở, nhận diện đó là một suy nghĩ do lo lắng tạo ra thay vì một sự thật đã xảy ra”, bác sĩ Thành nói.

Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI) cũng lưu ý FCR là vấn đề tâm lý phức tạp. Nếu lo âu kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc khiến người bệnh né tránh tái khám, họ có thể cần được hỗ trợ bởi chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần. Một số trường hợp có thể được chỉ định trị liệu tâm lý hoặc thuốc.

Với người từng trải qua ung thư, kết thúc điều trị có thể là một cột mốc lớn, nhưng không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với việc nỗi sợ chấm dứt. Điều quan trọng là người bệnh tiếp tục theo dõi sức khỏe theo hướng dẫn, đồng thời học cách sống với sự bất định thay vì để nó chi phối từng ngày.

Cây thuốc quý giúp miễn dịch thăng hạng, ngừa cả ung thư, cực tốt cho phái đẹp

VOV.VN - Trong kho tàng y học cổ truyền, trinh nữ hoàng cung từ lâu đã được mệnh danh là "dược liệu vàng" cho sức khỏe. Ngày nay, nhiều nghiên cứu y học hiện đại đã chứng minh những tác dụng vượt trội của trinh nữ hoàng cung trong việc hỗ trợ điều trị u xơ, u nang và tăng cường hệ miễn dịch.